Hē En Athēnais Archaiologikē Hetaireia   [Hrsg.]
Archaiologikē ephēmeris: periodikon tēs en Athēnais Archaiologikēs Hetaireias — 1914

Seite: 254
Zitierlink: i
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/aephem1914/0261
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen
facsimile
254 Χριστιανικά μνημεία Νικοπόλεως' υπό Α. Φιλαδελφέως.

ΑΕ 1914

ιδίως έπεκράτησεν έν τη κυρίως Ελλάδι, οίον εν
Καισαριανή, έν τω ναω τών Αγίων Θεοδώρων, έν
α Παλαιοπαναγια » Μανωλάδας ( Αχαίας), έν Δα-
φνίω, έν τω του Σωτήρος (Ναύπλιον), έν τη
«"Ωμορφή Έκκ-λησια», -αρά την θέσιν Γαλάτσι
Αττικής, έν τω ναω « Παρηγορητρίας » ('Αρτης)
κλπ. κλπ. Ή τοιχοοομία αυτη εΐνε κατάδηλος και
άριστη έν τφ άνατολικώ τοίχω, 6'που Ό δεκάγωνος
έξωθεν μύαξ και αί δυο έκατέρωθεν κόγχαι, έν τω
μεσημβρινω όμως τοίχω εΐνε κεκαλυμμένη ΰπο
άμμοκονιάματος, ένιαχοΟ δε κατά το πλείστον δεν
διατηρείται,ένεκα μεταγενεστέρων έπισκευών,οπότε
αδιακρίτως έγένετο φύρδην μίγδην χρήσις λίθων
και κεράμου, άλλά πάντοτε μετ αύστηράς συμμέ-
τρου εσωτερικής ξυλοδεσίας, διότι πανταχού οί τοί-
χοι εΐνε κατά μήκος οριζοντίως διάτρητοι δια δύο
τετραγώνων όπών παραλλήλων, έν οΐς ύπήρχον
δοκοί, ων τίνων διεσώθησαν πυρίκαυστα τεμάχια.
Εσωτερικώς δ' ό'μως άπαντες ανεξαιρέτως οί τοί-
χοι εΐνε έπικεχρισμένοι δι άμμοκονιάματος λευκοϋ,
έφ'ού" δεν υπάρχει ουδέ ίχνος γραφής. Αέγω δεν
« υπάρχει» και ούχ'ι σώζεται, διότι, ώ', εξ έπιστα-
μένης έρεύνης έπείσθην, φαίνεται ό'τι ουδέποτε έπ'ι
της έπιφανείας τών τοίχων τούτων άπεικονίσθησαν
μορφαϊ Αγίων ή άλλος τις ταΐς έκκλησίαις ημών
συνήθης διάκοσμος, διότι δέν έξήτασα μόνον την
τών διασωζομένων έπιφάνειαν, άλλ'ένιαχοΟ και τά
ύπ αύτήν άρχαιότερα στρώματα, άτινα ούδαμοΰ
παρουσίασαν ίχνη τοιχογραφίας,άλλά υ,όνον κνανοΰ
νδατοχρωματισμοϋ άνευ ούδενός σχεδίου ή γραφής.
Άλλά πώς δέον νά έςηγηθη ή παντελής αύτη έν
ορθοδόξω ναώ γυμνότης τών τοίχων και δη έν χρό-
νοις, καθ'οΰς, ώς οί έν Καισαριανή, Δαφνίω,Όσίω
Αουκα κα'ι πλείστοι άλλοι κατάκοσμοι τυγχάνουσιν
έξ αγιογραφιών; ΊΙ άπορία εΐνε όντως σοβαρά καϊ
δυσεξήγητος, δύο μόνον επιτρέπουσα λύσεις: Έ
βτι ό ναός κατεσκευάσθη κατά τοΰς τών είκονομά-
χων χρόνους, ότι καϊ πάλιν πλείστοι ναοί διεκο-
σμοΰντο με γραφάς ποικίλας έκ τοΟ φυτικού κα'ι
ζωϊκου κόσμου όμοιας τον ρυθμον προς τάς έν Α-
λεξάνδρεια και άλλαχοΟ, ή, όπερ το πιθανώτατον,
μετά τινα έκ σεισμοΟ ή άλλου αιτίου καταστροφήν
άνωκοδομήθη ύπό τών Ενετών ώς ναός τοΟ δυτι-
κοΟ δόγματος (περί ού ίδε κατωτέρω), αφεθείς έλ-
λείψει χρημάτων άνευ διακοσμήσεως.

Και ήδη έπϊ την στέγην: Αύτη είχε βεβαίως
τον τύπον τών εκκλησιών τής β' ένδοξου καλλιτε-
χνικής περιόδου τής Βυζαντινής τέχνης. Είχε δηλ.
προεξέχον /αϊ άνω ψαλιδωτόν το μέσον κλίτος,
ταπεινότερα δ' έκατέρωθεν τά πλευρικά με τέσσα
ρας τρούλλους, ώς είπομεν άνωτέρω, έν ταΐς γω-
νίαις και ένα ύψηλότερον έν τω κέντρω. ΤοΟτο
δ έξάγεται έκ τών σωζομένων έρειπίων τών δύο
γωνιαίων μεσημβρινών τρούλλων, οί'τινες έξωθεν
περιβάλλονται ΰπο οκταγώνου τυμπάνου. Έξ αύ-
στηράς άνάγκης συμμετρικής θά ύπήρχον έτεροι
δύο κα'ι έπ'ι τοΰ καταπεσάντος άριστερου έκ βορρά
κλίτους, άπαξ δε τούτου δεκτού γενομένου, άναγ-
καίως έπίσης δέον νά δεχθώμεν ότι οπη'ρνε καϊ
κεντρικός, όστις καϊ υψηλότερος κα'ι μείζων θά ήτο·

Τέλος έν περιλήψει δια βραχέων περιγράφω ώδε
τά έξής έντός τής έσωτερικής έπιχώσεως άνευρε-
θέντα αντικείμενα, γλυπτά κλπ..

1) Κέραμοι φέρουσαι σφραγίδα μέ γράμματα:
τ\κ καϊ μτ.

2) 'Αγγεΐα πήλινα μαστοειδή, σφαιρικά ώς τους
κοινούς παρ' ήμϊν «κουμπαράδες», έκ πηλοΰ ερυ-
θρού, ΰψ. 0Ί5 μέ μικροτάτην εις μέγεθος μονό-
λεπτου άνωθεν οπήν. Τά αγγεία ταΟτα πιθανόν νά
έχρησίμευον διά την άκουστικήν.

3) Ενεπίγραφοι, πλην τεθραυσμέναι έπιτύμβιοι
στήλαι: υψ. 021, πλάτ. 0 31.

ΤΙΤΤΗί»

Τψ. 035, πλ. 0-29

ΜΙΔΟΣ
ίΚΜΙΑ
ΧΑΙΡΕ

4) Κόσμημα τριαινοειδές, προελθον έκ του εκ-
φυλισμού" του λεσβίου κύματος" υψ. 0*19, πλάτ.

0-12.

5) Χειρ, πιθανόν γυναικεία, άριστης τέχνης,
κρατούσα θραύσμα νάρθηκος. Πιθανόν έξ αγάλμα-
τος Κόρης ή Δήμητρος' υψ. 0 09, πλ. 0Ί5.

6) Κόσμημα βυζαντινόν έκ δύο τεμαχίων, άτινα
συνηρμολόγησα, θαυμαστής κομψότητος καϊ πρω-
τοτυπίας (είκ, 3).

ΤοΟτο θάπετέλει τμήμα στηθαίου ή διαστΰλου,
οία εϊ'θιστο νά τίθενται έν τοις άρχαιοτέροις βυζαν-

2 28 15.
loading ...