Instytut Historii Sztuki <Posen> [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 5.1991

Seite: 127
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1991/0157
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
PRAWDA A INNE KULTURY

127

tego miasta wywodzi się z legendy o pielgrzymach, którzy mieli
przynieść do miasta relikwie Świętego Grobu, a tamtejszy kościół
Zgromadzenia Kamedułów traktowany był przez okolicznych miesz-
kańców jako Kościół Grobu Pańskiego przeniesiony z samego Jeruza-
lem. Rzeka wyobrażona jest jako nadspodziewanie przejrzysta, co choć
daje się racjonalnie wyjaśnić poprzez kąt odbicia światła od nieruchomej
tafli wody, sugeruje jednocześnie brak wcdy, nawiązujący do średnio-
wiecznej legendy o rzece Jordan, której wody znieruchomiały w chwili
Chrztu jako dany przez Boga znak misji Chrystusa i jego świętości.
Sumaryczne przytoczenie tak kompetentnych i pomysłowych od-
czytań należących do wyższego rzędu ikonografii nie oddaje im jednak
w pełni sprawiedliwości, gdyż wspierają się one w dużej mierze na
źródłach pobocznych, w większości starożytnych i średniowiecznych,
których nie sposób poddać analizie w ranach nieudokumentowanego,
przedstawionego wyżej streszczenia. Ponadto odczytania owe nie sta-
nowią tego rodzaju analizy, o który choddłoby krytykowi posługujące-
mu się kategoriami zaproponowanymi v poprzedniej części wywodu.
Zastosowanie kryterium prawomocnościmogłoby podważyć zasadność
wykorzystywania dokumentów z okresu starożytności i średniowiecza
a nie tekstów i artefaktów pochodzących z XV wieku, jak również
wywołać pewne wątpliwości, czy taka wielowarstwowa i wieloraka
intencja zgodna była z teorią lub praktyką pietnastowiecznych malo-
wideł ołtarzowych.
Kryterium porządku zakłócone koniecznością szybkiego przenosze-
nia centrum uwagi w obrębie pola obrazowego wzdłuż i w głąb, a także
niezależnością odczytań od silnego oddziaływania obrazu ugruntowa-
nego w swoistej organizacji malowidła. Zastosowanie kryterium konie-
czności ukazuje swoistą rozrzutność odczytań dostarczających tak wielu
różnorodnych wyjaśnień biorących pod uwagę mnogość zewnętrznych
okoliczności — powstaje wówczas wrażenie nadmiernej komplikacji.Te
same cztery cechy szczególne mogą być wyjaśnione znacznie zwięźlej
bardziej prawomocnie, a to w odwołaniu do podstawowej ikonografii,
co niżej czynię.
Wizualnie dominującą, szczególną cechą obrazu jest ciągła i upor-
czywa obecność trzech Aniołów. Klucz do zrozumienia tego faktu
znajduje się w prostej homiletycznej aluzji do Trzech Chrztów. Chrzest
Chrystusa stał się przyczyną ustanowienia pierwszego sakramentu
— Chrztu, a przedstawienie Chrztu Chrystusa jak przy okazji kazania
na temat Święta Chrztu - dostarcza okazji do objaśnienia samej natury
sakramentu. W rzeczywistości w XV wieku dużą rolę odgrywały Trzy
Chrzty, i w tej mierze wystarczy nam się powołać na Sturuiram Theolo-
gicam św. Antoniego z Florencji z połowy tego wieku, a zwłaszcza na
loading ...