Hē En Athēnais Archaiologikē Hetaireia   [Hrsg.]
Archaiologikē ephēmeris: periodikon tēs en Athēnais Archaiologikēs Hetaireias — 1924

Seite: 10
Zitierlink: i
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/aephem1924/0020
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen
facsimile
10

Γ. Α. Σωτηρίου

ΑΕ 1924

τόξων κατά μήκος των μακρών πλευρών, ενίοτε δια τρούλλου εις τον νάρθηκα κ. ά. Ί
Ή έπέκτασις αύτής εις τρίκλιτον ναόν, διαιροΰμενον εσωτερικώς δια σειράς κιόνων ή πεσ-
σών, δεικνύει την άνάμιξιν τοϋ τύπου με ελληνιστικός βασιλικός. Άπό της Μεσοποταμίας
ό τύπος της τοιαύτης θολωτής βασιλικής έμΓρανίζεται εις Μ. Άσίαν, Άρμενίαν, Συρίαν
και Αΐγυπτον κατά την πρώτην ήδη χιλιετηρίδα· εις Άρμενίαν μάλιστα διεσώθη σειρά
μνημείων, μεταξύ τών οποίων έξέχουσαν θέσιν κατέχει ή εκκλησία τών ανακτόρων τοϋ
Αηί, ής παρέχομεν και ημείς ένταϋθα προς σύγκρισιν την κάτοψιν (είκ. 13) και την κατά
παλαιότερον σχέδιον άποψιν τοϋ εσωτερικού (εϊκ. 14) 2.

3. Κάτοψις εν.κλησίας ανακτόρων Αηϊ. 14. "Αποψις εσωτερικού εκκλησίας ανακτόρων Αηί (κατά παλαιον οχέδιον).

Εις τάς ελληνικός χώρας και την χερσόνησον καθόδου τοϋ Αίμου διαδίδεται ό
τύπος ούτος κυρίως κατά την δευτέραν χιλιετηρίδα, ιδία δ' έξαπλοϋται κατά την μεταβυ-
ζαντινών έποχήν, όσον εκ τών μέχρις ημών διασωθέντων μνημείων γνωρίζομεν 3.

Εκάστη τών διαορόρων τούτων χωρών έοραρμόζει έ'να και τον αυτόν τύπον, δια-
πλάσσει όμως αύτόν συμορώνως προς τάς τοπικός συνθήκας καΐ συνήθειας. Ούτως αι θολω-
τά! βασιλικά! τής Ελλάδος διαφέρουσιν άπό τών βασιλικών τής Μεσοποταμίας — προς
τάς οποίας έ'χουσι την μεγαλυτέραν συγγένειαν—ούχι μόνον κατά τάς διαστάσεις, αλλά καΐ
κατά τον τρόπον τής τοιχοδομίας, τον σχηματισμόν τής άψϊδος και τον αριθμόν και την
μορφήν τών παραθύρων. Αι διαστάσεις δηλ. εις τάς έλληνικάς βασιλικός είναι μικρότεραι
— ίδίακαθ' ύψος—εις την τοιχοδομίαν δεν γίνεται μεγάλη χρήσις πλίνθων και αί αψίδες
σχηματίζονται ήμιεξαγωνικαι ή ημικυκλικοί, φέρουσαι μονόλοβον ή δί?ιθβον παράθυρον,
έν αντιθέσει προς τάς μεσοποταμιακάς, αϊτινες εχουσι πο?.λάκις ορθογώνιους έξωτερικώς

1 Βλ. 8ίΓζγ£0\νδ1α, ΑηιΜα, ΗβϊάβΙββΓ^, 1910, σελ. και νήσων Κρήτης κλπ. μετά τής σχετικής βιβλιογραφίας-
224 κ ε. και σελ 265. πρβλ.και παρεκκλήσια έν Μυστρα παρά ΜΠΙθΐ, ΜοπιπιιοηΐΡ,

2 Πρβλ. 8ΐΓζ.γ§ο\ν3Μ, ϋϊθ Β3υ1ίυη3ι άθΓ ΑπΉβηίβΓ, Ι^ζαηίίηδ άβ ΜΪ3ΐχα, Ρ&πδ, 1910 Πίν 6. Μεταβυζαν·
τόμ. I, \νίβη, 1918, σελ. 137 κ.ε. τιναΐ μονόκλιτοι θολωταί βασιλικοί ευρίσκονται πανταχού

3 Βλ. ΜϊΠβί, Ι,'έοοίβ §Γβος[ΐιβ, Ρ3ΓΪ8, 1916, σελ. 46 τής Ελλάδος (πρβλ. Γ Σωτηρίου, Μεσαιωνικά μνημεία
κέ, εν θα κα'ι ή παράθεσις μνημείων έλ?.ηνικών χωρών Κυθήρων έν Κυθηραϊκή Επιθεωρήσει, 1923, σ. 313 κ.ε.)-
loading ...