Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 12.2001

Page: 94
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2001/0096
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
94

ŁUKASZ KIEPUSZEWSKI

Kolory wypełniają taktylną przestrzeń sekwencjami modulowanych
tonów. Barwy są dystrybuowane rytmicznie przez powtórzenia gestów na
materialnie homogeniczną powierzchnię. Zwraca to uwagę na dwa szcze-
gólnie ważne aspekty malarskiej materii Cezanne’a: spoistość i regular-
ność. Partie roślinności ponad pasami pierwotnego planu wyartyku-
łowane są stawianymi systematycznie, jeden przy drugim płatkami
farby, nadając poszczególnym fragmentom płaszczyzny jednolity kieru-
nek. Owe ślady pociągnięć dysponują dynamicznymi zwrotami całych po-
łaci pola.
Jednocześnie na takim niestabilnym, płynnym fundamencie wyłania
się świat przedmiotowy. Jego ekspozycja ogranicza się do relacji „znaczą-
cych” przez proceder malarski, który aktywizuje wszystkie fragmenty
płaszczyzny, choć każdy w odrębny sposób. Powoduje to, iż „naturalna”
przestrzenność w wielu partiach obrazu zostaje „wyssana”, w wyniku
czego powstają liczne zachwiania układu relacji bliskie-odległe: najbar-
dziej sugestywnym przykładem jest uderzająca w proporcjach różnica
wielkości czerwonych jabłek: na stole i w kompotierze.
Zaskakujące są również w części tapety kształty liści, które wydają się
posiadać tę samą materialność, co obiekty na stole. Dzieje się tak, ponie-
waż przejmują one cechy przestrzenne tych elementów. Inaczej mówiąc:
tło uzyskuje cechy wolumetryczne, konkurując optycznie pod tym wzglę-
dem z czerwonymi i zielonymi kształtami owoców. Różnica między pła-
skością a wolumenem jest tutaj tak przedstawiona, iż zobrazowany wi-
dok nie koresponduje z potocznością wizualnych doświadczeń.
Podobnie wzory z tapety w niespodziewany sposób pojawiają się frag-
mentarycznie ponownie na pierwszym planie - czole szuflady stołu.
Funkcjonują tu jako echo plastycznych kształtów obecnych w tle, nie po-
szukując usprawiedliwienia na poziomie mimetycznego opisu. Wyobraże-
nie to wkracza do przedstawienia manifestując się jako efekt technicznej
procedury18. Obraz akcentuje dwuznaczność malarskiej wizualności,
wymuszając sprzeczne interpretacje: dotyk pędzla nie jest kompatybilny
z kontinnum optycznej przestrzeni i w ten sposób zaznacza swą autono-
mię.
Kieruje nas to w stronę ujęcia plamy kolorystycznej, czyli śladu uza-
leżnionego od tzw. doznań barwnych, czyli, jak mówi malarz, sensations
colorantes. Jako podstawa praktyki malarskiej sensations colorantes
Cezanne’a sytuują się w samym centrum napięcia między wizualnością
a taktylnością obrazu.

18 R. Shiff, Cezanne’s physicality: the politics oftouch, (w:) The Language of Art Hi-
story, ed. by S. Kemal, I. Gaskell, Cambridge 1991, s. 140.
loading ...