Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 14.2003

Page: 307
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2003/0310
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
„HOMOSEKSUALIZM”, STUDIA GEJOWSKO-LESBIJSKIE I TEORIA QUEER W HISTORII SZTUKI

307

męski i pozycja erotyczna chłopców Degasa uległy modulacji przez wyob-
rażony w nowy sposób, zseksualizowany rodzaj (gender), który nie został
scharakteryzowany jako całkiem „homoseksualny”, jest jednak wyraźnie
homoerotyczny w nastroju wizualnym i znaczeniu ukazanego tematu.
Fakt ten rozpoznany został na przykład w replice i zarazem rewizji płót-
na z Chicago autorstwa Attili Richarda Lukacsa z 1988 roku (ił. 3) (sze-
rzej zob. Dompierre 1989). Niezależnie od przedstawienia lekko sadoma-
sochistycznego erotyzmu społeczności chłopców, studia Degasa do obrazu
zawierają też studium zawodów w chodzie i (przypuszczalnie) meczu bok-
serskiego oraz nadzwyczaj zseksualizowane studium dla chłopca na
czworakach (chłopcy, którzy przegrali we współzawodnictwie, winni byli
zwycięzcom seksualną gratyfikację). Te elementy są z kolei zgodne z re-
sztą obrazu, która rozciąga homoerotyzowaną maskulinizację na dziew-
częta. Nie przeczy temu, rzecz jasna, obserwacja, że erotyczne więzy między
dziewczętami są transferowane na grupę chłopców, która nie dopuszcza
jednak do ich jawnego zaznaczenia. Konwencje właściwe kulturze Dega-
sa pozwalały na to, by częściowa „feminizacja” młodzieńczej postaci mę-
skiej mogła oznaczać, że jest ona obiektem pożądania erotycznego (sze-
rzej zob. Davis 1994), o tyle jednak, o ile nie zostało przedstawione
erotyczne podniecenie (zapobiegała mu feminizująca modulacja lub po-
zbawienie męskich cech płciowych), ponieważ takie zaznaczenie przed-
miotu implikowałoby niewłaściwe pederastyczne zainteresowania patrzą-
cego podmiotu. Wygląda na to, że Degas - podobnie jak inni artyści w
tym okresie patologizacji homoerotyzmu - uświadamiał sobie, że wkracza
tutaj na niebezpieczne terytorium. W procesie twórczym obrazów Dega-
sa, przedstawiających homoerotyczne relacje społeczne (włączając płótno
z Chicago wraz ze studiami przygotowawczymi), zaznacza się tendencja


3. Attila Richard Lukacs, Młode Spartanki wyzywające chłopców do walki, 1988, smoła,
olej, emalia i werniks na płótnie, 275 x 662,5 cm, London Regional Art and Historical Mu-

seum
loading ...