Instytut Historii Sztuki <Posen> [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 18.2007

Seite: 9
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2007/0011
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
NIEZNANE DZIEŁA KOLOŃSKIEGO MISTRZA KANONIKA VON CARBENA W POZNANIU

9

identyfikację ze świętym Maurycym, ale - co najważniejsze - określił cel-
nie środowisko artystyczne, wskazał, że jej styl „bliski jest kreacjom ko-
lońskiego mistrza Tilmana"io.
Dziś, dzięki najnowszym ustaleniom niemieckich naukowców, w tym
przede wszystkim Reinharda Karrenbrocka, wykonanie rzeźby przypisać
można w sposób nie budzący zastrzeżeń jednemu z czołowych artystów
Kolonii czynnemu na początku XVI wieku - wprawdzie nie samemu,
słynnemu mistrzowi Tilmanowi, ale za to jego kreatywnemu młodszemu
współpracownikowi i następcy, który na polu produkcji snycerskiej i ka-
mieniarskiej niemal tak samo wyraźnie zaznaczył nad Renem swoją
obecność. Nauka nazwała go dawno temu mianem Mistrza Fundacji
Pamiątkowej Kanonika von Carbena - od kamiennej kompozycji zacho-
wanej w katedrze kolońskiej, a przedstawiającej grupę św. Anny z wize-
runkiem klęczącego fundatora (il. 2Vh To szczególna i prestiżowa praca
stojąca u progu działalności artystycznej anonimowego rzeźbiarza. Za-
mówił ją bowiem kanonik katedralny Wiktor von Carben, dawniej rabin
kolońskiej gminy żydowskiej, który w 1472 roku odszedł od żony i trójki
dzieci i zmienił wyznanie. Rozpoczął karierę duchowną i stal się zago-
rzałym polemistą w dyskusjach z Żydami, wreszcie w 1510 roku, z pole-
cenia cesarza Maksymiliana, został cenzorem ksiąg żydowskich. Zmarł
w 1515 rokuW Z uwagi na łacińską inskrypcję towarzyszącą figurze -
„Victor sacerclos olim judeus" sądzono dawniej, że rzeźba powstała
wkrótce po konwersji von Carbena, w latach 70. XV wieku. Obecnie jed-
nak jej powstanie lokuje się znacznie później - około roku 1500. Wokół
kamiennej rzeźby, ustawionej w kaplicy Mariackiej katedry kolońskiej,
wyodrębniono następnie pokaźny zespół pokrewnych stylistycznie za-
bytków rozproszonych wokół dolnoreńskiej metropolii^.
Powstanie poznańskiej figury należy łączyć z wczesnym okresem
twórczości Mistrza von Carbena. W świetle ustaleń Reinharda Karren-
brocka w pierwszej dekadzie XVI wieku rzeźbiarz współdziałał przy sze-
regu realizacji z Mistrzem Tilmanem, który - jako bardziej doświadczo-
ny i renomowany artysta -- przyjmował liczne zleceniaW Niewątpliwie
w okresie tej współpracy powstała poznańska figura. Przemawiają za
tym nie tylko liczne zapożyczenia formalne i kompozycyjne czytelne
w figurze rycerza, a zaczerpnięte z dorobku typowych rozwiązań wypra-
cowanych w warsztacie Mistrza Tilmana, ale także względy techniczne.
A. Woziński, Galeria szynki średniowieczną?'. Przewodnik, Poznań 1990, s. 17, il. s. 48.
ii R. Karrenbrock, Pniner PddscAndzwerksiaPen..., s. 52.
i^ Ibidem, s. 52 i przyp. 219.
is Ibidem, s. 52 i przyp. 218.
ii Ibidem, s. 56.
loading ...