Instytut Historii Sztuki <Posen> [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 22.2011

Seite: 126
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2011/0128
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
126

MICHAŁ HAAKE

czyniąc swą sztukę „prośbą, wyznaniem i uwielbieniem" kierowanym
do Boga, „staje się prawdziwym «synem Bożym > i na jego obraz i podo-
bieństwo dostępuje łaski stwarzania", uprawia sztukę „z miłości zbli-
żania się i łączenia z Najwyższym Duchem", przez sztukę „widzi Naj-
wyższą miłość" i ją „odczuwa we wszechświecie nieskończonym", jest
„odkrywcą prawd najwyższych, wybrańcem, który odsłania harmonie
wieczne, w Bogu początek mające, które dla ludzkości całej, dopóki do
tego globu przykuta - nieraz zasłonięte bywają", i stające się dla tej
ludzkości „drogowskazami"*^. Według Jagny Dankowskiej poglądy te po-
zwalają wpisać Malczewskiego w europejski teocentryzm, „stawiający
Boga w centrum rozważań jako Stwórcę świata"^. Rekapitulując poglądy
autora MeńmcAo/ń na sztukę, Dorota Kudelska wskazuje, że „chrześci-
jański, biblijny horyzont wartości" był w jego oczach „podstawowym od-
niesieniem" własnej twórczości artystycznej^.
Kolejne pytania dotyczą kwestii metodologicznych. Czy z faktu
uwielbienia malarza dla kultury antycznej? wynika, że dotyczyło ono
wszystkich jej aspektów? Czy samo wprowadzenie faunicznych postaci
pozwala cokolwiek wnioskować o ich statusie semantycznym i poświad-
cza zintegrowanie przywoływanych przez nie kultów Dionizosa i Diany
z chrześcijańskim światopoglądem Malczewskiego? Nic o tym nie mówią
wypowiedzi artysty znane autorowi niniejszego artykułu. Za dowód nie
można też uznać namalowania przez Malczewskiego na ścianie zwierzy-
nieckiej pracowni fauna i Madonny, bo czyż ich zestawienie nie mogło
stanowić unaocznienia współczesnym alternatywy, przed którą stanęli^?
wynikających stąd zobowiązań moralnych i społecznych". H. Barycz, Na przełomie dmocZ?
siaZec;'. Z dzie/om poZs/ziey ńamanisty^i A dodie M/ode/ PoZsM, Wrocław-Warszawa-
Kraków-Gdańsk, 1977, s. 74-77.
4 J. Malczewski, O pomoZa/ua ariysidŁe z zada/nacń szia^i. Mowa rektorska wygło-
szona na inaugurację roku akademickiego dn. 15 X 1912. Opublikowana w: „Krytyka"
R. 14, 1912, T. XXXVI, z. 11, s. 233-236, przedruki: M. Janoszanka, WicZdi Ferc/arz. Mo/e
Łospoiwuema o dac^a MaZczems/?n?7, Poznań 1930, s. 47-51 oraz A. Ławniczakowa, Jaced
AZaZczcmsdi, Warszawa 1976, s. 84-87.
5 J. Dankowska, PiZozo/ia epodi JacAa MaZczems/depo, (w:) MazyAa ai odrazac/i Jacda
MaZczemsAiego. Materiały z konferencji zorganizowanej przez Akademię Muzyczną im.
Fryderyka Chopina w Warszawie w 150. rocznicę urodzin malarza, red. T. Grzybowska,
Warszawa 2005, s. 131.
6 D. Kudelska, Da/ń pisma 7 pędzZa. Biografia iaieie^iaai/ra Jac/m MaZczems/siego,
Lublin 2008, s. 429. Wniosek ten towarzyszy obszernej i wnikliwej analizie mowy rektor-
skiej inaugurującej rok akademicki 1912/1913 na krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych.
? Literatura poświęcona temu zagadnieniu jest rozległa. Por. m.in. T. Grzybowska, Mi-
ioZopia MaZczemsZzicgo, op. cit., s. XII-XVII; K. Nowakowska-Sito, Między WameZcm a AZzro-
poZem. Aaiy^ ; 7?iii m sz/ace poZsZzię/ prze/oma AZA i AA m, Warszawa 1996, s. 11-33.
s Helena Mycielska do Tadeusza Szydłowskiego, BJ, rksp 10095 III, k. 11-12. Za:
D. Kudelska, op. cit., s. 240.
loading ...