Hē En Athēnais Archaiologikē Hetaireia   [Hrsg.]
Archaiologikē ephēmeris: periodikon tēs en Athēnais Archaiologikēs Hetaireias — 1923

Seite: 10
Zitierlink: i
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/aephem1923/0020
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen
facsimile
10 Ορλάνδος: ΑΙ Βλαχερναι τής Ηλείας.

ΑΕ 1923

ίσννών κιονίσκων, ύψους 2,25 τοποθετημένων
κατά τάς γωνίας, (εικ β).

6: Βόρειον στανρο&όλιον τον εσωνάρΰηχος.

Άξιοπαρατήρητος είνε ή γλυπτική διαμόρφώσις
του σκελετού τών σταυροθολίων (κιονίσκων και
βεργίων) και ή οιακόσμησις αυτών. Ούτω αΐ μεν
βάσει; τών κιονίσκων είνε είτε άπλαΐ πλίνθοι
(εικ. 7,8,9), είχε τριμερείς άττικαί ιωνικά!
σπεϊραι (εικ 6)' οί δέ κορμοί κυλινδρικοί και τέ-
λος τα κιονόκρανα καλαθοειδή αποτελούμενα εξ
ύψηλοΰ κάλαθου συναπτομένου μετά τοΰ κορμοΰ
τοΰ κίονος δια σπείρας ημικυκλικής (εϊκ. 7,9) ή
όςυγωνίου (εικ. 8). και στεφομένου άνωθεν ύπό λο-
ξοτμήτου ταπεινού άβακος. Και οί μεν κορμοί τών
κιονίσκων είνε άκόσμητοι, ό δέ κάλαθος τών κιο-
νόκρανων κοσμείται τινών μεν διά μεγάλων φύλ-
λων δρυός (εικ. 8) έναλλάξ και καλάμου ή άμπέ-
λου έν μέσω ελικοειδών βλαστών (είκ. 9) τινών
δέ διά βλαστών τεταγμένων εις δυο επαλλήλους
σειράς και συνελισσομένων τών μεν άνω ύπό τάς
γωνίας τοΰ άβακος, τών δέ κάτω μέ/ρι του μέσου
τοΟ ύψους τοΰ κάλαθου, έ'νθα και διαμορφοΰνται

εις ρόδακας (είκ. 7). Εις τινα οέ κιονόκρανα ή δια-
κάσμησις επεκτείνεται και έπι του άβακος. (ει*. 7)
Τά δέ κυλινδρικά βεργία του σταυροθολίου φέρουσι
δΐ7./.όσμησ'.ν μόνον κατά τήν κλείδα, ήτις είνε κα-
τεσκευασμένη ες ένός τεμαχίου περιέχοντος τήν
αρχήν και τών τεσσάρων βεργίων. Και έπι μέν
της κλειδός του βορείου σταυροθολίου παρεστάθη
άοεςΊ'ως, εντός δίσκου, έλα^ρώς άνάγλυπ .ος ό
«αμνός» μετά φωτοστέφανου και μακροΰ όπισθεν
σταυρού, (εικ. 10), παράστασις, ήτις εν μεν τή
Ανατολή διετέλεσεν £ν /ρήσει μέχρι τοΰ 7ουμ.Χ.
αιώνος, ότε και άπηγορεύθη κατ' άπό^ασιν τής έν
Ιρούλλω συνόδου, έν δέ τή Δύσει ουδέποτε έπαυσε
νά εφαρμόζεται. Κατά δέ τήν κλείδα τοΰ νοτίου
σταυροθολίου είκονίσθη, έν.τός κύκλου πάλιν, άλ/.η
συμβολική παράστασις, πτηνόν μετά φωτοστεφά-
νου (εικ. 11). χόρτοι. τυκο";χν ιθανότητα περιστερά,
σύμβολον τοΰ *Αγ. Π ν ευματος.

Το είδος τών σταυροθολίων, άτινα περιεγρά-
ψαμεν οέν είνε βυζαντινάν 1. Τά βεργία, οί κάτω-
θεν αυτών κιονίσκοι, ή διακόσμησις τών κιονόκρα-
νων των και τέλος αί επί τών κλείδων συμβολι-
καί παραστάσεις είνε πάντα χαρακτηριστικά τής
δυτικής τέχνης. Κατά ταΰτα ή εσωτερική διαμόρ-
φωσις τών δύο άκρων διαμερισμάτων τοΰ έσω-
νάρθη/.ος είνε προϊόν φραγκικής μετασκευής τοΰ
ναοΰ, περί ής θέλομεν ομιλήσει βραδύτερον.

Παρά τήν νοτίαν πλευράν τοΰ έσωνάρθηκος ευ-
ρίσκεται μακρά σαρκοφάγος έκ σκληροΰ κιτρινερύ-
θρου ασβεστόλιθου, σχήματος ορθογωνίου παραλ-
ληλεπιπέδου, ύψους 0.58 καλυπτόμενη ύπό πλα-
κός άναγλύπτου μήκους 1.53, πλάτους 0.90
και πάχους 0.19. Η πλάξ αύτη φέρει βαθέως
έγγεγλυμμένον κόσμημα συνιστάμενον (εικ. 12).
ές" ορθογωνίου πλαισίου, έντός τοΰ όποιου είνε

1 Σταυροθολίων βεργωτών ε/^ομεν και άλλα έν "Ελλάδι παρα-
δείγματα, ο>ν τέσσαρα μεν ίν 'Αττικη ("Υπαπαντή Αθηνών ΕηΙβΓΐ:

Κθνυθ άβ 1'3Γ{ οίΐΓβΙίβπ 1897,313 8ίπιο1ί: ΑΙ&βη αηά

ΑΙίϊΙία 1911 είκ. 163 Άγ. Ιωάννη; Μαγχούτης (σήμερον χατη-
δαφισμένοι) Οοΐΐοΐίβυά : ΟΊΐΟΪΧ ά' 6£ΐΪ8β8 Ϊ>γζ9η1ϊηβ8 βπ
ΟτβΟβ 1842 πίν. 6. "Ομορφη Εκκλησιά νο'τιον Παοεχκλη'σιον
"Ορλάνδου: Ή Όμορφη Εκκλησία είκ. 14 και 15, Νταοΰ Πέντε,
λης νάρίηξ ΗββίΟΠ Οοΐϊί^η : Β8Α IX, 1902-3 πίν. XVI). έν
έν Χαλχίδι (Άγ. Παρασχίυή) 8ΐΓΖγ§ο\ν8ΐπ: Δ. Ίστ. χαί Έθν.
Ετ. Β' σελ. 715-16) και έτερον Ιν "Αρτη (νο'τιον προατώον "Αγ.
Θεοδοΐρας). Ταΰτα πάντχ προέρχονται είτε έκ προσθηκών εί'τε έκ
μεταβολών γενομένων υπό τών Φράγκων η Οπό Βυζαντινών μέν άλλ '
έπι φραγκοκρατίας κατ' έπίδρασιν.
loading ...