Instytut Historii Sztuki <Posen>   [Hrsg.]
Artium Quaestiones — [1].1979

Seite: 124
DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: i
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1979/0160
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
124

K. KALINOWSKI

skiego, stanowiących w 1838 roku własność Akademii, dwie poświęcone
były interesującym nas motywom: nr 4 — „Pejzaż nocny z płonącym na
morzu okrętem” i nr 6 — „Tonący okręt” 28. Motyw nocnej mariny po-
wstał nie tylko pod wpływem konkretnej inscenizacji teatralnej, lecz sta-
nowił niewątpliwie także znamienną reminiscencję holenderskiego ma-
larstwa Aerta van der Neera 29. Motyw tonącego okrętu w romantycz-
nej interpretacji pojawił się więc w twórczości Ajwazowskiego jeszcze
przed ukończeniem Akademii. W recenzji z wystawy akademickiej z 1837
roku 30 znalazł się opis obrazu Ajwazowskiego, przedstawiającego tonący
okręt. Malarz umieścił statek na dalszym planie, na bliższym, natomiast
łódź ratunkową z załogą i pasażerami unoszoną na grzbiecie fali. Jeden
z członków załogi wciąga do łodzi tonącego. W pobliżu pływa wśród fal
ułamek masztu, na którym rozbitek usadowił dziecko i wzywa pomocy
ludzi z łódki. Figury ludzi były małe, twarze niewidoczne, dramatyzm sy-
tuacji przekazany został jedynie żywą gestykulacją.

W 1840 roku Ajwazowski jako stypendysta Akademii udał się do Włoch.
Droga jego wiodła poprzez Berlin, Drezno, Wiedeń, do Triestu i dalej do
Wenecji, Rzymu i Neapolu. W ciągu następnych kilku lat Ajwazowski pra-
cował w Neapolu i Rzymie oraz przeprowadzał studia w galeriach Wene-
cji, Florencji, Neapolu i Rzymu31. We Włoszech powstały kolejne płótna
z motywem tonącego okrętu. Opis jednego z nich zamieszcza w-swoim
dzienniku podróżnym rosyjski pisarz Fiedot Wasilewicz Cziżow pod datą
29 III 1842 roku 32. Obraz zatytułowany „Burza” przedstawiał okręt rozbi-
jający się o wysokie, nadbrzeżne skały Capri. Zbliżoną scenę przedstawia,
malowany także we Włoszech w r. 1843, obraz „Tonący okręt” 33 (il. 1). O
strome, malowniczo poszarpane skały rozbija się mały żaglowiec, jego zało-
ga ratuje się w łodzi, do której usiłuje dopłynąć jeden z rozbitków-. Na
pierwszym planie na tratwie płynie samotny półnagi rozbitek.

maniery Tanneura na styl młodego Ajwazowskiego pisał Nestor Kukolnik, Xy-
AOJKecTBemiaa Fa3eTa, JNTs 19/20, 1837, s. 318 - 320, w recenzji z wystawy akademickiej
z dnia 28 IX 1836, na której eksponowane były obrazy obu malarzy; por. PyocKan
CTapiina, t. 21, 1878, s. 670, tekst recenzji z pominięciem zdania o przejęciu metody
Tanneura u BapcaMOB, Auea3oecK,uu, s. 19.

28 RoKtJMGHTbl, op. cit., S. 24.

29 BapcaMOB, Auoa3oacKuu e Kpbiuy, op. cit., s. 7 pisze, że obraz ten powstał
pod wpływem przedstawienia „Burzy” Szekspira w inscenizacji Szachowskiego, które
oglądał Ajwazowski w Peterburgu w 1837 roku. Uwagi inscenizacyjne zbieżne są
bowiem z kompozycją obrazu Ajwazowskiego.

30 Xyno>!<ecTBeHiiaH ra3eTa, N° 23, 1837, s. 359 - 360, także BapcaMOB, Auea3oecKuH,
s. 23 - 24.

31 JloKtjMGHTbL, s. 319; BapcaMOB, Auea308CK.uu, s. 37 - 51.

32 RoKymnTbi, s. 54.

33 Ol. pł. 116X189 cm., wł. Galeria Malarstwa im. Ajwazowskiego w Feodosji;
por. BapcaMOB, Auoa30BCKuu,s. 195, il. s. 225, reprodukcja kolorowa EapcaMOB-2, tabl. 5.
loading ...