Zakład Architektury Polskiej i Historii Sztuki <Warschau> [Editor]
Biuletyn Historii Sztuki i Kultury — 11.1949

Page: 84
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/bhsk1949/0090
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
84

Zygmunt Swiechowski

(2)


rzańskich stała się ziemia myśliborska rdzeniem stworzonej przez nich
jednostki administracyjnej tzw. „Nowej Marchii". Pod kategorycznym
dyktandem Brandenburgii miały się kształtować odtąd nie tylko przeja-
wy życia gospodarczego i społecznego, lecz także i wszelkie przejawy
myśli plastycznej. Zabytków kultury artystycznej starszych niżeli zabór
brandenburski dających się zbadać metodą inną aniżeli archeologiczną,
brak na terenie powiatu. Uchwytny natomiast jest wkład ludności sło-
wiańskiej w kształtowanie krajobrazu. Wszystkie większe miasta i część
wsi — to dawne osiedla, sięgające niekiedy okresu prehistorycznego").
Położenie Myśliborza, Lipian, Pełczyc, Barlinka uwarunkowały grodziska
słowiańskie, których twórcy szukając sytuacji dogodnych do obrony, obie-
rali z predylekcją przesmyki międzyjeziorne oraz rozlewiste brzegi stru-
mieni. I tak Myślibórz (ryc. 32) założony jest na przesmyku pomiędzy
dwoma jeziorami nad brzegiem łączącej je rzeczki, linia murów dawnego
Barlinka styka się z jeziorem. Pełczyce zaś, rozbudowane są podobnie
jak Myślibórz nad strumieniem przepływającym z tzw. jeziora klasztornego
do drugiego leżącego opodal. Idealnie z punktu widzenia niedostępności
są sytuowane Lipiany, otoczone z trzech stron wodami dwu jezior, (ryc. 33).
Wprzeciwieństwie jednakże do takich miast, jak np. Cedynia, gdzie
układ ulic do dziś zachował charakter podgrodzia słowiańskiego, na więk-
szości organizmów miejskich powiatu myśliborskiego widać wyraźnie
stempel brandenburskich założeń urbanistycznych. Przykładem klasycz-
nym jest Myślibórz. W obrębie obwodu, który miał być otoczony mura-
mi, wytyczono ulice, przecinające się pod kątem prostym, tworząc regu-
larne parcele, prawie kwadratowe. Rynek, oddzielony od głównej osi
przejazdowej pasem parceli, reprezentuje znormalizowany typ założenia
rynkowego, opierający się o rozwiązanie lubeckie '). Zgodnie z tym wzo-

°) n. p. Lipiany.
'') H. MUNCH, Geneza rozplanowania miast Polskich XIII i XIV w., Kraków
1945, s. 177.
loading ...