Hē En Athēnais Archaiologikē Hetaireia   [Hrsg.]
Archaiologikē ephēmeris: periodikon tēs en Athēnais Archaiologikēs Hetaireias — 1915

Seite: 36
Zitierlink: i
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/aephem1915/0044
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen
facsimile
36 Νεώτερος Καλός Ποιμήν τον Μουσείου Ά'&ηνών ΰπό Τ Σωτηρίου.

ΑΕ 1915·

χομένου, γεννάται ήδη το ερώτημα τίνα θέσιν κα-
τέχει τοΟτο μεταξύ των ανωτέρω όμοιου τύπου
αγαλμάτων Καλών Ποιαένων. Ότι είναι κατα-
σκεύασμα τών αρχαίων χριστιανικών χρόνων ουδε-
μία άντίρρησις δύναται να προβληθή, διότι έχει
ήδη ίκανώς άποδειχθή, ό'τι τάγαλμάτια τοΟ είδους
τούτου καΐ αί ομοιαι επί τοιχογραφιών, σαρκοφά-
γων, λυχνιών κλπ. παραστάσεις, άρχονται άπό τοΟ
Β' καϊ ΐθάνουσι μέχρι τοΰ Ε' ή ζ" το πολύ αιώ-
νος, οπότε ή παράστασις του ΚαλοΟ Ποιμένος εξα-
φανίζεται, ή σπανίως δε αναφαινομένη εις μετα-
γενεστέρους χρόνους όμοια παράστασις ώς κό-
σμημα μάλλον ή ώς αλληγορική παράστασις έρ-
μηνεύεται, ώς θά δειχθή εν τέλει της παρούσης
μελέτης. Εις τίνα ό'μως περίοδον της αρχαίας ταύ-
της Χριστιανικής Τέχνης τό ήμέτερον άγαλμάτιον
να καταταχθη δύναται, τούτο πρέπει νά έξετασθη
ένταΟθα, άφ' ου πρότερον λεχΟώσιν άπαραίτητά
τινα περί χριστιανικής γλυπτικής και γίνη ή σύγ-
κρισις προς τά διασωθέντα ομοίου τύπου αγαλμάτια.

Η χρήσις περίοπτων γλυπτών έργων ή αγαλ-
μάτων έν τή αρχαία Χριστιανική Τέχνη εϊνε λίαν
περιωρισμένη' ό',τι άπετέλει τον ώραιότερον χαρα-
κτήρα της άρχαιότητος — ή γενική δηλ. προτί-
μησις έργων Γλυπτικής — δεν ένεΟουσίαζε τοΰς
πρώτους Χριστιανούς' τον λόγον πρέπει νά άνα-
ζητήσωμεν εις τήν μεγάλην και βαθεΐαν άντίΟεσιν
τής νέας θρησκείας προς τον πολυΟεϊσμόν' ή γλυ-
πτική εχρησίμευε κυρίως εις τήν έξύμνησιν τοΟ
κόσμου τών θεών τής Ελλάδος και τής Ρώμης-
εις τάγάλματα τών> θεών μετά τών ωραίων γυ-
μνών σωμάτων άντικατωπτρίζοντο αύται αί ίδέαι
περί θεότητος τών αρχαίων ή έξύμνησις τής αν-
θρωπινής σαρκός, ή δροσερά νεότης, ή άπάλαυσις
παντός έπιγείου ήσαν ίδέαι άντικρυς άντιτιθέμεναι
εις τήν έσωτερικήν ούσίαν τοΟ Χριστιανισμού" εις
τους θεούς τους κοσμουντας τοΰς εθνικούς ναούς οί
Χριστιανοί διέβλεπον τούς Δαίμονας τής θρησκείας
αύτών, έν ω τάγάλματα τά κοσμοΰντα το Αίθριον
και το Περιστύλιον τών οικιών προσέβαλλον τό
χριστιανικόν ομμα, διότι παρίστων γυμνά σώματα
και διότι προς τούς θεούς τών ειδώλων ήσαν εις
άμεσον σχέσιν' μόνον ή μεγάλη έπίδρασις του'Ελ-
ληνισμου επί τής Τέχνης, ώς και επί τής Φιλολο-
γίας ερμηνεύει τήν διάσωσιν τής γλυπτικής έν τω

Χριστιανισμώ. Τά διασωθέντα γλυπτά χριστιανικά
έργα δεικνύουσι μεγάλην άγάπην εις τάνάγλυφα,
έξέλιςΊς δέ τούτων πρέπει νά θεωρηθη και ή χρήσις
περιάπτων. Η πλέον σαφής άπόδειξις τούτου εΐνε
τάγαλμάτια του ΚαλοΟ Ποιμένος, τά πρώτα προϊ-
όντα τής Χριστιανικής γλυπτικής.

Γενικώς ή παράστασις τοΟ Κάλου Ποιμένος,
ήτις φαίνεται ό'τι ήτο κατά τούς πρώτους χριστια-
νικούς χρόνους ή λαϊκωτέρα και συμπαθεστέρα
ιδεώδης ένσάρκωσις τής χριστιανικής .ιδέας περί
τής αγάπης του Οεου και τής σωτηρίας τών ψυ-
χών , -μφανίζεται έν τη Τέχνη κατά τά τέλη του

1 Περί τη; εννοίας της παραστάσεως τοΰ Καλοΰ Ποιμένος έν τη
αρχαία Χριστιανική Τέννη έ'/ουσιν, ώς γνωστόν, πλεϊσται έρμηνεΐαι
προβληθή, ιδία άφ' οτου ό Μϊοΐΐθΐ (ΟθβθΙ 1111(1 Βίΐά 111 ϊι'ϋΙίοΙίΓ.
Ζθϊί, εχδ. τών δΐιιάϊβιι ϋββΓ οΐιΐ'ϊδίΐ. ϋβηΐίΐιιϋίβι· τοΰ ΕΜοΙίβΓ,
Νβιιβ Ροΐ^β, ΗθίΙ I, ΒβϊρζΪ£, 1902), συμπληρών τόν Ι,θ Βΐ3Πί
(Εΐΐΐάβ 8111' Ιβ8 83Γ0θρ1ΐ3£β8 οΐΐΐ'θΐ. βίο. ά'ΑΐΊθδ, Ρηι·Ϊ8,1878)
ηθέλησε νά έρμηνεύση πολλά τοΰ άρ^αίου συμβολιχοΰ κύκλου, μάλιστα
τόν Καλόν Ποιμένα /.αί άλλας ιστορικά; παραστάσεις τών Κατακομ-
βών, διά τών τελουμένων κατά τήν ταφήν και ιδία τών υπέρ τών κε-
κοιμημένων εϋ/ών (πρβ. εις ΟθΕΓ, Εϋνολόγιον, έκδ. Βενετίας 1730
σελ 475 εϋ-/ήν «τό άπολωλός πρόβατον Ιγώ εϊμι, άνακάλεσόν με
σωτήρ και σώσόν με»· ϊδε καϊ ΜΐΙΓΒίΟΠ, Ι.ΐίΐ11·£Ϊ3 Κ01Ι13Ι13 νβ-
1113 I, ρ. 751, έκδόσ. Βενετίας 1748 κλπ ). Οί πλείστοι τών Δυτι-
κών αρχαιολόγων (Κι·3ΐΐ8, έν Κβ3ΐ - Εηογο1. άβΓ ΟΐΐΓ. ΑΙΙβΓί ,11
σελ. 593) δένονται μάλλον ό'τι ή παράστασις συμβολίζει τόν Χριστδν
ώ; Διδάσ/.αλον και Όδηγόν εις τόν Χριστιανισμόν, ώς έΕάγουσιν έκ
της άρχαιοτάτης Χριστ. φιλολογίας (πρβ. "Τμνον εις Χριστόν Κλήμ.
Άλεξανδρέως εις Παιδαγ. III, Έρμάν τόν Ποιμένα, Κλημεντος
Ρώμης έπιστ. πρός Κορινθ. 1,59, έπιγραφήν Άβερκίου εις έργον μου
«ό Χρίστος Ιν τη Τέννη» σελ. 65 σημ 1, προ. και αυτόθι άλλας πη-
γας της Χριστ. φιλολογίας έν σελ.74 χέ ). II γνώμη τοϋ' V. 8θ1ΐΙΐ1ζθ,
καθ'ήν ό Χριστός ώς Καλός Ποιαήν παρίσταται ώ; ό ψυ/οπομπός
και άμα ώς ό προστάτης τών ψυνών τών δικαίων (δοΐΐΐίζθ, Οίβ
Κ3ί3ΐ<01111)611, Ι,,βϊρζΐ'^. 1882, σελ 113 χέ.), εΐνε σήμερον ή έπι-
κρατεστίρα και ή μάλλον έρμηνεύουσα τήν έπίδρασιν έπί τοΰ Κά-
λου Ποιμένος τών τύπων τών Κριοφόρων, Άρισταίου και αλλ. της
"Ελληνιστικής περιόδου. καΟ' ήν ώς ορθώς ό Ηβΐίθοίίβ (ΑΙίοΙίΓ.

Μ3ΐβι·βϊ ιιηά 311ο1ιγ. ΙιΐίβΓΕίυι·, ΕβϊρζΪ£, 1893, σελ. 237)

παοατηρεΐ «πάσαι σ'/εδό< αϊ μυθολογικά! μορφαί, εις άς οί άποδιδό-
αενοι μΰθοι έ'διδον τήν έλα/ίστην λαβήν εις βουκολιχήν έννοιαν έφέ-
ροντο μάλλον ο'ις ποιμενικά!» (τό διασωθέν δλικον τών Κριοφόρων
κλπ. άν και έν πολλοίς ελλιπές και άπηρ-/αιωμένον ί'δε έν νβγΐΊβ8,
Ι.βδ ίΐ^11ΓΘ8 0ΠθρΙΐΟΓ88 βΙθ·, Ρ3Π8, 1884 πρβ. τήν ταξινόμησιν
τών τύτων Οπό Σβορώνου, 1111 £Γ01ΐρ6 ΪΠΟΟΙίηΐΙ <3θ ΙΓ0Ϊ8 8ΐ3-
1υβ8 3 8Ϊ0}Όηθ, έν Νομιιμ.Ήύφημ. 1914, τόμ. XVI σελ.71 κέ.).
Ό ορθότερο; ίσως καθορισμός τής έννοια; τής παραστάσεως εΐνε, ότι
αΰτη ελήφθη τό πρώτον υπό τής Χριστιαν. Τέ/νης έκ τών μυθολο-
γικών τύπιυν τής άρ/αίας ο'ις άπλοΰν διακοσμητιχόν θέμα, είτα δέ
υπό τήν έπίδρασιν ελληνιστικών εθίμων και -:ν Αλεξάνδρεια πιθανο'ι-
τατα τά πρώτον, ώς ειπομεν άνωτέοω, είσήλθεν άπό τή; διακοσμή-
σεως τών Χριστιανικών Οικιών εις τήν διακόσμησιν τών Χριστιαν.
Τάφων, όποτε και προσεδόθη εις αυτήν ή άλληγορική έννοια τοϋ'
προστάτου τών ψυ/ών άσφαλή δείγματα τής συμβολικής ταύτης
έννοιας παρουσιάζει εις ήμϊ; ή Τέ/νη μόλι; κατα τά τέλη τοΰ Β'
μ. Χ. αίώνο; (ί'δε κατωτέρω).
loading ...