Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 5.1991

Page: 47
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1991/0057
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
SZTUKA ŚLĄSKA WOBEC HUSYTYZMU

47

Ufundowanie w 1482 r. przez ziębickiego duchownego Hansa Lodego
malowideł było konsekwencją prowadzonej już od 1464 r. przez miejs-
cowe duchowieństwo^ a zręcznie kierowanej ze stolicy diecezji działalno-
ści, zmierzającej bezpośrednio do ożywienia życia religijnego^. W tym
samym bowiem roku, w którym spalono Brzeg, fundator kaplicy
mariackiej, próbując powstrzymać nadciągające z Czech oddziały husyc-
kie, poległ porzucony przez własne rycerstwo w Starym Wielisławiu pod
Kłodzkiem. Rozpoczęty podówczas długi okres wojen wygasłych dopie-
ro u schyłku XV w. miał, poza skutkami natury politycznej i gospodar-
czej, bezpośredni wpływ na osłabienie pozycji Kościoła w księstwie^.
W 1474 r. powołano na nowo w Ziębicach .popadłe w zapomnienie
w czasie wojen husyckich,,.Bruderschaft zur Verehrung Maria und des
Fronleichnams Christi". Dzięki staraniom księcia Henryka Starszego
i ówczesnego proboszcza Jana von Opitza zatwierdził je biskup wrocław-
ski Rudolf, który celem wzmożenia żarliwości religijnej zapewnił jedno-
cześnie członkom bractwa rozliczne odpusty^. Niewykluczone, iż okreś-
lono nawet warianty przedstawień, których tematy narzucało wezwanie
bractwa i kaplicy doń przynależnej. Wyobrażenie Chrystusa Bolesnego
jest bowiem rozwiązane podobnie jąk w malowidle z zakrystii kościoła
NMPanny na Piasku a scenę Zwiastowania z jednorożcem umiesz-
czono po 1471 r. na malowidle ściennym , które jeszcze w XIX w.
znajdowało się na zachodniej ścianie kruchty południowej katedry
wrocławskiej^, oba więc wrocławskie malowidła musiał znać zaan-
gażowany w działalność ziębickiego bractwa Rudolf z Rudesheim^.
Interesujące, iż w czasie, gdy powstawały malowidła ziębickie, w wy-
niku pohusyckiego ożywienia religijnego, znacznie wzrosła w diecezji
wrocławskiej ilość fundacji mszalnych, a wotywy ,,de corpore Christi"

kon..., Bd.I. Freiburgi.Br. 1968, szp. 590-593; Schiller, Ikonographie..., Bd. I. Gutersloh 1968,
s. 63-65.
L. Matusik: Śląskie kontakty późnohusyckie i brackie do r. 1548, w: Studia z dziejów
polskich i czechosłowackich, T. I. Wrocław 1960, s. 193, 196.
Hartmann: op. cit., s. 121.
^ Ibidem, s. 75-107; Historia Śląska..., s. 238 nn.; Zlat: Ziębice ..., s. 18.
" Hartmann: op. cit., s. 122.
^ Pomijając szczegóły, ziębicki Vir Dolorum różni się nietypową (niebieską) barwą tła,
wywodzącą się zapewne ze współczesnego mu miniatorstwa, por.: Kloss, op. cit.,s. 155,
194-195, U. 231.
^ P. Knótel: Die Reste mittelalterlicher Wandmalerei in Breslau. Schlesiens Vorzeit im
Bild und Schrift 50, 1882, s. 94-95, tabl. 3 — lig. 1.
Zdecydowaną postawę bpa Rudolfa wobec husytyzmu podnosili: Matusik, op. cit. s.
189-190; W. Urban: Szkice z dziejów diecezji wrocławskiej. Biskup Rudolf z Rudesheim
(1468-1482). Studia Theologica Varsaviensia 4, 1966, nr 1, s. 125 nn.; J, Drabina: Działal-
ność dyplomatyczna legata apostolskiego Rudolfa z Rudesheim na Śląsku. Acta Univer-
sitatis Wratislaviensis No 195, Historia XXIII, Wrocław 1974, s. 213 nn.
loading ...