Polska Akademia Umieje̜tności <Krakau> / Komisja Historii Sztuki [Editor]; Polska Akademia Nauk <Warschau> / Oddział <Krakau> / Komisja Teorii i Historii Sztuki [Editor]
Folia Historiae Artium — 30.1994

Page: 152
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/fha1994/0156
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
nocześnie współdziałała w założeniu Przeglądu
Artystycznego, organu Związku Polskich Arty-
stów Plastyków, kontynuującego tradycje przed-
wojennego Głosu Plastyków i jeszcze wcześniej-
szej Gazety Artystów.

Jesienią 1956 roku Maria Rzepińska rozpoczę-
ła wykłady zlecone w Akademii Sztuk Pięknych
w Krakowie, otrzymując tytuł zastępcy profesora
w roku 1957. Więź z Akademią okazała się trwa-
ła i określiła Jej pozycję zawodową aż do przej-
ścia na emeryturę w roku 1984, wpływając rów-
nocześnie na uzyskiwanie kolejnych stopni nau-
kowych. W roku bowiem 1961, po obronieniu
rozprawy Podstawowe pojęcia i wątki w teorii
malarskiej Leonarda da Vinci, otrzymała stopień
doktora nauk humanistycznych w zakresie histo-
rii sztuki na Wydziale Historycznym Uniwersy-
tetu Warszawskiego, a w r. 1965 habilitowała się
na podstawie pracy Studia z teorii i historii ko-
loru na Wydziale Filozoficzno-Historycznym Uni-
wersytetu Jagiellońskiego.

Powołana w roku 1965 na stanowisko docenta
etatowego i kierownika Międzywydziałowej Ka-
tedry Historii Sztuki, nazywanej Międzywydzia-
łową Katedrą Przedmiotów Teoretycznych w la-
tach 1968—1971, a Międzywydziałową Katedrą
Nauk Historycznych w latach 1971—1981, w roku
1978 uzyskała tytuł profesora nadzwyczajnego
nauk humanistycznych, w roku zaś 1981 została
profesorem zwyczajnym. Oprócz zajęć dydakty-
cznych w Akademii Sztuk Pięknych w Krako-
wie prowadziła wykłady monograficzne w Insty-
tucie Historii Sztuki Uniwersytetu Jagielloń-
skiego.

Związek z Akademią zaowocował dwojako: po
pierwsze, zobowiązywał Ją do działalności pedago-
gicznej, z biegiem lat prowadząc do przyjaźni ze
słuchaczami, którzy kończąc studia wkraczali na
samodzielną drogę twórczą i którym szczodrze pa-
tronowała. Przyjaźń tę Maria Rzepińska bardzo
sobie ceniła. Po wtóre, kierował Jej zainteresowa-
nia badawcze ku zagadnieniom artystycznym ży-
wo interesującym środowisko Akademii i dysku-
towanym w kręgach malarzy. Jak trafnie napisał
Jan Szancembach w opinii do wniosku o nadanie
Marii Rzepińskiej tytułu profesora zwyczajnego:
,,Tak się szczęśliwie złożyło, że Maria Rzepińska
od najmłodszych lat związała się intelektualnie ze
środowiskiem malarzy, poznawała problemy, któ-
rymi żyją, była uczestnikiem dyskusji, towarzy-
szką osiągnięć i niepowodzeń, stała się więc tym
wyjątkowym przykładem teoretyka znającego za-
gadnienia także od drugiej strony — od strony
koncepcji i warsztatu realizatorów tego dziwnego
obiektu, jakim jest obraz”.

Na tym polu osiągnięciem pionierskim Marii

Rzepińskiej było Jej magnum opus, Historia ko-
loru w dziejach malarstwa europejskiego, tom I:
Antyk, średniowiecze, renesans, barok, 1970; tom
II: Od rokoka do czasów ostatnich, 1979 (drugie
wydanie całości 1988).

Napisana nie bez sugestii Zofii Ameisenowej,
która, sama zainteresowana dziejami koloru, zbie-
rała bieżące materiały bibliograficzne, udostęp-
nione następnie Rzepińskiej, książka Marii Rze-
pińskiej po raz pierwszy ogarnęła całość historii
koloru w malarstwie europejskim. Niezależnie od
krytycznych uwag Lorenza Dittmanna w Farbge-
staltung und Farbtheorie in der abendlandischen
Malerei (1987), zarzucającego Autorce brak anali-
zy konkretnych dzieł sztuki, należy wyrazić żal,
że dzieło Jej nie zostało udostępnione nauce w ję-
zyku kongresowym. Mimo bowiem recenzji
M. Riesnera w Journal of Aesthetics and Art
Criticism (1983) i niemieckiego omówienia-pre-
zentacji przez Irenę M. Neugebauer w Zeitschrift
fur Aesthetik und alłgemeine Kunstwissenschaft
(1979), praca Rzepińskiej pozostaje klasycznym
przykładem tego, czym jest language barrier. Po
prostu: slauica non sunt legendal Jak zaś ważny
i aktualny temat podjęła Maria Rzepińska, świad-
czy wymownie pytanie Color in Western Art: An
Issue?, rzucone przez Johna Cage’a w tytule
uwzględniającego Jej badania artykułu zamiesz-
czonego przed kilku laty na pierwszych stronach
The Art Bulletin (1990). W pracy Rzepińskiej
uderza wrażliwość na kolor, dociekliwość poznaw-
cza i kompetencja naukowa. Tom drugi znacznie
bliższy jest warsztatowej wiedzy Autorki.

Głęboka znajomość i umiłowanie malarstwa
sprawiły, że spod Jej pióra mógł wyjść pierwszy
w polskiej literaturze zarys Malarstwo Cinąuecen-
ta (1976) i przede wszystkim poczytne Siedem
wieków malarstwa europejskiego (1979, 2. wyd.

1984 i 3. wyd. 1989).

Jako krytyk sztuki chętnie pisała wstępy do
katalogów współczesnych artystów malarzy, jak:
Jerzy Makarewicz (Kraków, 1973), Juliusz Stud-
nicki (Warszawa, 1977), Cecylia Wodnicka-Ząb-
kowska (Kraków, 1984, tekst polski i angielski),
Józef Ząbkowski (Kraków, 1984, tekst polski
i angielski, oraz Kraków, 1990, Ess.ay on Ząb-
kowski’s Painting), Tadeusz Boruta (Warszawa,

1985 i Kraków, 1987), Hanna Rudzka-Cybisowa
(Lipsk, tekst niemiecki, a także artykuł Malar-
stwo Hanny Rudzkiej-Cybisowej, Życie Literackie
28 II 1988), Adam Wsiołkowski (Kraków i Poznań,
1986, z tym samym tekstem), Zbysław Marek Ma-
ciejewski (Kraków, 1987 i 1992, Lipsk i Wiedeń,
1988, tekst niemiecki), Juliusz Joniak (Kraków,
1991), Jan Szancenbach (Kraków, 1992).

Żywo interesowały ją również zagadnienia

152
loading ...