Instytut Historii Sztuki <Posen>   [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 18.2007

Seite: 206
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: i
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2007/0208
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
206

ARTUR KAMCZYCKI

niezależny od żydowskiej koncepcji oczekiwania, tj. płynności i bezgra-
niczności czasu mesjańskiego. Został on oparty na syntezie faz słońca
i księżyca i wyrasta raczej z potrzeby orientacji cykłiczności astrologicz-
no-przyrodniczej, a łata zapisują ilość cykli. Święta żydowskie, jak Pas-
cha lub Sukkot, odnosiły się do rolniczych aspektów życia codziennego
i dziękczynienia za zbiory.
Daniel Libeskind, architekt muzeum - świadom owej względności
czasowej w kulturze Żydów - określając swoją budowlę powiedział:
„mam nadzieję, że ten budynek, zarówno jako epilog, jak i prolog, będzie
naświetlał istotę dnia dzisiejszego, który także oznacza jutro"W

SAMOWYGNANIE SIĘ BOGA
Struktura i poszczególne części muzeum zaprojektowanego przez Li-
beskinda wielokrotnie przywołują cytaty z symboliki synagog i przybyt-
ku jerozolimskiego. Projekt architekta zakłada trzypoziomowy podział
całości konstrukcji, ale - skoncentrowanej wokół „zamkniętej i sterylnie
odseparowanej, absolutnie niedostępnej pnsdG, przecinającej koryta-
rze"^. Przestrzeń tą określa się także jako pnsćę oś (il. 3, 4), a oprócz niej
natrafiamy także na inne miejsca, będące pustymi przestrzeniami. Są to
nie tylko korytarze przecinające się i załamujące pod różnym kątem, ale
celowo puste pomieszczenia na różnych poziomach. Takaż koncepcja
architektoniczna muzeum (zarówno główna oś, jak i puste boczne sale)
koresponduje - na płaszczyźnie symbolicznej - ze świątynnym aspektem
przestrzennym i kabalistyczną wizją świata. Józef Flawiusz (w I w. n.e.)
pisał o „wielości podwórców", jako pustych, zamkniętych przestrzeniach
wokółświątynnych. Także Majmonides (w XII w. n.e. w Mishna Torah
VII.IV 4) określa miejsca wokół świątyni jako cztery paralelne ściany,
pomiędzy którymi wyznaczone zostały trzy puste przestrzenie^. War-
to przypomnieć, iż zburzenie Świątyni jerozolimskiej w 70 r. n.e. było
w świadomości Żydów zarówno końcem niepodległości, jak i końcem sta-
rego kultu świątynnego, ale wydarzenie to dało początek dwóch tysięcy
lat trwającej diaspory. Świątynia w pewnym sensie zastąpiona została
synagogą, lecz jej struktura architektoniczna i symboliczna trwa w tra-
dycji Żydów do dziś i objawia się w wielu aspektach architektury syna-
gog. Według Biblii Świątynia jest miniaturą wszechświata, skoncentro-
waną formą jego esencji, modelem kosmosu. Takie rozumienie koncepcji

is Cytat z internetu dotyczący muzeum Libeskinda: www.daniel-libeskind.com.
18 B. Stec, Po/emm/u na szn/Aę, „Przekrój" 12 XI 2000.
20 Wizja ta dotyczy jednak tylko rzutu poziomego i struktury płaszczyznowej, tj. pla-
nu. Brak tam wizualnej, 3-wymiarowej percepcji przestrzennej budowli.
loading ...