Hē En Athēnais Archaiologikē Hetaireia   [Hrsg.]
Archaiologikē ephēmeris: periodikon tēs en Athēnais Archaiologikēs Hetaireias — 1916

Seite: 94
Zitierlink: i
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/aephem1916/0116
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen
facsimile
94

ΛΕ 1010

Παραστάσεις κρηνών έπι αγγείων

Άναστ. Κ. Όρλάνδου.

Έν των προσφιλέστατων τοις άγγέιογράφοις τοΟ
μ ίδια και τοΟ Ε' π. Χ. αιώνος θεμάτων ήτο καΐ
ή άπεικόνισις κρηνών επί αγγείων, υ,άλιστα δέ τών
σχετιζομένων προς το ύ'δωρ, υδριών και αμφο-
ρέων1. Ιο θέμα τούτο πράγματι άπό τε μυθολογι-
κής και γραφικής απόψεως παρείχε πλείστα στοι-
χεία τώ άγγειογράοω. ϊό ύδωρ είναι αιύσει το πρώ-
τον και άπαραίτητον στοιχεΐον ύπάρξεοκ παντός
άνΟρίοπίνου συνοικισμού" είνε οέ φυσικον και άπη-
κριβωμένον άλλως, ότι οί' τε πρωτόγονοι και οί
ιστορικοί συνοικισμοί παρά πηγήν τινα ύδατος άεί-
ποτε συνεπήγνυντο. Αιά τοΟτο δέ και ή πηγή αύτη
εθεωρείτο εις τον έπειτα χρόνον, ώς εν τών άρχαιο-
τάτων και ίερωτάτοον σημείων τοΟ συνοικισμού,
δι' 6 και ώς Οεότης έλατρεύετο, άο' ου μάλιστα ή
φαντασία τών αρχαίων οιέβλεπε πάντοτε δαίμονά
τινα έν τη Οαυμασιουργώ του ρέοντος ΰοατος ενερ-
γεία 2.

Και όσω μεν απλούστερος ήτο ο βίος τών αν-
θρώπων τοσούτω μάλλον, φυσικά, ή κρήνη ήτο
το κέντρον τών συμβαινόντων. Σκηναι έρωτικαί 3,
ή δολοφονίαι 4, τεράτων φόνοι 5 και μάχαι 6 δλαι
έκεΐ που πλησίον συνέοαινον. Πολλάκις της ήμέ-
ρας αί γυναίκες, ενίοτε και οί άνδρες 7, ήρχοντο εις
τήν κρήνην προς ύδροφορίαν. Έκεΐ συνηντώντο

1 Σπανίως παραστάσεις κρηνών άπαντώσιν επί αγγείων διάφορου
-/ρήσεως. Ούτως έ"/ομεν δέκα τέσσαρα; τοιαύτας παραστάσεις επί λη-
κύθων, δύο έττϊ πυςΊ'δος, ο^ο έπί πελίκης, μίαν έπί άλαό'άστου, μίαν επί
κύλικος, δύο έπί κρατήρος και μίαν επί άουοάλλου.

2 Και έν ταϊς λαίχαΐς της σήμερον παραδο'σεσι παρά μαρμαρόκτι-
ατο'ν τινα πηγή'ν (μαρμαρο/ρουσοπηγήν) η φαντασία τών νέων και νεα-
νίδων φαντάζεται ένδιαιτωμένην την Μοΐραν, τόν καλόν η κακόν δαί-
μ,ονα εκάστου άνΟροίπου (πρό. Πολίτην Λαογραφ. τ. Ρ' σ. 5, 8 και
Ήρείώτην, Συμβολή κλ. σ. 13).

3 Παυσαν. ΐί' 47. 4. 'Λπολλοο. III, 9, 1

4 Φερεκύδ. Άπο'σπ σ 187 Σ/ολ. Εύρ. Φοιν. 54.
!< Όμηρ. ύμν. εις 'Λπόλλ. 300.

,; Πρβ. τό άγγεϊον Αηηβΐί ά. ΙπηΙ. II πίν. 50 — \νϊηηβϊβ1<ϊ
Ββδοΐιι·. 388 = Ρηβηβ 79.

7 άγγεϊον ΜΐΙδβΟ ΕίΠΙδΟΟ πίν. XVII..

και άντήλασσον ζωηράς ομιλίας" έκεΐ Ό νέος ανέ-
μενε τήν έ'λευσιν της κόρης 1. Ου μόνον δ' αί δοΟ-
λαι.2 και αί αιχμάλωτοι 3 έκόμιζον το προς οίκια-
κήν χρήσιν ΰοωρ, άλλ' ώς πολλαχοΟ τών ομηρικών
έπών και ΰμνων βλέπομεν και αί τών βασιλέων 4
θυγατέρες το αύτο έποίουν, και αύτούς δ' έ'τι τούς
θεούς ή φαντασία τών αρχαίων συχνά/.ις επλαττεν
ύδροφοροΰντας °.

Αλλά πλήν τών βιοτικών και πρΌς θρησκευτι-
κάς άνάγκας και σκοπούς αί κρήναι μεγάλως έχρη-
σίμευον. Σπουδαίως δ' έτιμώντο αί παρά τα ίερά
τεμένη μάλιστα εύρισκόμεναι: Έν Δελφοΐς έν τή
ίερα κρήνη Κασταλία ήγνίζοντο οί ιερείς του Απόλ-
λωνος6, έκ της Έννεακρούνου Καλλιρρόης έν Αθή-
ναις έκομίζετο το «νυμφικΌν λουτράν» ', έν δέ τη
Κρήτη οί έφηβοι ούδέ κατ' αυτόν τον ό'ρκον των
παρέλειπαν τήν προς τάς κρήνας της χώρας των
έπίκλησιν 8.

Ούχ_ ήττον δέ συνήθως έχρησιμοποιοΰντο αί κρή-
ναι και ώς λουτρά 9, θερμά ή ψυχρά καταιονητικά,
απαραιτήτως μεν έν τοις Γυμνασίοις10 και τοις
Ασκληπιείοις, συχνάκις οέ και έν ταΐς πόλεσιν,
ώς διδάσκουσι πλεΐσται άγγειογραφίαι .

Πολυάριθμα είνε τέλος τά χωρία τών αρχαίων

I Και σήμερον ετι έν Μακεδόνικοι; νωρίοις παρα τήν κρη'νην κα-
ραδοκούσιν οί νέοι οπως άπαγάγωσι τά; μελλούσας συζύγους των,

■ Όδ. γ 429. Άριστ. Λυσ. 330.

8 Ίλ. Ζ 457.

4 Όδ. κ 108 έ. Όμηρ. "ϊ'μν. είς Δημ. 106. Π6λ. και Άριστ.
Λυσ. 327.

° ΊΙσιόδ. Θεογον. 780 (τΙρις), Άπο'λλων έπ'ι αγγείου Εργοτίμου
ΡΐΙΓίΛν. -Κβίοΐΐΐΐ. 6. \ν. πίν. 1, Ηρακλής έπί αγγείου ΡιΐΓίΛν.
Ββδο1ιΐ'βϊΐ3ΐιη£ άθΓ ν38θηδ&ιπιηΙυη§ ζιι ΒθγΙϊπ 4027.

0 Εϋριπ. "Ιων 95.

' Θουκ. Β' 15. Πολυδ. Γ' 43 πδλ. και λουτροφο'ρους.

* Ι,αι-ίβΐά, ΟΓΐβοΗ. Ερϊ§ι\3 314.

Ρ Περί τών χρηνών ώς λουτρών ό'ρα 8ιΐ(Ι1ΐΟΪ, Αΐΐδ (ΙθΙΠ αΐΐΐϊ-

Ιίβιι Βαάβλνβδβπ 1910.

10 ΡβΙθί'ββη, ϋ3δ 0γιηη3δϊυηι άβΐ' Οπεοΐιβη 40 σημ. 13.

II Όρα τήν είκο'να 23.
loading ...