Instytut Historii Sztuki <Posen> [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 3.1986

Seite: 136
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1986/0170
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
136

M. BRYL

„Sonnewend ciągle mącił wodę i podjudzał Pautscha, którego należało raczej
mitygować. Poszedłem do niego i po przyjacielsku, byliśmy jeszcze wtedy na ty,
prosiłem żeby oddalił od siebie Sonnewenda. Moje prośby przyjął pogardliwie i z
lekceważeniem. Bardzo mnie to zabolało i do niego zraziło i zapoczątkowało póź-
niejsze zupełne zerwanie. (...) [Nasze stosunki] Pogorszyły się jeszcze, gdy bez
żadnego powodu przysłał arogancką notatkę na skrawku papieru, że ustępuje ze
»Switu«. Zebraliśmy się na naradę jak na to zareagować. Postanowiliśmy zbagateli-
zować. Mnie wybrano na Prezesa” 10.
Przyjaciel Pautscha, Czesław Kędzierski, winą za to, co się stało,
obarczał drugą stronę:
„Aliści znowuż wypłynęły ambicyjki i intryżki koterii, które impulsywnego
i nieumiejącego »składać się« kompromisowo prezesa zmusiły po prostu do wystą-
pienia ze »Świtu«” n.
Dla naszych rozważań nieistotne jest, „kto miał rację” w tym spo-
rze, oba teksty uprawniają jednak do stwierdzenia czysto towarzyskiego
charakteru konfliktu. Zarówno zasady rekrutacji nowych członków, jak
i przyczyny ustąpienia Pautscha wskazują, że głównie więź towarzyska
stanowiła podstawę integracji członków „Świtu”.
Najistotniejszym rysem sześcioletniej działalności grupy „Świt” była
jej wielofunkcyjność. Każda grupa artystyczna pełni dwojakiego rodzaju
funkcje. W ramach sformułowanego programu wyróżnić można progra-
mowe jej funkcje, będące próbą realizacji celów postawionych sobie
przez członków grupy. Do drugiej kategorii należą funkcje pozostające
poza programowymi zamierzeniami grupy, wykrywane obecnie przez
badacza materii historycznej. W wypadku „Switu” wyróżnić można trzy
funkcje programowe — wystawową, zawodową i towarzyską, oraz dwie
„nieprogramowe” — kreatywną i ekspansywno-obronną.
W pierwszym okresie istnienia grupy, do momentu utraty lokalu wy-
stawowego na początku 1924 roku, na czoło działalności „Switu” wysunę-
ła się funkcja wystawowa grupy jako instytucji propagującej sztukę. Jej
materialnym zapleczem było Towarzystwo Akcyjne „Ateneum” utworzo-
ne wiosną 1921 roku. Jak wspomina Jagmin:
„Dzięki poparciu Zawadowicza i Chąci udało mi się zorganizować Tow. Akc.
»Ateneum«. Celem jego było finansowanie imprez artystycznych »Switu«, a akcje
zakupił Bank. (...) Chącia gorąco popierał wszystkie moje plany. W tym to czasie
zobaczyłem obok Zoologu dużą dawną poniemiecką -— birhalę. Nadawała się ona
na salę wystawową dla »Świtu«. Wydzierżawiłem ją od miasta na sześć lat (...)” 12.
Przez przeszło dwa lata urządzono w pawilonie „Świtu” (zwanym
również Pałacem Sztuki lub po prostu „Świtem”) dziewięć różnych eks-
10 Dziennik S. Jagmina, op. cit., s. 100.
11 Kurier Poznański 1925, nr 180.
12 Dziennik S. Jagmina op. cit., s. 98 - 99.
loading ...