Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 12.2001

Page: 98
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2001/0100
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
98

ŁUKASZ KIEPUSZEWSKI

możliwość konstruuje inne odniesienia. W tym sensie obraz można opisać
jako „miejsce na farbę”.
To właśnie na podstawie takiej potencjalnej zbieżności barwności mo-
tywu i barwności materii malarskiej, „malować” oznacza dla Cezanne’a
przede wszystkim: przebywać z farbą i płótnem wobec motywu, sur motif.
W konsekwencji tego w ramach obrazu związek kolorystyki z przedsta-
wieniem określony jest zatem przez materialnie osadzony w śladach spo-
sób nakładania farby. Sposób traktowania substancji barwnej wyzwala
wymienność relacji: farba dookreśla charakter przedstawienia - przed-
stawienie kształtuje hierarchie zależności między różnorodnie wypełnio-
nymi materią malarską połaciami pola obrazowego. Namalowany obraz
przekreśla sztywny, stabilny związek tego, co obrazowane i obrazującej
materii. Przedstawienie świata przedmiotowego, który reguluje swoje
stosunki w wymiennej relacji z kształtem płaszczyzny jest więc nie tyle
uwarunkowane studiowanym motywem, co podlega sposobom zachowa-
nia się na płaszczyźnie obrazu substancji farby.
Studium natury określa więc współbrzmienie ciała z obrazem i studio-
wanym przedmiotem. Ta aktywność znajduje udokumentowanie właśnie
w substancji pokrywającej płaszczyznę obrazową. Przez swą barwność
opiera się na związku z widzianym światem, przez substancjalność po-
zwala się kształtować, zachowując relację przynależności do cielesności
malarza.
Lektura obrazu jest więc swoistą negocjacją między dwoma porządka-
mi, których konflikt najlepiej może oddaje fantazmatyczna figura „ciała
tęczy”. Obraz pojmowany jako ucieleśnienie tęczy - ukazuje komplikację
relacji oko/dotyk.
Powyższe spostrzeżenia pozwalają nam wejść na trop pewnego konfli-
ktu między zaproponowaną przez symbolistów lekturą obrazu a zagad-
nieniem jego statusu materialnego i całej z nim związanej problematyki:
śladu jako odsyłacza - indeksu i w rezultacie kontekstu powstawania ob-
razu. Dysponując pewnymi zastrzeżeniami co do zasugerowanej przez
Denisa lektury, można spróbować w nieco bardziej krytyczny sposób za-
stanowić się nad szerszymi konsekwencjami tej wykładni, stopniowo
konfrontując ją z perspektywami otwierającymi inne możliwości opisu.

SYMBOL SYMBOLISTÓW
Maurice Denis wybrał martwą naturę Cezanne’a jako przykład „zna-
ków rzeczy” - czy „ikon rzeczy”. Symbolistyczną teorię znaku formułuje
Denis w następujący sposób:
loading ...