Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 7.1995

Page: 61
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1995/0063
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
GROBOWIEC KAMILLI. INTERPRETACJA OPISU ARCHITEKTURY

61

wiadomo, takimi samymi proporcjami posługiwali się średniowieczni bu-
downiczowie. To nie jedyna więź tego rodzaju. Proporcje ustalają ogólny
kształt, wypełniony następnie przez pozostałe elementy. Większość z nich
należy do tradycji poetyckiej, która już istniała, niektóre jednak są nowe lub
użyte w sposób nowatorski. Mowa przede wszystkim o owym sklepieniu,
wspierającym się na posągach lwów. Nie ma wątpliwości, że chodzi o skle-
pienie krzyżowo-żebrowe i że - jak zauważył już Paul Franki42 - jest to być
może najwcześniejszy tekst, który o takowym wspomina (jeśli powstał przed
kroniką Gerwazego z Canterbury, co nie jest do końca pewne). Cała ta kon-
strukcja to niewątpliwie pomysł oryginalny autora.
Propozycja przedstawiona w niniejszym artykule, oprócz próby innego
wyjaśnienia sensu grobowca, ma na celu wskazanie pytań, które należy
postawić wobec francuskiej literatury XII i początku XIII wieku. Czy, jak
i dlaczego elementy architektury rzeczywistej stawały się obiegowymi
motywami literackimi? Czy wszystkie opisy architektury w tym czasie
zawierają pewien system proporcji? Od kiedy, jak i dlaczego funkcjono-
wały w literaturze dwa modele wnętrza: zamkniętego i przezroczystego?
Są to kwestie, które odnoszą się w znacznym stopniu do dziedziny histo-
rii sztuki. Co prawda, prace uczonych niemieckich, prowadzone do lat
międzywojennych, zamknęły pewien etap badań; powstały wówczas dość
szczegółowe „antologie” opisów dzieł sztuki w literaturze XII i XIII wie-
ku. Ale nie wyciągnięto z nich dalszych wniosków, poza ogólnym stwier-
dzeniem, że zazwyczaj opisy są bardzo schematyczne, niekonkretne i bez
większej wartości dla historii sztuki. To zdanie podzielał także Paul
Franki. A jednak szereg powstałych w międzyczasie przyczynków świad-
czy, że mimo funkcjonowania silnie tradycyjnego, formułarnego stylu, w
poezji średniowiecznej dopatrzyć się można rozmaitych związków ze
sztuką współczesną43. Niedawno zaś powstało ważne, obszerne studium
Alaina Labbé o pałacach i ogrodach w chanson de geste44. Chociaż autor -
literaturoznawca i historyk sztuki zarazem - zastrzega się, że nie jest to

42 Zob. przypis 5.
43 Zob. np.: W. A. Nitze, Le Bruiden, le château du Graal et la lance-qui-saigne, (w:) Les
Romans du Graal dans la littérature des XIF et Xllf siècle. „Colloques Internationaux du
Centre de la Recherche Scientifique” III, 1956, s. 279-293; M. Vauthier, Le paradoxe des
fenêtres colorées dans le „Conte du Graal’..., (w:) Les couleurs au Moyen Age, Aix-en-provence
1988 („Senefiance 24”); J. Stiennon, Histoire de l’art et fiction poétique dans un épisode du
„Cligès” de Chrétien de Troyes, (w:) Mélanges Rita Lejeune I, Gembloux 1969, s. 695-708; P.
Bancourt, La décoration des intérieurs sarrasins dans les chansons degeste du Xlle siècle et
l’art musulman, (w:) Mélanges Pierre Jonin, Aix-en-Provence 1979, s. 63-88; tenże, Or anti-
que, or épique, or d’Occident dans le „Roman de Thebes”, (w:) L’Or au Moyen Age (monnaie,
métal, objets, symbole), Aix-en-Provence 1983 („Senefiance” XII), s. 25-39.
44 A. Labbé, op. cit. L’Architecture des palais et des jardins dans les chansons de geste.
Essai sur le thème du roi en majesté, Paris-Gèneve, Champion-Slatkine 1987.
loading ...