Hē En Athēnais Archaiologikē Hetaireia   [Hrsg.]
Archaiologikē ephēmeris: periodikon tēs en Athēnais Archaiologikēs Hetaireias — 1919

Seite: 12
Zitierlink: i
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/aephem1919/0024
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen
facsimile
12 Παλαιά Χριστιανική Βασιλική Ίλισοϋ, νπδ Γ. Σωτηρίου.

Ό Μιχαήλ Ακομινάτος έν τώ ανωτέρω μνη-
μονευθέντι λόγω του, ένθα παραστατικώτατα διη-
γείται τά κατά τον θάνατον των μαρτύρων και ιδία
τοΟ Αεωνίδη, 6ν παοαβάλλει ποός τον Λεοντόθυμον
ύπερασπιστήν: των Θερμοπυλών, αποκαλεί τους
μάρτυρας «Ελλάδος γεννήματα και θρέμματα»,
οι' ους «μάλλον μέγα φρονείτω ή νυν ευσεβής

Ελλάς ήπερ ή πάλαι επί τοις περί Λεωνίδην τον
Αάκωνα, άντιστοιχοϋσι μεν προς τάς των Περσών
δυνάμεις περί τά στενά των Θερμοπυλών πεσουσι
δ' έκεΐσε παρά τών βαρβάρων υπέρ ελευθερίας Ελ-
λήνων κοινής » 1.

Ή ΰπαρςΊς έν Αθήναις Μαρτυρίου ή ώς απο-
καλεί τούτο Ό Ακομινάτος πολ.νανδρίου *, έ'νθα
άνεπαύοντο τά οστά του επισκόπου Αθηνών Λεω-
νίοη και τών γυναικών, αί'τινες υπέστησαν μετ
αύτοΰ υ,αρτυρικόν θάνατον, προϋποθέτει την έκ
Κορίνθου άνακομιδήν τών λειψάνων και τήν εις

Αθήνας μετα^οράν των Το μέρος δέ της πόλεως
έ'νθα το Μαρτύριον ή πολυάνδριον τούτο εκείτο,
δηλουται έκ της πληροφορίας, ην δίδει Ό Ακομι-

1 Βλέπε Μι/. Ακομινάτου τα σωζόμενα έκδ. Σ. Λάμπρου,
Αθήναι 1879, Α' σ. 150-156. Πρβλ. και σημ. έν Β'. τόμ. σ. 459-
460. Πεοί τοϋ ααρτυρίου του Λεωνίδη βλ. αυτόθι, σ. 153 στ. 19
«ό καρτερικοίτατος Λεωνίδης αναρτάται και δεσποτικοί πάθει συνυ-
■1/θύυιενος αίρεται καϊ οίς ωμότατα ξέεται, τώ Χριστώ συναρμόττεται
.... τάς σάρκας διασπάται ξεόμενος». Ώς πρός τάς γυναίκας λέγει,
οτι ό τύραννος διέταξε «τω της θαλάσσης έπιρριφθήναι βυθοί και κόλ-
πο) λήθης άφαντωθήναι, ίνα μη λαμπρά της κατ' εκείνου νίκης φαί-

νοιντο τρόπαια.....ή'γοντο (αί γυναίκες)/αίρουσαι.. ιός άξιο)Οεϊσαι

πιείν έν άλμυροΐς ΰ'δασι τό γλυκύ του μαρτυρίου ποτη'ριον.., ήκου-
σιν έπϊ θάλασσαν κάκεϊθεν άναχθέντες πλοίω έπιρριπτοϋνται τοις κύ-
αασι..» Πρβλ. και Μέγαν Συναξαριστήν, Δουκάκη, Αθήναι 1889
/.. έ. εις τεΰ/ος μηνός Απριλίου σ. 160-161. Ώς γνωστόν, υπό της
Εκκλησίας τελείται ή μνη'μη τών μαρτύρων τούτων τη 16 Απριλίου.

2 Πρβλ. Μι/. Ακομινάτου, ένθ' άνωτ. στ. 33, «Ε! δε και
πολυάνδριον ό τύμβος έστί και γενών αμφοτέρων τέφραν αύ-/εΐ,
τοϋτο άφθονος ήδη και παντοδαπός τοϋ πνεύματος θησαυρός όποιος
και ό παο' ημών πλούτος. ουτός έστι». Τόν όρον πολυάνδριον βλέπε
καϊ εις το παρατιθέμενον κατωτέρω έν τω κειμένω τοπογραφικόν
σημείωμα.

3 "Οτι τά οστά χαί ή κόνις τών μαρτύριον έντός θηκών (πιθ.
σαρκοφάγων) εκειντο έν τω Μαρτυρίω τών Αθηνών δηλουται έκ τών
λόγων του αύτοΰ Ακομινάτου, 'ένθ1 άν. στ. 32 «τις γαρ ούτω νωθής
καϊ βαρύς τήν καροίαν, ος όοτέον μαρτυρικού ή κόνεως άγιας άψό-
αενος ού παραχρήμα τήν ψυχήν ένελάμφθη;.. ΰήκη μαρτύρων
θησαυρός αναστάσεως, αθανασία; ταμεϊον, αφθαρσία; υπόμνημα κλπ.
πρβλ. και σ. 152 αυτόθι «άλλά τίνες οί κείμενοι ούτοι; άγνοεϊν
γάρ μοι δοκεϊτε, ε! καϊ μή πάντες, τόν άπόΰεζον ολβον ημών» και
στ. 21 «κόνις δε πολύτιμος τε&ηοανριοται παρ3 ήμΐν δεϋρο, ού/ ώς
γεώδης και παρά τοΰτο κάτω ρέουσα-; στ. 24 κου διά ταύτα μόνον
τά λειπόμενα τών μαρτύρων παρ' ήμΐν άπόκεινται τών μακαρίων
ψυ/ών διϊστάο.ενα Λ.

Α Ε 191£*

να.τος, λαμβάνων ,άφορμήν έκ της ολιγωρίας, ήν
έδείκνυον οί σύγχρονοι Αθηναίοι διά τήν τιμήν
τών μαρτύρων: α'Ω της εκείνων μεν Φιλαδέλφειας,,
λέγει ό Ακομινάτος, ήμών δέ μαλακίας· εί εκείνοι
μεν φιλουντες ήμάς ανέχονται μένειν έν γη τοις
αυτών σώμασι και ού μικροψυχοϋσι περϊ τήν άνά-
στασιν διαμέλλουσαν ίνα μή χωρίς ήμών τελειω-
θώσιν, νμεϊς δέ μικρόν πρό της πόλεως δεϋρο βα-
δίζειν δκνονμεν και τω ίερώ τούτω πολυανδρίφ
προστρέχειν και τον έντεϋϋεν φωτισμδν άρνεσϋαι» *
Επί τών λόγων τούτοον τοΟ Ακομινάτου δύναται
άριστα νά στηριχθή ή ΰπόθεσις, οτι ό ρήτωρ έπϊ
τοΟ μέρους τούτου (επί της νησίδος δηλ. του Ίλισ-
σου) ιστάμενος κα'ι τήν κυρίως πόλιν τών Αθηνών,
τήν κειμένην έκεΐθεν της Πύλης του Αδριανού
δεικνύων διά της δεςια.ς χειρός ήούνατο τοιαύτας
έκφράσεις νά μεταχειρισθή. Ή συνταύτισις άρα
τοΰ έν τω λόγω του Ακομινάτου φερομένου πολυ-
ανορίου, ένθα οί μάρτυρες ανέχονται μένειν τγ\ γι}
τοις αυτών σώμασι και τοΰ ημετέρου Μαρτυρίου
ή της υπογείου Κρύπτης της κειμένης άριστερά
της Βασιλικής της νησίδος τοΰ Ίλισσου δεν εινε
απίθανος.

Τον χρόνον της ίδρύσεοχ τοΰ Μαρτυρίου δει-
κνύει το σχήμα καϊ ή τοιχοδομία της Κρύπτης,
άτινα εϊνε συνήθη κατά τον χρόνον καθ' όν συνε-
τελέσθη ό θρίαμβος τοΰ Χριστιανισμοΰ έπϊ Μ.
Κωνσταντίνου, ήτοι τον Δ' μ. Χ. αίώνα' τότε άρα
έγένετο ή εις Αθήνας έκ Κορίνθου άνακομιδή τών
λειψάνων τών Αθηναίων πιθανώτατα τούτοον μαο-

4 Πρβλ. αυτόθι /.αϊ στ. 5. «ημείς δέ τοσούτον άμελήσοαεν αρε-
τής και περί τόν ζήλον τοϋ καλοΰ νυστάξομεν, ώς καϊ τους εντανϋα
κείμενους καλλινίκους μάρτυρας άγεράστους τό έφ'ήυ,ϊν πεοιοράν
και μή τών όσιων καθηκόντων άξιοΰν;»

δ Ώς γνο)στόν, έπϊ τής εποχής τοΰ Ακομινάτου (τέλη ΙΒ'
αιώνος) ή πόλις περιωρίζετο έντός τών τειχών, ατινα εΐχον έπισκευα-
σθή και όιαρρυθμισΟή έπϊ Ιουστινιανού (πιθ. 539-40), ό'τε έπεκοέ-
ματο κατά τής Ελλάδος ό σλαυϊκός κίνδυνος. Τό καθ' δλην τήν βυ-
Γαντινήν περίοδον τείχος τοΰτο τής πόλεως περιωρίζετο εις πολύ μι-
κοοτέραν άκτϊνα τοΰ παλαιοΰ θεμιστοκλείου τείχους και μάλιστα τοϋ
έπεκταθέντος έπϊ Άδριανοΰ πρός τό μέρος τοϋ Σταδίου και κατά μή-
κος τοΰ Ίλισσοΰ, του συνεχούς δηλ. παραρτήματος ή τών νέων "Αθη-
νών, όπερ κατά τήν Βυζαντ. περίοδον φαίνεται οτι είχεν αποκτήσει
ήδη τήν μορφήν προαστείου· (πρβλ. τήν περί τείχους τών "Αθηνών
βιβλιογραφίαν έν Γρηγοροβίου Ιστορία τών "Αθηνών, έλλ. ιιτβο. Α'.
σ. 79. σημ. 2). Περί τής ε'κτάσεο)ς τοϋ "Ιουστινιάνειου τείχους και τής;
σχέσεως αύτοΰ πρός το λεγόμενον Βαλεριάνειον δημοσιεύομεν προ-
σεχώς ιδίαν μελέτην έν τώ πανηγυρικοί τεύχει έπϊ τή 75τηρίδι τής.
Ριζαρείου Σχολής.
loading ...