Instytut Historii Sztuki <Posen> [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 18.2007

Seite: 143
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2007/0145
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
OŁTARZE W TUCZNIE I W MARCINKOWICACH A SPRAWA AUTORSTWA HERMANA HANA

143

nymi kwiatami. Dalej na prawo zjawia się przyklękając archanioł Ga-
briel. Jego skrzydła są czerwone. Z prawej strony obrazu dostrzec można
taboret wyściełany czerwoną materią i uchylone drzwi do korytarza.
U góry kompozycji artysta umieścił Trójcę Świętą nad globem, Gabriela
przygotowującego się do misji i małe aniołki, z zaciekawienia wychylają-
ce się poza wianuszek obłoków, aby zobaczyć, co dzieje się w Nazarecie.
Upozowanie Maryi i Anioła, pulpit - skrzynka na stole, znajdują analo-
gie w ZiumstoŁucmm Rana z Klackeberga^.
Obraz główny ŚmąJgy Rohzhty jest dość dokładną repliką obrazu
w Pelplinie z ok. 1625, przypisywanego Hanowi, jedną z kilku znanych^.
Matka Boska podtrzymuje Dzieciątko stojące na przykrytym czerwoną
materią przenośnym piedestale z żelaznym uchwytem. Po lewej św. An-
na jest przedstawiona jako stara kobieta w cienkim czepku na głowie,
podająca Dzieciątku jabHuAh palcem prawej ręki zakładająca modlitew-
nik. Jezus delikatnie dotyka podbródka babki^s. Za Anną brodaty Jo-
achim palcem wskazuje na Dzieciątko. Za plecami Madonny św. Józef
otwartymi dłońmi osłania Świętą Rodzinę. U dołu obrazu, po prawej
klęczący strojny anioł podaje Jezusowi owoce w koszu. U góry gołębica
Ducha Świętego promieniuje światłem i jest to jego jedyne źródło w tej
kompozycji.
W prostokątnym obrazie w zwieńczeniu ołtarza przedstawiono św.
Łukasza malującego Matkę Boską (il. 16). Także tu pojawia się charak-
terystyczny dla omawianej grupy dzieł sztafaż w postaci stołu nakrytego
grubą ciemną narzutą, z leżącą na nim otwartą księgą Ewangelii i wo-
łem (symbol ewangelisty Łukasza) pod nim. Pośrodku, na sztalugach
opiera się prawie gotowy obraz Marii z Dzieciątkiem, która ukazuje się
malarzowi - ewangeliście w lewym górnym rogu obrazu. I Maria i jej
konterfekt są tu identyczne. Przed sztalugami siedzi Łukasz. Na dal-
szym planie po prawej za arkadą widoczne jest pomieszczenie z oknem
wypełnionym romboidalnymi szybkami oraz pochylony nad stołem pra-
cujący człowiek.

52 J.S. Pasierb, op. cit., il. 39.
53 M. Puciata, op. cit., s. 292, 294.
54 Wg J.S. Pasierba, op. cit., s. 103, na obrazie pelplińskim jest to granat, ale jeśli
tak, musiałby on oznaczać zapowiedź śmierci i zstąpienia do otchłani, por. D. Forstner,
Śhnat symóoń/ą cArzescpańs^tą;', Warszawa 1990, s. 164 n., i, konsekwentnie, kwiat, któ-
ry Dzieciątko bierze z kosza, powinien być nie różą, lecz passiflorą. Przy tej wykładni
wytłumaczalny byłby zauważony przez Pasierba smutny nastrój sceny. Passiflora jednak-
że ma charakterystyczny słupek przypominający krzyż, a tego szczegółu na obrazie nie
widać.
55 Gest ten, wyrażający szczególną zażyłość, występował już w sztuce starożytnej.
loading ...