Instytut Historii Sztuki <Posen>   [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 22.2011

Seite: 160
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: i
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2011/0162
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
160

MICHAŁ HAAKE

równuje krajobraz do powracającego sennego marzenia, a podążając za
uwagami z LaźnycA AarfeA, korespondencją artysty, a także opiniami
Adama Heydla, traktuje te motywy jako mówiące „o utraconym elizjum
i wymarzonym raju, którego idealne piękno odzyska dopiero po zakoń-
czeniu ziemskiej wędrówki"^; „przydomowa kraina otwiera się jak
wspomnienie i zarazem obietnica spokoju, piękna, pełnej harmonii nieba
i ziemi. Poszukująca wyobraźnia artysty nie tylko zwraca w marzeniu za
utraconą krainę niewinności, lecz - dzięki sztuce właśnie - uświadamia
też, że tam jest owo symboliczne centrum świata, miejsce święte, z któ-
rego źródeł czerpie moc i obietnicę odrodzenia"^.
Z kolei interpretacja Kudelskiej koncentruje się szczególnie na ni-
niejszym fragmencie LnĆ7rycA AarfcA:
Nad tym stawem, na tym ganku, na tym moście i w tym dworze, co wapienną
ścianą odrzyna [się] na tle drzew zielonych, spędziłem życie moje od lat 14
do 18^o.
oraz odnosi się również do opisanego tamże wspomnienia pustki, ja-
kiej artysta doświadczył odwiedzając w 1882 roku krainę dzieciństwa
(„I miałem łzy w oczach, cały ten dwór wielki zdał mi się pustką, życie
przebrzmiało i odbiegło z niego na zawsze"ńA wynikającej z nieobecno-
ści „właściwych domowników, Karczewskich", wspomnienia wyrażające-
go „nieodwracalność przemijania"^. Za najbliższy nastrojowi LaznycA
AarfeA badaczka uznaje obraz DzAcfAsfmo - JaccA nań staniem ni Wiet-
giem. Niebieskawy budynek znajdujący się w pobliżu pierwszoplanowego
stawu jest przez nią określony jako „niemteresujący architektonicznie
dwór"n3. Opinię tę wypada uznać za polemiczną zarówno wobec opinii
Heydla, jak twierdzenia Ławniczakowej, iż „żaden z obrazów cyklu nie
stanowi aluzji do konkretnych wydarzeń z biografii artysty", i że „uka-
zane sytuacje dzieją się w symbolicznym poniewczasie"^. Nie ma prze-
słanek, aby jedynie dwór na obrazie Dzfgcńistmo uznać za wyobrażenie
ios A. Ławniczakowa, 1990, op. cit., s. 107; J. Malczewski, 1980, op. cit., s. 138.
^09 A. Ławniczakowa, 1990, op. cit., s. 108. Por. także: I. Kossowska, op. cit., s. 124-
125.
no J. Malczewski, LMŹ??e op. cit., s. 14. Heydel podaje błędnie przedział wie-
kowy („od trzynastu do siedemnastu"). A. Heydel, op. cit., s. 18. Prawidłowy zapis: D. Ku-
delska, op. cit., s. 148.
ni J. Malczewski, Li/źne op. cit., s. 13.
ii2 D. Kudelska, op. cit., s. 148-149.
no Ibidem, s. 149.
H4 A. Ławniczakowa, 1990, op. cit., s. 107. Autorka zwraca uwagę na to, że „wygląd
wędrowca powracającego po trwającym całe życie rozstaniu nie różni się wcale od wyglądu
pielgrzyma wyruszającego w świat", i że przed dworem w Wielgiem, w symbolicznym
„zawsze i nigdy", spotykają się „żyjący ze zmarłymi".
loading ...