Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 16.2005

Page: 111
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2005/0113
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
ODBUDOWA MODERNIZMU - MODERNIZM ODBUDOWY

111

starczalnego osiedla Hansaviertel w dzielnicy Tiergarten, odpowiednika
Scharounowskiego Wohngehóft. Jedynie kilka obiektów znalazło się poza
nim, nie odpowiadając mu skalą lub rangą wymagającą bardziej ekspo-
nowanej lokalizacji.
Decyzja o zorganizowaniu wystawy na tym jednym z najciężej
uszkodzonych w czasie wojny obszarów Berlina była zgodna z postula-
tami współczesnych planistów. Rujnacja w pierwszej połowie lat 40.
spowodowała, że zniesienie „największego na świecie miasta koszar do
wynajęcia” stało się faktem. Hansaviertel stanowił w istocie przykład
założenia urbanistyczno-architektonicznego najbardziej potępionego
przez modernistów okresu Grynderki, o umiarowym rastrze ulic, repre-
zentatywnych budowlach i osiach oraz gęstej zabudowie. Efektowne po-
łożenie na zachodnich obrzeżach ogrodów królewskich, tzw. Schóneber-
ger Wiesen, nie miało żadnego wpływu - według alternatywnych teorii
modernistycznych - na tkankę miejską: ze starych zdjęć lotniczych łatwo
odczytuje się ostre rozgraniczenie między strefą parkową i mieszkalną.
Altonaer StraBe, jedna z prostych, szerokich ulic rozchodzących się od
ronda GroBer Stern z wysokościowym akcentem Kolumny Zwycięstwa
przecinała się na północnym krańcu z Klopstock- i Lessing-StraBe.
W punkcie ich zbiegu znajdował się okrągły Hansaplatz. Na północnym
zachodzie obszar odgraniczała od zakola Sprewy linia kolejki miejskiej35.
Odbudowa Hansaviertel przesuwana była w czasie z wielu wzglę-
dów. Przede wszystkim obszar w kolejnych projektach zmieniał swoje
przeznaczenie: pomysł z 1947 roku przewidywał wzniesienie tu, w na-
wiązaniu do nieodległej siedziby Technische Universitat (TU), miasta
akademickiego. Proponowano także włączenie terenu do przyszłej, po-
tencjalnej dzielnicy rządowej Zachodnich Niemiec, dla której rezerwo-
wano część Tiergarten, lub wybudowanie w tym miejscu północnej ob-
wodnicy city. Odrzucenie tych projektów, również ze względów politycz-
nych, spowodowało powrót do dawnych funkcji przede wszystkim miesz-
kaniowych36.
Władze dzielnicowe rozpisały konkurs urbanistyczny w 1951 roku,
jeszcze przed podjęciem decyzji o organizowaniu INTERBAU. Odbudowa
Hansaviertel była pierwszym dużym przedsięwzięciem tego typu w Ber-
linie Zachodnim, co z kolei przyciągnęło uwagę senatu, ogłaszającego
ponownie rywalizację 13 czerwca 1953. Lata dzielące te dwie daty wy-
starczyły, aby na Wschodzie wznieść pierwszy odcinek 1,7-kilometrowej
Alei Stalina (arch. H. Henselmann i zespół). Domy mieszkalne do niej

35 Zagadnień przedwojennego Hansaviertel dotyczy praca: B. Janiszewski, Das alte
Hansa-Viertel in Berlin. Gestalt und Menschen, Berlin 2000.
36 G. Dolff-Bonekamper, op. cit., s. 15.
loading ...