Instytut Historii Sztuki <Posen> [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 2.1983

Seite: 125
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1983/0155
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
POZNAN ARTYSTYCZNY

125

Charakteryzując przestrzenne jednostki geografii artystycznej nie po-
sługuję się ipojęiciiićm érodiowliskia iartystyteizinieigo, gdyż — jakkolwiek dbeic-
ne w tym charakterze zwłaszcza w badaniach sztuki dawnej — wydaje
się mieć odniesienie w innej sferze. Jako element nowoczesnego życia
■artystycznego określa grupę ludzi, złączonych najczęściej więzią zawo-
dową, mniej lub bardziej wąsko rozumianą, grupę, która może się kon-
centrować wokół określonego miejsca, to zaś jej właśnie może zawdzię-
czać znaczenie i odwrotnie, nie jest z nim jednak tożsama. Jak wszelkie
elementy systemu artystycznego daje się specyficznie usytuować w prze-
strzeni, nie może jej jednak punktować, czy wytyczać granic38.
Zbliżając się do końca tych uwag, które ze względu na charakter
tekstu miały jedynie wskazać potrzeby badań i te zasadnicze drogi ich
prowadzenia, które wydają mi się istotne, chcę najkrócej wskazać na
elementy na tyle uzupełniające przyjętą optykę, co sytuujące się na jej
obrzeżach. Uznając za centralny problem historii sztuki interpretację
dzieła, skoncentrowałem uwagę na tym, co można by nazwać „geografią
form artystycznych” wT odróżnieniu od „geografii życia artystycznego” 39.
Podyktowane to było również sytuacją badawczą: zaawansowaniem ba-
dań literaturoznawczych, pod wieloma względami' wzorcowych, ale zwła-
szcza w zakresie ustaleń historycznych bliższych drugiemu sposobowi
określenia przedmiotu, a przede wszystkim — siłą rzeczy — nie ujmują-
cych specyfiki dzieł sztuki40. Poza obszarem zainteresowania na tym
miejscu pozostały w zasadzie te badania, które czynią swoim przedmio-
tem inne elementy systemu artystycznego, a więc niejako inne, „szcze-
gółowe” geografie, powiedzmy: „geografia artystów”, „geografia galerii”,
„geografia konkursów” itp. Jeśli przypomnimy sobie fakt zogniskowania

nia sieć informacji i sieć interakcji. Pierwszą przedstawia za pomocą dwóch sche-
matów: połączeń między ośrodkami typu „każdy z każdym” i rozprowadzania in-
formacji za .pomocą ośrodka centralnego. W Dwudziestoleciu stwierdza na obsza-
rze komunikacji literackiej ewolucję cd wariantu pierwszego do drugiego. W sfe-
rze interakcji otoisenwuje odmienność sytuaicji, wynikającą z trudności sterowania
działaniami i w efekcie powstanie sieci ośrodków o przewadze więzi informacyj-
nych nad organizacyjnymi. Sieć interakcji proponuje przedstawić za pomocą tziw
stref wpływu. Ubóstwo sieci interakcji definiuje też, jego zdaniem, pojęcie pro-
wincji. Analizuje także wewnętrzną strukturę przestrzenną ośrodków literackich
(awł. na przykładzie Lublina; poświęca też nieco uwagi koncentracji instytucji kul-
turalnych Poznania). Życie literackie ..., cp. cit.
38 Na temat definicji środowiska por. K. Dmitruk (za Wallisern) Literatu-
ra — społeczeństwo — przestrzeń, op. cii, s. 359.
59 Nawiązuję do rozróżnienia J. Sławińskiego, op. cit.
40 Obok podstawowych w tym zakresie prac Żółkiewskiego, a także Dmifruka
por. A. P aczklo w s k i, Prasa polska w latach 1913-1939. Warszawa IMO (rozdz.
Geografia wydawnicza).
loading ...