Instytut Historii Sztuki <Posen> [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 5.1991

Seite: 36
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1991/0046
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
36

J. KOSTOWSKI

świat, którego nieodłączną częścią była także kościelna hierarchia,
będąc hołdem nonarchii i władzy świeckiej wobec Kościoła, mógł być
również odpowiedzią na ten religijny ruch o społecznym podłożu, bardzo
radykalnym zwłaszcza w swej pierwszej fazie, kiedy to wojny husyckie
toczyły się na ziemi brzeskiej.
O słuszności powyższej interpretacji całego zespołu malowideł brzes-
kich, włączając weń także malowidła opolskie, przekonuje ufundowany
w 1443 roku dla fary brzeskiej przez miejscowego altarystę N(icolausa?)
Kaecherdorffa obraz tablicowy, który pierwotnie był najprawdopodob-
niej zawieszony bezpośrednio nad wejściem do zakrystii (il. 8)^. Jego
jawnie antyutrakwistyczne treści podkreślono umieszczoną na ramie
inskrypcją, mówiącą o zniszczeniu kościoła w 1428 roku właśnie przez
husytów: Anno d(omi)ni m°cccc°XXVIII p(raese)ns civitas et ecclesia
devastata et conbusta est per (a)emulos ihesu cristi hereticos hussitas
demum p(raese)ns tabula comparata est Anno domini m°cccc°XLIII pór
n ka(e)cherdorff altaristanń".
Przekazując informacje o historycznym wydarzeniu — dewastacji
kościoła przez ,,heretyków husytów" — inskrypcja uzasadniała aktual-
ną ówcześnie antyhusycką wymowę ideową przedstawienia, a ścisły
związek między słowem i obrazem wyjaśniał jednoznaczny powód
fundacji: obraz przedstawiał negowany przez husytyzm podstawowy
dogmat Kościoła katolickiego — transsubstancjację".
Napis pozostawał w bezpośrednim związku z eucharystycznymi treś-
ciami malowidła^. Stojący między Marią a Chrystusem wielki, złoty
Konserwację malowideł opolskich (na zlecenie Wojewódzkiego Konserwatora Zabyt-
ków w Opolu) wykonał w dwóch etapach w latach 1976 (,.wstępne prace zabezpieczające")
i 1977 (,,pełny zakres zabiegów konserwatorskich") Z. Bradke, nie dokumentując stanu
pierwotnego ani wykonanych prac. Nt. konserwacji malowideł w Brzegu, Krzyżowicach,
Strzelnikach i Pogorzeli, zob.: L. Krzyżanowski: Konserwacja malowideł ściennych
w Polsce w latach 1945-1964. „Ochrona zabytków" 19, 1966, nr 2, s. 39-40, 42, il. 1-4, 8-9;
tenże, Kolokwium poświęcone estetycznym problemom konserwacji malowideł ścien-
nych. Tamże, s. 84, 88-90; J.E. Dutkiewicz: Z działalności Katedry Konserwacji Malowideł
Ściennych ASP w Krakowie. Tamże, s. 55, il. 4, 10; A. Karłowska-Kamzowa, J. Domasłow-
ski, M. Kornecki, H. Małkiewiczówna: Gotyckie malowidła ścienne w Polsce. Wyniki
badań przeprowadzonych w latach 1974-1979. Tamże, 33,1980, nr 2, s. 120-122, il. 5, 7-9; oraz
dokumentacje w Wojewódzkim Ośrodku Badań i Dokumentacji Zabytków w Opolu.
^ Lorenz: op. cit., s. 48.
3° Schultz: op. cit., s. 163; H. Lutsch, Verzeichnis der Kunstdenkmaler der Provinz
Schlesien. Bd. II. Breslau 1889. s. 321; F. Landsberger, Ein Kapitel schlesischer Malerei, w:
Die Kunst..., s. 227-229, il. 159; H. Braune, E. Wiese: Schlesische Malerei und Plastik des
Mittelalters. Kritischer Katalog der Ausstellung in Breslau 1926. Leipzig 1929, s. 82, nr 178,
tabl. 185; Mroczko: op. cit., s. 472, 482-500, il. 1-3; T. Dobrzeniecki: Malarstwo tablicowe.
Katalog zbiorów. Muzeum Narodowe w Warszawie. Warszawa 1972, s. 203-205, nr 64.
3' Mroczko: op. cit., s. 491.
^ Eucharystyczne treści przedstawienia Chrystusa Bolesnego to rzeczywista obecność
loading ...