Persistente URL:
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/geffcken1855/0018
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/geffcken1855/0018
nach denen der Druck besorgt ist, und liesse sicli auch die Person des Uebersetzers oder der Uebersetzer
nachweisen, so würde dies wahrlich von nicht geringem Interesse sein.
Aber wird man fragen, wurden denn diese deutschen Bibeln auch von dem deutschen Volke gelesen?
Freilich nicht in dem Maasse, wie 50 — 60 Jahre spater, als die einzelnen Bücher der Schrift, nach und nach
von Luther übersetzt, auf den Flügeln des Windes sich durch ganz Deutschland verbreiteten, in zahllosen
keinen mann. Jhesus sprach zu ir: Wol hastu gesagt, wann
ich hab keinen man, wann fünft mann bastn gehabt, und den
du nun hast, der ist nit dein mann, und dits hastu war gesagt.
Das weih sprach zu im: Herr, ich sih, das du bist ein weys-
sag, und unser veter anbetten an disem berge, und ir sprecht,
das iherusalem ist die stat, da es gezymt anzebeten. Jhesus
sprach zu ir: Weib gelaub mir, wann dy stund kumt, das ir
noch an disem berge, noch in iherusalem anbet den valer. Ir
anbet, das ir nicht wist, wir anbeten, das wir wissen, wann
das heyl ist aus den iuden. Aber die stund kumt, und ist
nun, das die waren anheter anbeten werden den vater im geyst
und in der warheit, wann auch der vater sucht sollich, die in
anbeten. Gott ist der geist, und den, die in anbeten, in dem
geist und in der warheit gezymt anzebeten. Das weyb sprach
zu im: Ich ways, das messias kumt, der da ist genent Christus,
darumb, so er kumpt, er verkundt uns alle ding. Jhesus sprach
zu ir: Ich bin es, der ich red mit dir. Und zeehand kamen
sein iungern, und wunderten sich, das er redt mit dem weyb.
Jedoch keiner sprach, was vorseht du, oder was redstu mit
ir? Darumb das weyb Hess iren krug und gieng in die stat,
und sprach zu den menschen: Kumpt und seht den mann, der mir
hat gesagt alle ding, die ich hab gethan, ist er denn nicht Christus.
Ans der *Cölner Bibel 1470—80. Fol.
1. Job. I: Wy vorkundighen iuw dat ghene, dat dar was
van anbeginne, dat wy horden, dat wy segen, unde dat wy
schouweden mit unsen oghen, unde unse hande hebben vorhandelt
, van dem worde des leuens. Unde dat leuen is apen-
bare gemaket, dat hebben wy geseen unde belügen dat, unde
vorkundigen iw dat ewige leuen, dat dar was by dem vader
unde vorscheen uns. Dat wy segen unde horden dat vorkundigen
wy iw, dat ghy ok hebben gheselschop myt uns, unde unse
gheselschop sij mit dem vader unde myt dem sone, unsen
heren ihesu cristo. ünde desse dynghe schriuen wy iuw, dat
ghy iuw vrouwet, unde iuwe vroude sij vul. Unde dyt is de
vorkundinghe, de wy hebben gbehoret van eme, unde vorkun-
dighe iuw, dat god is dat lijcht, unde neen dnysternisse sint
in eme. Effle wy segghen, dat wy hebben geselschop myt
eme unde wandelen in der duysternisse, wy leghen unde doen
nicht de warheit. Gingen wy euer in dem lichte, als he is
ock in dem lichte, so hebbe wi de gheselschop under een
ander, unde dat bloet sines sones ihesu cristi ghereynighet
uns van allen sunden. Effle wy segghen, dat wy nene sunde
en hebben, wy vorleyden uns sulue unde de warheit en is
nicht in uns. Bekennen wy euer unse sunde, hee is ghetruwe
unde gherecht, dat he uns vorgheue unse sunde, unde reynynghe
uns van aller boesheit. Effte wy spreken, dat wy nicht hebben
ghesundygbet, wy maken en enen logbener, unde sin word en
is nicht in uns.
Aus der Bibel: * Lübeck 1494, Steffan Arndes, Fol. Apostelgeschichte
(dat bock der werekinghe der apostele) 17, 15—34.
Die Erklärungen sind weggelassen.
Unde do paulus erer beidede (o athene, sin gest wart beweget
in eme, wente he sach de stad, dat se ghegheuen was
der afgoderie. Darumme be disputerede mit den ioden, unde
mit den, de heidene ghewest weren, unde nu loueden mit den
yoden yn enen god in der Synagogen, unde an deme markede,
dorch alle de dagbe to den ghennen, de dat ghehoret hadden.
Unde etlike naturlike meystere, de dar navolgheden den leren
der epicureer unde der stoycorum, de disputerden mit eme,
unde etlike spreken, wad wil desse wordseyer (semini verbius)
seggen? Ouer de anderen spreken: "He werd gheseen een
verkundegher der nien duuele," wente he vorkundeghede en
ihesum unde sine upstandynghe. Unde se grepen ene, unde
voreden ene to aryopagum, segghende: Moghe wy nicht weteu,
welke desse nye lere is, de dar wert ghesecht van dy, wente
du bringhest uns etlike nye dinghe in unse oren, darumme
wylle wy weten, wat desse nye dynck wellen syn, wente de
athener unde de vrommede Studenten (ebenso die Cölner) weren
to neuen anderen dynghen gheouet, wen tho hörende undo tho
segghende ychtes wat nyes. Ouer paulus stund in deme
myddele ariopagi unde sprack: Gy manne von alhenen, ick
see, dat gy oueral denere der afghode sint, wente ick vorby
ghinck, unde sach iuwe afgode, yck vand een altare, in deme
gheschreuen was: "Deme unbekanden gade." Den gy unwetende
eren, den vorkundeghe ick iuw. God, de dar heft ghemaket
desse werlt, unde alle dynck, de dar synt in er, so he is een
god des hemmeis unde der erden, he wanet nycht in den tem-
pelen myt der bant ghemaket, noch ock wert he nicht gheeret
mit minschlyken henden, dat he yenighes dynghes bederue, so
he allen leuendighen ghift dat leuend unde de inghestynghe, unde
alle dink, unde heilt ghemaket uth eneme mynschen alle mynsch-
lyke siechte to wanende up allem anghesichte der erden, unde
uthleggende en de ghesettede tyd, unde de ende erer wanynghe,
to sokende god, efte se ene vyllychte handelnden efte vynden,
wo wol he nycht is verne van enem yewelyken unser, wenle
wy leuen, unde werden beweghet unde synt in eme, alzo etlike
iuwer poeten spreken, wente wy syn ok synes slechtes. Hyr-
umme so wi synt dat siechte gades, wy scholen nycht achten
dat godlyke dynck lyk to syn deme golde unde deme suluer,
efte demestente, edder der kunst der utgrauinghe der byldinghe
unde des danken des mynschen. Unde vorwar god de vor-
smadet de tyd der unwetenheyt unde vorkundight nu den
minschen, dat se alle werken penitencien, darumme dat he heft
ghesettet enen dach, an deme he wert ordelende de werlt in
lykheyt in deme manne, in welkem he dat hefl ghesettet,
gheuende den louen allen, unde vorweckede ene van deme dode.
Unde do se hadden ghehoret de upstandynghe der doden,
vorwar etlyke de spolteden, unde suromyghe de spreken: Wy
wyilen dy wedderumme hören van deme dynghe." Unde alzo
ghink paulus ut van ereme myddel, unde etlyke manne de
loueden, unde beiden sick to eme, under den was ok dyonisius
ariopagita, und een wyf myt namen damaris, unde andere myl en.
nachweisen, so würde dies wahrlich von nicht geringem Interesse sein.
Aber wird man fragen, wurden denn diese deutschen Bibeln auch von dem deutschen Volke gelesen?
Freilich nicht in dem Maasse, wie 50 — 60 Jahre spater, als die einzelnen Bücher der Schrift, nach und nach
von Luther übersetzt, auf den Flügeln des Windes sich durch ganz Deutschland verbreiteten, in zahllosen
keinen mann. Jhesus sprach zu ir: Wol hastu gesagt, wann
ich hab keinen man, wann fünft mann bastn gehabt, und den
du nun hast, der ist nit dein mann, und dits hastu war gesagt.
Das weih sprach zu im: Herr, ich sih, das du bist ein weys-
sag, und unser veter anbetten an disem berge, und ir sprecht,
das iherusalem ist die stat, da es gezymt anzebeten. Jhesus
sprach zu ir: Weib gelaub mir, wann dy stund kumt, das ir
noch an disem berge, noch in iherusalem anbet den valer. Ir
anbet, das ir nicht wist, wir anbeten, das wir wissen, wann
das heyl ist aus den iuden. Aber die stund kumt, und ist
nun, das die waren anheter anbeten werden den vater im geyst
und in der warheit, wann auch der vater sucht sollich, die in
anbeten. Gott ist der geist, und den, die in anbeten, in dem
geist und in der warheit gezymt anzebeten. Das weyb sprach
zu im: Ich ways, das messias kumt, der da ist genent Christus,
darumb, so er kumpt, er verkundt uns alle ding. Jhesus sprach
zu ir: Ich bin es, der ich red mit dir. Und zeehand kamen
sein iungern, und wunderten sich, das er redt mit dem weyb.
Jedoch keiner sprach, was vorseht du, oder was redstu mit
ir? Darumb das weyb Hess iren krug und gieng in die stat,
und sprach zu den menschen: Kumpt und seht den mann, der mir
hat gesagt alle ding, die ich hab gethan, ist er denn nicht Christus.
Ans der *Cölner Bibel 1470—80. Fol.
1. Job. I: Wy vorkundighen iuw dat ghene, dat dar was
van anbeginne, dat wy horden, dat wy segen, unde dat wy
schouweden mit unsen oghen, unde unse hande hebben vorhandelt
, van dem worde des leuens. Unde dat leuen is apen-
bare gemaket, dat hebben wy geseen unde belügen dat, unde
vorkundigen iw dat ewige leuen, dat dar was by dem vader
unde vorscheen uns. Dat wy segen unde horden dat vorkundigen
wy iw, dat ghy ok hebben gheselschop myt uns, unde unse
gheselschop sij mit dem vader unde myt dem sone, unsen
heren ihesu cristo. ünde desse dynghe schriuen wy iuw, dat
ghy iuw vrouwet, unde iuwe vroude sij vul. Unde dyt is de
vorkundinghe, de wy hebben gbehoret van eme, unde vorkun-
dighe iuw, dat god is dat lijcht, unde neen dnysternisse sint
in eme. Effle wy segghen, dat wy hebben geselschop myt
eme unde wandelen in der duysternisse, wy leghen unde doen
nicht de warheit. Gingen wy euer in dem lichte, als he is
ock in dem lichte, so hebbe wi de gheselschop under een
ander, unde dat bloet sines sones ihesu cristi ghereynighet
uns van allen sunden. Effle wy segghen, dat wy nene sunde
en hebben, wy vorleyden uns sulue unde de warheit en is
nicht in uns. Bekennen wy euer unse sunde, hee is ghetruwe
unde gherecht, dat he uns vorgheue unse sunde, unde reynynghe
uns van aller boesheit. Effte wy spreken, dat wy nicht hebben
ghesundygbet, wy maken en enen logbener, unde sin word en
is nicht in uns.
Aus der Bibel: * Lübeck 1494, Steffan Arndes, Fol. Apostelgeschichte
(dat bock der werekinghe der apostele) 17, 15—34.
Die Erklärungen sind weggelassen.
Unde do paulus erer beidede (o athene, sin gest wart beweget
in eme, wente he sach de stad, dat se ghegheuen was
der afgoderie. Darumme be disputerede mit den ioden, unde
mit den, de heidene ghewest weren, unde nu loueden mit den
yoden yn enen god in der Synagogen, unde an deme markede,
dorch alle de dagbe to den ghennen, de dat ghehoret hadden.
Unde etlike naturlike meystere, de dar navolgheden den leren
der epicureer unde der stoycorum, de disputerden mit eme,
unde etlike spreken, wad wil desse wordseyer (semini verbius)
seggen? Ouer de anderen spreken: "He werd gheseen een
verkundegher der nien duuele," wente he vorkundeghede en
ihesum unde sine upstandynghe. Unde se grepen ene, unde
voreden ene to aryopagum, segghende: Moghe wy nicht weteu,
welke desse nye lere is, de dar wert ghesecht van dy, wente
du bringhest uns etlike nye dinghe in unse oren, darumme
wylle wy weten, wat desse nye dynck wellen syn, wente de
athener unde de vrommede Studenten (ebenso die Cölner) weren
to neuen anderen dynghen gheouet, wen tho hörende undo tho
segghende ychtes wat nyes. Ouer paulus stund in deme
myddele ariopagi unde sprack: Gy manne von alhenen, ick
see, dat gy oueral denere der afghode sint, wente ick vorby
ghinck, unde sach iuwe afgode, yck vand een altare, in deme
gheschreuen was: "Deme unbekanden gade." Den gy unwetende
eren, den vorkundeghe ick iuw. God, de dar heft ghemaket
desse werlt, unde alle dynck, de dar synt in er, so he is een
god des hemmeis unde der erden, he wanet nycht in den tem-
pelen myt der bant ghemaket, noch ock wert he nicht gheeret
mit minschlyken henden, dat he yenighes dynghes bederue, so
he allen leuendighen ghift dat leuend unde de inghestynghe, unde
alle dink, unde heilt ghemaket uth eneme mynschen alle mynsch-
lyke siechte to wanende up allem anghesichte der erden, unde
uthleggende en de ghesettede tyd, unde de ende erer wanynghe,
to sokende god, efte se ene vyllychte handelnden efte vynden,
wo wol he nycht is verne van enem yewelyken unser, wenle
wy leuen, unde werden beweghet unde synt in eme, alzo etlike
iuwer poeten spreken, wente wy syn ok synes slechtes. Hyr-
umme so wi synt dat siechte gades, wy scholen nycht achten
dat godlyke dynck lyk to syn deme golde unde deme suluer,
efte demestente, edder der kunst der utgrauinghe der byldinghe
unde des danken des mynschen. Unde vorwar god de vor-
smadet de tyd der unwetenheyt unde vorkundight nu den
minschen, dat se alle werken penitencien, darumme dat he heft
ghesettet enen dach, an deme he wert ordelende de werlt in
lykheyt in deme manne, in welkem he dat hefl ghesettet,
gheuende den louen allen, unde vorweckede ene van deme dode.
Unde do se hadden ghehoret de upstandynghe der doden,
vorwar etlyke de spolteden, unde suromyghe de spreken: Wy
wyilen dy wedderumme hören van deme dynghe." Unde alzo
ghink paulus ut van ereme myddel, unde etlyke manne de
loueden, unde beiden sick to eme, under den was ok dyonisius
ariopagita, und een wyf myt namen damaris, unde andere myl en.
Persistente URL:
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/geffcken1855/0018
http://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/geffcken1855/0018







