Universitätsbibliothek HeidelbergUniversitätsbibliothek Heidelberg
Metadaten

Ostrowski, Jan K. [Editor]; Krasny, Piotr [Editor]; Betlej, Andrzej [Editor]; Instytut Historii Sztuki <Krakau> [Editor]; Małkiewicz, Adam [Honoree]
Praxis atque theoria: studia ofiarowane profesorowi Adamowi Małkiewiczowi — Kraków, 2006

DOI Page / Citation link: 
https://doi.org/10.11588/diglit.26589#0257

DWork-Logo
Overview
loading ...
Facsimile
0.5
1 cm
facsimile
Scroll
OCR fulltext
Architekci jezuiccy w Polsce

253

Wnioski

Cztery wieki architektów jezuickich w Polsce dzielą się na trzy duże
okresy. Cezurąjest „potop szwedzki”, a potem wydalenie jezuitów z Rosji
i przejście ich do Galicji w 1820 r.

W pierwszym okresie architektami byli tylko bracia zakonni. Czterech
dobrych fachowców przysłano z Italii. Przy nich pracowali miejscowi i nie-
którzy z nich wyrobili się na dobrych mistrzów.

W drugim okresie, obejmującym półtora wieku, architektami byli prze-
ważnie księża z wykształceniem matematycznym. Ich umiejętności możemy
oceniać tylko na podstawie opinii współczesnych oraz nielicznych zachowa-
nych budowli. Obok nich pracowali bracia zakonni, przeważnie jako zwykli
murarze.

Pod koniec XVIII w. wprowadzono wykłady architektury w szkołach
publicznych z programem przystosowanym do potrzeb synów szlacheckich
jako przyszłych inwestorów. Natomiast nie wiadomo, jaki był poziom wy-
kładów specjalnych dla jezuitów i gdzie kształcili się architekci. Wiemy tylko
o dwóch studiujących w zachodniej Europie.

W ostatnim okresie (XIX i XX w.) znowu budowaniem zajmowali
się bracia zakonni, przeważnie stolarze. Tylko o dwóch mamy wiadomość,
że odbyli specjalne studia.

Oczywiście oprócz architektów własnych jezuici musieli zatrudniać także
świeckich. Zapewne było ich wielu, ale nie jest możliwe zestawienie ich wy-
kazu, bo kroniki nie podają ich nazwisk. Udało się tylko znaleźć kilkunastu.
Podaję ich w porządku chronologicznym: Jan Baptysta Quadro w Poznaniu
1572, Jan Trevano w Krakowie 1619, Sebastian Braun w Ostrogu 1626,
Tomasz Poncino w Poznaniu 1651, Bartel Ranisch w Gdańsku 1676, Jerzy
Ertli w Świętej Lipce 1688, Jan Hus w Krasnymstawie 1695, Jakub Solari
w Jarosławiu 1701, Józef Belotti w Samborze 1707, Kasper Bażanka
w Krakowie 1711-1726, Jan Pensa w Wilnie 1716, Dominik Fontana
w Grodnie 1726, JanK. Glaubitz w Wilnie od 1737 przez 30 lat, Chrystian
Berszteyn Poszawsze 1739, jakiś Fontani w Orszy 1745, Jan Tobiasz Dy-
dreyszten w Dyneburgu 1751, Carlo Spampani w Wilnie 1770.
 
Annotationen