Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 10.2000

Page: 224
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2000/0226
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
224

PIOTR JUSZKIEWICZ

interesu sprowadza siç jednakze w efekcie do marksowskiego pojçcia
ideologii jako falszywej swiadomosci. Stgd kazda walka o dominacjç, kaz-
dy spôr estetyczny jest dla Bourdieu w istocie konfliktem politycznym, a
logikç tego konfliktu opisuje ostatecznie logika ekonomii politycznej. Ale,
co najwazniejsze, owa prôba poigczenia politycznej i ekonomicznej mate-
rii zycia z dyskursywng aktywnoscig czlowieka opiera sic;, jak komento-
wal istotç tego zagadnienia Foucault17 18, a z czym wypadnie siq zgodzic, na
epistemologicznym zludzeniu, ze da siç z danych uzyskanych w polu zre-
alizowanych gestôw czy wypowiedzi skonstruowac zasadç tego, co zdolne
jest pojawic si§ w polu potencjalnych mozliwosci; na zludzeniu, innymi
slowy, ze opisujgc efekty ludzkiej dzialalnosci, stajgc przed ich werbalny-
mi czy materialnymi efektami, bçdziemy zdolni do wyprowadzenia z nich
zasady generalnej, calosciowego sytemu, ktôrego rozpoznana mechanika
zrodzi mozliwosc totalnego opisu kazdego fraginentu rzeczywistosci i tej
przesziej, i tej potencjalnej.

Ostatecznie zatem krytyka jako obserwowana dziedzina tracilaby
swojg autonomie. Ostrzezenie Bourdieu, ze:

Trzeba byc slepym, aby nie widziec, iz dyskurs o dziele nie jest zwykiym akompa-

niamentem zamierzonym po to, aby dzielu towarzyszyc, ale etapem produkcji

dzieia, jego znaczenia i wartoscils.

byloby dla nas ostrzezeniem nie tyle przed mitogennymi zdolnosciami
krytyki, co przed krytykgjako takg, traktowang w ostatecznej perspekty-
wie jako narzçdzie ustanawiania dominacji ekonomicznej i politycznej.

Po tej diugiej wyprawie, bçdgcej w istocie prôbg ucieczki przed zagro-
zeniami substancjalizmu, krytyka jawi siç zatem jako jedna z instancji
tworzgcych dyskurs o sztuce i jako jedna z instytucji obok dealera, muze-
um, nauki, panstwa organizujgcych dzisiejsze pôle sztuki. Slowo „dzisiej-
sze” warte jest podkreslenia, jako ze ten charakterystyczny uklad insty-
tucji jest, o czym przyjdzie jeszcze môwic, ukladem historycznym, jednym
z historycznych etapôw systemu dealersko-krytycznego, ktôry - jak
twierdzg C}mthia i Harrison White19 - rodzil si§ w ciggu ostatnich dzie-
siçcioleci XIX wieku w wyniku kryzysu i upadku systemu zorganizowa-
nego wokôl instytucji Salonu. W klasycznej juz dzisiaj ksigzce White’ôw
System dealersko-krytyczny wypelniony jest powolang na jego potrzeby
ideologig nieznanego geniusza - odkrywanie ktôrego daje krytykowi oka-
zj^ do budowania wlasnego prestizu, a dealerowi pozwala przysïaniac ko-
mercyjne cele wiasnej dzialalnosci. Zgodzic by siç zapewne nalezalo z

17 Tamze, s. 34.

18 P. Bourdieu, The Production ofBelief..., s. 292.

19 C. H. White, Canuases and Carriers. Institutional Change in the French Painting
World, New York 1965.
loading ...