Instytut Historii Sztuki <Posen> [Hrsg.]
Artium Quaestiones — 20.2009

Seite: 95
DOI Heft: DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2009/0099
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
FENOMEN NIEOSTROŚCI

95

integrainy sbiadnth uniweTisaiizniu europę/sbicgo, zos/aia uznana poii/ó-
niczTiość jego buitury. PiuraiizTu miai być zdeterminowany z jedne/ strony
przez wieibie indywiduainości, sbupicj'pce wobół siebie noj'isioinie/'sze
probiemy sztubi XX wie bu, z drugie;', współistnieniem uct 7'óżnycii piętrach
uogóinienia wieiu i7*adyc7'i M7riu7ersaiuycb, wśród bióiych za uayisioiTiie/'-
sze, choć bezpośred7iio niepo7'ównywaÌ7ie, zostały uznane dmie.* bonstrub-
iyM7isiycz770-au7a77ga7'doŁoa i uar7'acy;uo-żydoM7sba. Obie, moj'pc peu,'Tie
sbłonTiości ira7!.s'cede7i/aÌ7ie, odzwierciediaiy się ir 7iieco od7uie7i7iycA /ór-
7nach. Pierwsza w styiistyce eibstrabeypio-raijone/iiię;', druga u* poetyce
/igu7*aiyui7?o-77ieia/izycz7ię; o sbio7i7iościacb ebspresyjnych.
07i/'iee7'.s'aiiz77i ho71 s 17'ubiywiz771 u reaiizował się w uyob7'aŹ7ii, a Tiie
geoTTieirii, U7uiee7'saiiz77i buituiy żydowsbię; wy/iibai bezpoŚ7*ed7iio z do-
śu'iadcze7na czasu, a 7iie z przeżyte; biogra/ii. fPabie rozboże7iie abcentów
pozwoiiło absi7*abcypip 77iecAa7io/dbiurę Pe/nyba Pe/'ieiei'ego pobazać po-
za sztubp żyeiowsbp, wśród prac bo/1si 7*ub ty w istów, a codages <Sirze77iÌ77 -
sbiego ob7*azu;'pce i7*agedię Tiarodu żydouisbiego wśród judaibówJ Cb/'oiio-
iogia, maio prze.sP'zegaua u' raTuacb caie/ utysiauiy, tuta; zosiaia j'abby
wzięta ut 7iawias. AdoŻTia poieieeiziec.' odręb7iość powszechnego doświad-
czenia buitury żydowsbię/ reaiizowała się w peT'spebtywie „czasu zatrzy-
7nanego'/ gdzie prawo pa77iięci wyznaczało egzystenc/ainy wy7niar współ-
czesności. Aiie jest więc przypadbieTn - cbcieii podbreśiić organizatorzy
wystawy - że uniwersaiizTn tę; buitury zncj'duj'e swo/e potwieT^dzenie
w specy/icznęi ibonog7*a/ii, a 7iie nowatorstwie /07-mainym. W tym też zna-
czeniu, na boTishię/ wystawie, prospebtywTia awangaT'da, bon/rontowana
z retrospebtywTip buiturp żydowsba, tworzyły dopełnia/pcy się obraz jed-
noiitę/ buitury eu7'opę;'sbię;, gdzie pcjęcia repreze7itac;'i i abstrabc/*i, cipg-
łości i progresu, a wreszcie partybuia7*yz7nu i uniwersaiizmu świadczyć
Tniały za7*ówno o z róż 71 i co w a 7 iy 7 n obiiczu, jab o uwibła7iiacb modernizmu
XX wiebu.
Dysburs dotyczpcy sposobów uczest7iiczenia buitury Pu7*opy Pro db o-
wę;' przedstawiony na wystawie boiisbię; nie był dysbursem niewiTinym.
Chodziło w nim o obreśioTip historię, btórę/ towarzyszyła 7iostaigia za
umyba/pcym światem sztubi.* je; prawdy i nieprzemi/ainości; za światem
porzpdbu i znaczeTi, w btórym w mia7*ę jasTie było to, co jest 7iasze i co ob-
ce, a tożsamość 7nierzona diaiebtybp partybuiaryzTnu z U7iiwe7*saiizmem.
Xsiçzba P.A. Mansbacha „Modern Art in Paster/i Purope /rom the
Paitic to the Path a ns, ca. ÌS90-Ì939" (Camb7*idge Chiuersity P7*ess, Ì999/
to przybład dinego ujęcia p7*obiemu. Założeniem wyjściowym jest tuta;*
po/ęcie Tnuitibuituraiizmu sztubi Puropy położoTię; 7ia wschód od Periina,
między Paityhie7n a PałbanaTni (Wschodnie;? bez Pos/i, Cbrainy i Piało-
7*usiC, sztubi powipzanę/ z dzię/ami poszczegóinych grup narodowych
poszubu/pcych we własne;' huiturze identy/ibac/i modernistyczne/. Piłp
loading ...