Instytut Historii Sztuki <Posen> [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 3.1986

Seite: 99
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1986/0133
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
ROSYJSKIE MALARSTWO RELIGIJNE

99

tej przy Izmajłowskim Pułku Mikołaj powiedział, że „obrazy te są głupio
namalowane i że przynoszą im wstyd” 50. Warto tu jeszcze przytoczyć
przygodę Jegorowa, którego obrazy namalowane dla cerkwi w Carskim
Siole wzbudziły taką niechęć cara, że polecił on, aby zgromadzonym
wszystkim znajdującym się w Petersburgu profesorom Akademii przed-
łożyć do rozpatrzenia te obrazy i aby odpowiedzieli oni na następujące
pytania: Czy obrazy te są dobrze namalowane zarówno w odniesieniu
do rysunku, proporcji, jak i kolorytu?; czy ich twórca zasługuje na sta-
nowisko profesora? Koledzy Jegorowa na pierwsze pytanie odpowiedzie-
li w sposób wymijający, dostrzegając w nich pewne braki, ale przyczy-
nę ich upatrywali w podeszłym wieku artysty, na drugie zaś odpowie-
dzieli twierdząco, podkreślając, że Jegorow jako znakomity twórca, jest
znany także w Europie51. W tej swoistej polemice między carem a ty-
mi, którzy byli przedstawicielami oficjalnego nurtu sztuki, do którego
należał i sam Jegorow, nie pada ani jedno zdanie na temat przeznacze-
nia tych obrazów, ich religijnej treści, a do sporu nie włączają się wła-
dze duchowne, które powinny być nim najbardziej zainteresowane.
Wbrew zresztą opinii Akademii car zwolnił Jegorowa ze służby.
Dziwne to, gdyż za czasów Mikołaja I ujęto w ściśle administracyjne
ramy rozpoczęte już w drugiej połowie XVIII w. działania mające na
celu ochronę czystości prawosławia, bowiem to właśnie' Mikołajewska Ro-
sja uważa się za najbardziej prawosławny z istniejących narodów bę-
dących wyznawcami Ortodoksji, za wierną obrończynię nauki cerkwi,
a źródłami do których się odwoływała były stare, bizantyjskie wzorce.
Zarówno świecka, jak przede wszystkim duchowna hierarchia pilnowała,
jak to wyrażono w powszechnie używanym podręczniku cerkiewnej hi-
storii „jednomyślności z grecką cerkwią” i aby „postanowienia Soborów
wydawane i zatwierdzane przez nie stanowiły po Piśmie św. niewzruszo-
ne prawa, które cerkiew prawosławna chroni i ochraniać będzie”. Gwa-
rantami zaś rozkwitu prawosławnej cerkwi, jak i „pomyślności naszej
kochanej ojczyzny” są według tego podręcznika monarchowie rosyjscy s2.
Dbałość o wierność tradycyjnej liturgii, którą przejawiała hierarchia du-
chowna, naw7et przy wprowadzeniu do kultu jakiegoś wydarzenia, czy
osoby nie powodowała teologiczno-dogmatycznych polemik, czy sporów 53.
50 Russkoe iskusstvo, op. cit., s. 35.
51 Ibidem, s. 35 - 37.
52 A. Kotovic, Duchovnaja cenzura v Rossii (1799 - 1855) gg., S. Peterburg
1909, s. 170.
53 Zastrzeżenia cenzury duchownej wzbudził wydany w 1831 r. troparion ku
czci ikony Matki Boskiej Trójręcznej. Obok wątpliwości co do jego zgodności
z dogmatem Trójcy św., podstawową sprawą, którą polecono zbadać św. Synodowi
było wydanie go poza zasięgiem cenzury. A. Kotovic, op. cit., s. 203.


loading ...