Instytut Historii Sztuki <Posen> [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 20.2009

Seite: 69
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2009/0073
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
O HORYZONTALNEJ HISTORII SZTUKI

69

ta. Tę świadomość może mu zbudować luny, który akurat o tym nie może
zapomnieć. Historyk nowoczesnej sztuki argentyńskiej, czeskiej czy hin-
duskiej, doskonale wie, gdzie jest; historyk sztuki francuskiej czy amery-
kańskiej często ignoruje tę wiedzę w imię uniwersalizacji swojej sztuki.
Tu dochodzimy do kluczowego problemu horyzontalnej historii sztu-
ki, a więc problemu lokalizacji. Gdy spojrzeć na produkcję książek z hi-
storii sztuki nowoczesnej, łatwo zauważymy, że mamy z jednej strony
„historię sztuki nowoczesnej", bez lokalnej specyfikacji, z drugiej zaś do-
minują tu rozmaitego rodzaje przymiotniki określające miejsce, zarówno
regionalne („sztuka Ameryki Łacińskiej", „sztuka Europy Wschodniej"),
lub - częściej - narodowe („historii sztuki polskiej", „koreańskiej", „mek-
sykańskiej" itp.). Problem narodowych narracji historyczno-artystycz-
nych wydaje się bardzo charakterystyczny dla sztuki spoza centrum, jak-
kolwiek - jak przekonuje Thomas DaCosta Kaufmann - ich geneza leży
zupełnie gdzie indziej i jest przede wszystkim starsza niż historia sztuki
nowoczesnej^^. Z jednej więc strony mamy narodowe historie sztuki no-
woczesnej poszczególnych krajów, z drugiej zaś historię sztuki międzyna-
rodową. Ten typ narracji historyczno-artystycznej odsłania w istocie rze-
czy dynamikę nowoczesnej historii sztuki, tzn. z jednej strony mamy
artystów o statusie międzynarodowym, choć przecież pochodzą oni z kon-
kretnych krajów i wpływ narodowych kultur daje się odczytać w ich twór-
czości (np. pochodzący z Hiszpanii Pablo Picasso), z drugiej zaś naro-
dowych, mimo że część z nich zyskała międzynarodowy rozgłos (np.
Władysław Strzemiński jako polski konstruktywista). Zapewne to napię-
cie odsłania napięcia o charakterze geograficznym; z jednej strony Paryż
i - później - Nowy Jork jako międzynarodowe centra kultury, z drugiej
zaś regionalne metropolie, osadzone w narodowych ramach, takie jak
Praga, Tokio czy Buenos Aires. W hierarchii narracji historyczno-arty-
stycznych, naturalnie, doceniane są te pierwsze; te drugie zajmują po-
ślednie miejsca.
Oczywiście, ten typ lokalności związany jest ze strukturą państw na-
rodowych i modernistyczną formułą nacjonalizmu. Obecnie, w związku
z procesami globalizacji powiązanymi - generalnie rzecz ujmując -
z postmodernistycznym pojmowaniem rzeczywistości oraz zmianą cha-
rakteru państwa z narodowego na kosmopolityczny^^, ten proces się
zmienia. Sama zresztą globalizacja nie ma jednorodnego oblicza. Homi
Bhabha wyróżnia dwie jej formuły: globałizację kosmopolityczną oraz

23 Th. DaCosta Kaufmann, ATrtionai Stereotypes, Prejudice, and Aesthetic Judgments,
(w:) M.A. Holly, K. Moxey (red.), Art History, Aesthetics, Visnai .Stndies, Wiliamstown MA:
Sterling and Francine Clark Art Institute 2002, s. 71-84.
24 U. Beck, Władza i przeciiondadza to epoce gio&aiizac/'i. Albica economia poiityhi
śiciatoicej, Warszawa: Scholar 2005.
loading ...