Instytut Historii Sztuki <Posen> [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 22.2011

Seite: 8
DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2011/0010
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
TADEUSZ J. ŻUCHOWSKI

wersytecie. Riehl zmarł w 1911, a po nim profesurę na uniwersytecie
objął najwybitniejszy wówczas przedstawiciel szkoły berlińskiej Heinrich
Wółfłin, badacz zwracający uwagę na znaczenie analizy formalnej dla
badań historii sztuki. Z zachowanego życiorysu Dettloffa wynika rów-
nież, że ksiądz Dettloff także zetknął się z wykładami Wólflina. To tłu-
maczy błędne informacje o studiowaniu Dettloffa w BerlinieS. Ponadto
w Monachium chodził na seminaria prof. prof. Karla Volla (badacza ma-
nieryzmu), Paula Woltersa (archeologa), Georga von Hertlinga (filozofa)
i Adolfa Sandbergera (muzykologa). Ostatecznie jednak trafił do Wied-
nia, najbardziej liczącego się wówczas ośrodka uniwersyteckiego zajmu-
jącego się historią sztuki. Do luminarzy szkoły wiedeńskiej należeli
przede wszystkim Franz von Wickhoff i Julius von Schlosser. Szczegól-
nie w omawianym czasie świat naukowy elektryzował spór, jaki toczył
się pomiędzy Maxem Dworakiem a Józefem Strzygowskim. Był to kon-
flikt postaw i postrzegania świata. Pochodzący z Białej (Bielsko-Białej)
profesor Strzygowski, który był swego czasu brany pod uwagę przy obsa-
dzie profesury w Krakowie, to postać kontrowersyjna. Można go bez wąt-
pienia nazwać pierwszym postmodernistą w historii sztuki. Zakwestio-
nował między innymi kluczowe pojęcie, jakim jest dominacja centrum
nad peryferiami, zwracając uwagę na znaczenie sztuki pobrzeży dla
sztuki tzw. centralnej. Studiował w tym samym czasie, kiedy historię
sztuki poznawał w Wiedniu Marian Sokołowski. Znaczącą książką Strzy-
gowskiego jest D/g BcmAMWs/ ńgr A/wremen Dńropn Drge&n/sse
z 1918 roku. W 1909 po śmierci Wickhoffa, Strzygowski objął po nim ka-
tedrę. W tym samym czasie profesurę ordynaryjną na wiedeńskim uni-
wersytecie uzyskał pochodzący z Czech Max Dvorak. Zajmował się on
przez wiele lat problemem ochrony zabytków, był autorem opracowania
na potrzeby monarchii austrowęgierskiej metod postępowania konserwa-
torskiego, które stały się klasycznymi sposobami postępowania z obiek-
tami zabytkowymi. Dvorak pozostawał też w silnej opozycji wobec for-
malnych metod, między innymi Wólflina.
Dla Dworaka dzieje sztuki rozwijały się w ciągu szeroko rozumianej
historii ducha, Geisfeągesc/ńc/ńe. Jednak, podobnie jak wielu wybitnych
ówczesnych historyków sztuki, zajmując się kluczowymi problemami
metodologicznymi, wielkimi wydarzeniami w historii sztuki, Dvorak
wprowadził ńe /bcfo do wokabularza pojęć stylistycznych termin manie-
ryzm. Ten wybitny badacz El Greca zajmował się także sztuką współ-

3 W swoim życiorysie spisanym 6 VI 1951 ks. Sz. Dettloff pisze, że „gościnnie studio-
wał u prof. Wólflina w Berlinie", zob. AUAM, 126, 41, 10, f. 3r. Z kolei w kwestionariuszu
osobowym [AUAM, Dettloff Szczęsny. Rektorat, sygn. 15/611/7 (dawniej 15/165/3), nlb]
wymienia Wólflina jako profesora monachijskiego.
loading ...