Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 16.2005

Page: 254
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2005/0256
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
254

ROSALIND E. KRAUSS

Gdy Lacan konstruuje swój Schemat L, swój graf podmiotu jako efektu
podświadomości, zapisuje go:

(Es) S a' inny


Schemat L, medytacja na temat grafu strukturalistycznego, manifestuje
rozkosz, jaką Lacan czerpał z rozsiewania psychoanalitycznego podmiotu
nad polem zorganizowanym przez zespól terminów, wobec których pod-
miot nie może być niczym więcej, aniżeli ich efektem, rezultatem własnej
dynamiki struktury, dynamiki jej wewnętrznych przeciwieństw. Schemat
L, rymując się z Klein Group, jest izomorficzny w stosunku do grafu, któ-
ry skonstruowałam, by pokazać logikę modernizmu.
Na przykład, zawiera on oś złożoną: S po lewej, objet a po prawej; pod-
miot z jednej strony, z drugiej - jego obiekty. A na osi neutralnej - poniżej
podmiotu znajduje się moi, a poniżej objet a - Autre. Oś ta, będąc inną
wersją opozycji między wnętrzem i zewnętrzem, ternatyzuje podporząd-
kowanie ego temu, co społeczne, Prawu. I dalej: Schemat ukazuje diago-
nalne relacje lustrzane - strukturalistyczne osie deiksyczne - które obra-
zują sposób, w jaki ego identyfikuje się ze swoimi obiektami: a jako „to
samo” co a.', ego odbijające i odbite przez objet a. Nie można się pomylić
co do charakteru tej relacji, jako że została ona w Schemacie L określona
wprost jako „relation imaginaire” - związek lustrzany.
Lacan, wprowadzając tego rodzaju związek lustrzany, dokonuje jednak
czegoś, co musimy określić jako osobliwe przesunięcie między dwoma
różnymi terminami strukturalistycznymi: deiksyką i deiktyką. Ten
pierwszy, aktualizuje Lacan jako termin logiczny, by wyrazić „tożsamość’
[„sameness”] jako inwersję opozycji, jako podwójną negację. Ego jest „tym
samym”, czym są jego obiekty. Natomiast drugi implikuje operację wyja-
śniania, w jaki sposób owa „tożsamość” jest konstytuowana, w jaki sposób
deiksyką jest - w celu uformowania podmiotu - wywiedziona z deiktyki.
Zaczerpnięta raczej z lingwistycznej, aniżeli logicznej części strukturali-
zmu, deiktyką odsyła do form werbalnego wskazywania: do ustalania
znaczenia przez zespół współrzędnych egzystencjalnych - ja, tutaj, teraz...
loading ...