Instytut Historii Sztuki <Posen>   [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 2.1983

Seite: 114
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: i
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1983/0144
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
! 14

W. SUCHOCKI

wyższe wskazanie na ośrodkowy charakter kategorii miejsca — jego kon-
kluzje o socjologicznym charakterze badań geograficzno-historycznych,
a właściwie — o współczesnym rozumieniu badań historycznych, nie
brzmią zapewne zaskakująco. Przejścia od ogólnych uściśleń do badań
nie cechuje już zbliżona oczywistość 1S.
Próbując jednak zbliżyć się do sedna problematyki możemy — przy-
spieszając wywód — powiedzieć, że będzie nim związek sztuki i miejsca;
w centrum idącej tym tropem spekulacji stanie zagadnienie miejsca ar-
tystycznego czy sztuki nastawionej na powoływanie miejsca, sztuki „to-
pi cznej” 14. Jeśli rozumiemy te pojęcia jako przedmioty badań, to marny
do czynienia niejako z przecięciem domen badawczych nauki o sztuce
i geografii. Jednocześnie jednak ów wspólny obszar odmiennie rysuje
się z punktu widzenia zainteresowań badawczych obu dyscyplin. Naj-
zwięźlej mówiąc „na ten sam obszar zjawisk zostają zarzucone siatki po-
jęciowe dwóch dyscyplin, z których każda wycina w tym obszarze swoją
własną dziedzinę eksploracji. Wspólnocie (ale nie identyczności!) m a-
t e r i a ł u badań towarzyszy tu odmienność przedmiotów badań” 15.

jalk sądzę, w komisekwemcji przebiegać w dwóch kierunkach: ku przestrzeni —
tak, na pewno, ale też ku materii społecznej [...]”. F. Eir a u id ei, Czy istnieje
geografia jednostki biologicznej? W tegoż Historia i trwanie. Tłum. B. Geremek,
Warszawa 1071, s. 249- 250.
13 K. Dmitruk tak to formułuje: „Społeczny system kultury jest niewąt-
pliwie sprzężony z ogólnym systemem ekołogiezno-przesttzennym, ale nie wdeimy,
czym zmierzyć wielkość tego sprzężenia i w jaki sposób związkowi temu nadać
postać obowiąizująioej .reguły”. Życie literackie a przestrzelmy układ kultury.
W: Biografia — geografia — kultura literacka, op. cit., s. 195 - 218.
14 Takie postawienie sprawy może sugerować zawężenie zagadnienia do pro-
blematyki artystycznej., a konkretnie: normatywnej teorii sztuki „topieznej” i po-
szukiwania jej realizacji, odwodzące od właściwego problemu — geografii arty-
stycznej jako obszaru badawczego nauki o sztuce. Rozwinięcie pojęcia sztuki jako
przedmiotu badań uchyla tę sugestię. Ważne jest jednak i to, że zwraca to naszą
uwagę na obszar, który winien wchodzić w zakres zainteresowania geografii ar-
tystycznej, obszar — (by tak rzec — „dzieł—miejsc”, obejmujący choćby takie
realizacje, jak (przy różnicach funkcjonalnych) „sztuka ziemi” i pewien typ pomni-
ków. Rozważam niżej tę ąprawę w kontekście specyfiki dzieł sztuk wizualnych
jalko przedmiotu badań.
15 Tak lapidarnie charakteryzuje ową różnicę perspektyw, odwołując się do
określenia Konstantego Troiczyńsfciego, J. Sławiński, Socjologia literatury i poe-
tyika historyczna. W tegoż, Dzieło, język, tradycja. Warszawa 10i7i4, s. 44. Jest to kon-
kluzja bardziej szczegółowych rozważań relacji między historią literatury a socjo-
logią — na tym poziomie w pełni, jak sądzę, analogicznej do tu rozważanej, co
czyni zbędnym jej dokładniejsze analizowanie w tym miejscu. Najogólniej mówiąc,
nalstawienie geograficzne charakteryzowałoby — jak wolno przypuszczać — ba-
danie sztuki jako podsystemu geograficznego, umieszczonego w ramach systemu
szerszego; swoistej organizacji, jaką jednostkom geograficznym narzucić może ze-
loading ...