Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 16.2005

Page: 253
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2005/0255
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
OPTYCZNA PODŚWIADOMOŚĆ

253

Cokolwiek mogłoby być początkiem, teren tej alternatywnej historii został
wkrótce obstawiony drogowskazami z różnorodnymi znakami konceptu-
alnymi, nie ujmującymi go jednak w całości - to byłoby niemożliwe - ale
wskazującymi sposób, w jaki fundamenty modernizmu były podkopywane
przez tysiące ciemnych zakamarków, ślepą, irracjonalną przestrzeń labi-
ryntu. Takie pojęcia, jak informe, mimikra, niesamowitość, bassesse,
faza lustra, Wiederholungszwang; takie postaci, jak acefał, minotaur,
modląca się modliszka. Teren poszerzony w latach dwudziestych i trzy-
dziestych p?'zez takich graczy, jak Giacometti, Dali, Man Ray i Bellmer.
Teoretykami tego odrzucenia byli Bataille i Breton, Caillois i Leiris, w tle
Freud. A na pierwszym planie - z Dalim pod jedną ręką i Caillois pod
drugą - był Jacąues Lacan.
Lacan, co mnie uderzyło, dostarczył klucz do tego odrzucenia, sposób na-
dania mu imienia.
Można by zatem powiedzieć, że to język, tekst jest odrzuceniem widze-
nia: to, co symboliczne, to, co społeczne, prawo. Ale - trzeba by zaraz do-
dać - to nie ma sensu: modernistyczna wizualność nie chce być przecież
niczym innym, jak tylko pokazem rozumu, tego, co zracjonalizowane,
zakodowane, wyabstrahowane, prawa. Opozycja, polegająca na przeciw-
stawieniu języka widzeniu, nie stanowi żadnego wyzwania w stosunku
do logiki modernistycznej. Albowiem modernizm, stawiając wszystko na
formę, jest posłuszny terminom tego, co symboliczne. Nie ma sprawy,
rzekłby modernizm.
Zająca, za którym goniłam po tym historycznym terenie, początkowo na-
zywałam anty-widzeniem. Jednak w tym anty zbyt silnie pobrzmiewała
opozycja wobec pro, dla którego znów zbyt oczywistym wyborem byłoby
określenie pro-tekst. A ja tropiłam przecież coś zupełnie innego. Stopnio-
wo przebijała się inna nazwa: optyczna podświadomość. A to zaczęło su-
gerować piątą zaletę grafu.
Graf strukturalistyczny, graf, który zaadaptowałam, zapisywany jest
następująco:
loading ...