Betlej, Andrzej
Sibi, deo, posteritati: Jabłonowscy a sztuka w XVIII wieku — Kraków, 2010

Seite: 213
DOI Seite: Zitierlink: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/betlej2010/0219
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
4. Rezydencje

Dom masz mieszkany, grunt rodzi kwiat, kłosy.

Patrzaj, Bóg wszystko stworzył dla człowieka,

Człek nie chce zażyć, a człeka rzecz czeka336.

„Przed pokojem gościnnym” znajdował się wiersz „na sławę”:

Imię to tylko i znikome mary,

Sława, krwią której czynimy ofiary.

Sen albo raczej snu letkiego cienie
Wiatr mówię płochy, ginie gdy zły wieje.

Sam pokój ozdobiono strofami:

Czas, któren wszystko gryzie i pożera,

Nad twardy marmur trwałszym się być sili,

Jak dziełom ludzkim moc swoję opiera,

Tak co na ziemi zetrze i zapyli337.

W świetle przytoczonych wierszy Książęcin jawi się, podobnie jak omówione Ulowce, jako
drewniany dwór, gdzie „polska architektura” wsparła naturę. Obszerna budowla obejmowała
apartamenty księcia i księżnej, jak również sałę paradną oraz pokoje gościnne. Służyła wypo-
czynkowi „na ustroniu”, z dala od zbytków, była miejscem odosobnienia, dobrowolnego wy-
gnania, gdzie jej właścicieł powracał do natury, a zarazem sięgał korzeni przeszłości. Program
zawarty w inskrypcjach był związany przede wszystkim z ideą przemian i przemijania oraz
kontemplacji tych zjawisk.

W r. 1750 książę „założyć kazał [...] drugi [pałac] pod Suszowicami nazwany Prussów”338.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego podaje jedynie, że miejscowość (zwana też Suszowcami),
dawne dziedzictwo Sieniutów, była położona nad Horyniem, w powiecie ostrogskim, niedaleko
Zemeliniec, i odznaczała się wyjątkowymi walorami krajobrazowymi. Była ona „rozrzucona na
pochyłości wyniosłej góry, cała w ogrodach, przedstawiając malowniczy widok. Przy końcu wsi
głęboki parów, z którego wytryskało źródło czystej wody. Ogrody sięgają do samego brzegu Ho-
rynia”339. Niestety, na temat form tej rezydencji nic nie wiadomo. W Słowniku jedyną wzmianko-
waną budowlą jest drewniana cerkiew parafialna ufundowana przez córkę Józefa Aleksandra340.

4.9. Pałac w Zemelińcach

Zemelińce (Ziemieliniec, Ziemielińce, Żemelińce), w powiecie ostrogskim, były położone
nieopodal Lachowiec i Suszowiec — dokładnie po drugiej stronie jeziora, na którego wyspie
wznosił się zamek lachowiecki341. Stanowiły pierwotnie własność Sieniutów, która wraz z całym
kluczem w XVII stuleciu trafiła w ręce Jabłonowskich342.

336. Ibidem, s. 11-12. Rękopiśmienne, nieco inne wersje znajdują się w: BCzart. 1145, s. 637, przy czym ostatni wiersz
został rozbudowany o dwa wersy: „Temu wdzięczna lepianka i chwila nie ciężka, Kto spokojny i kontent, ten
w pokoju mieszka”.

337. Ibidem, s. 10.

338. BNAN-Lw. 103/836, k. 237v.

339. Słownik geograficzny, 1.11,1890, s. 607. Suszowce byłypołożone na wschód od Lachowiec, wg: BNAN-Lw. 103/146,
Plan miasta Lachowiec, wsi Zemeliniec i Suszowiec w guberni wołyńskiej, powiecie ostrogskim, r. 1823 zrobiony.

340. Słownik geograficzny, 1.15,1900, s. 632.

341. BNAN-Lw. 103/146, Plan miasta Lachowiec, wsi Zemeliniec i Suszowiec wguberni wołyńskiej, powiecie ostrogskim,
r. 1823 zrobiony; Plan sadyby dworskiej w Zemelińcach, 1835.

342. Słownik geograficzny, 1.14,1895, s. 774.

213
loading ...