DOI Page / Citation link:
https://doi.org/10.11588/diglit.1978#0611
123 De optione vel electione legata. 1214
herod inſtit. Et ſic in lege Iulia, de reſiduis, reſiduorum appella-
tione etiam omnis pecunia continetur. CVIAC.
Omine legato.JCASVS. Si legatarius, cui legatus eſt ſeruus
in genere, quique habet electionem, repudiet Pamphilu,
njhil valer repudiatio: & ideo poterit etiam eum eligere. Vr-
diſpoſitionem ſeruorum:vt ſuprà eo l.imo..
a q Id emptor. aliàs, id tempus. & aliàs, id emptor, ſcilicet agendo
a In bone fidei ex empto, vt cogat venditor legatarium optare:quia in bon
iudicis om- fidei iudiciis omnia veniunt, que aquum eſt venire, etiam ſi
nno ven& non ſint dictatvt Inſt, de oblig ex conſenſu in fin.
quæ quum b Non poſſit. ſcilicet
eſt venire. eum ſuo iure vt optet
tSie tede ia cogere eo ous;
veter perpera I, cumoptio) CA-
in n lleuiie. Ss v s lLegaui Tiris
iuquit Taurel. optionem ſerui, & de-
In adnot. ceſſi. poſtea heres
meus manumiſit Sti-
chum, antequam Ti-
tius optaret aliquem-
certe interim nou erit
*Factum ſuu liber Stichus heres ta-
quenque mu-mẽ eum admittit: quia
tare nõ poffe, ſi Titius eligat eum,
licet iure id cedet legato: ſi autem
non tenear, eligat alium, liber o¬
hinc colligit endit
Bart. Itenditur.VIV.
cq Non perducit. ſic j.
qui & à quibus.l. 2. niſi
de certo dato tempore
& finitorvt S. eo. lman-
cipiorẽ. & facit j.de ma.
vin l.3. & jtit.zl fun-
lum.S. minor & j. de pe-
cu leg.l. ùm domint.S.
fi.& S de leg. 1. l: ſeruo.S.
1. & Seod. l. ſi optio, in
princ. & C.de ſer pig. da,
ma. l. ſi creditoribus. &
S. de mili teſta. lſi miles.
Q I Casss
Sticho ſeruo me
legaui fundum ſine
mentione libertatis, &
poſtea optionem ſer-
uorum legaui Mœuio
& deceſſi. poſtea he-
res meus adiuit here-
ditatem, & poſtea di-
ctus Mœuius oprauit
dictum Stichum. certe
bene potuit eum op-
tare, & eum habebit.
Sed nunquid haber
bit fundum, quem legauit eidem Sticlio? Et dicitur quod non:
tempore enim adite hereditatis erãt plures ſerui in hereditate,
vt ſup.apparet, & ita non eſt cõtrà ſup.eo l. ſi optio. imô cõcordat.
& bene dixi, quôd optio fuit ſecuta aditionem hereditatis, nam
ante aditionem non valet optio. & hoc dicit cuml. ſeq. VIy.
d Seruo ſcilieet meo.
e Sine libertate. & ſic inutiliter: v C.de leg.l. ſeruus,
fq Legaui fundum quendam.
g Is ſcilicet Mœuius.
h q Seruum optauit. ſcilicet cum plures eſſent ſerui, ſecundûm
Ro, aliàs ſecus:vt ſupr. eo. l ſi optio.ADDIT10. Dic quod hic
remanſerunt plures in hereditate:ibi vnus tantum, ſecundum
BARTOLVM.
i Ei. ſcilicet ſeruo, ſcilicet cui fundus debetur optantis.
ACCVRSIVS.
le Sorui nomine. qui heredis erat adit hereditatis tempore.
ACCVRSIVS.
IAd dominum hune pouum, & poſt aditam horeditatem fa-
ctum dominum:ſed ad heredem quoniam huic ſeruo relictum
ab extraneo quarere poſſet.RoG.vt ſupr. de leg. 1l. ſi poſt mortem.
in princ. & facit ad laſuprà de leg.tl.quaſitum..t.& ſuprà eodlſi
Eros. Sed arg. contra ſup. de leg. I.l ſi à plurious S fin.
bar ae ada n OPjnn ’rerediuiee v vneel’ hoe le gatum olim non ce-
hereditate, debat à die mortis quoad tranſmiſſionem, vtpore con-
hodie à die ditionale hodie ſecus:vt Inſtit. co S optionis. Roc, & facit ſuprà de
ege de meis lega. I. I. Iulianus ADDITIO. 2. Vel die, ſecundumBAR-
Me T OLV N, quod ibi loquebatur de iure antiquo ante tempora
Titio, per eum Digeſtorum.
eligẽ dos, reli- Vm optio.JCASVS. Seius legauit Titio optionem duorum
quos verô Se-ſeruorum: & reliquose ſuos ſeruos legauit Mœuio, & de-
er ePceſſit. poſtea Titius refutauit optionem. certé omnes ſerui de-
fAeesbabit hent pertinere ad Muium.Viv1.
nõ iure adcre n t Primo ſcilicet Titio: & dic, ceſſante, id eſt, repudiante, vel
ſcédi, cum ſint tempore à pratore ſtatuto excluſorvt ſuprà eo.l. mancipiorum &
diſiuncti: ed facit Cde here inſtit l. 2. & infrà de verb. ſignificatione. l cetero-
res, oi rum AccvS DI..LAI, iC.. ...
Pertinent. Reliquorum appellatione etiam omnes continé-
adde Rom. ſing. ertiurre
e en ſieg ors atu el ; de verbs ſignifl llxoiiSvlt iscta l lexx ſup de
ptora f conſequi. Et quare non
poſſit , non video.
XIV. IAVOLENVS libro ſecundo
ex Caſſio.
I, cûm optio ſerui ex vniuerſa
Shanlia legata eſſet heres al-
quem, prius quam optaretur ma-
numiſit, ad libertatem eum in-
terim non perducit e: ſeruumf
tamen, quem ita manumiſerit, a¬
mittit:quia is aut electus, legato
cedit, aut relictus, tunc liber o¬
ſtenditur.
IV. IDEM libro ſecundo
Epiſtularum.
A
Eruo d ſine libertate t lega-
ui f: deinde optionem ſer-
uorum Muio dediis g eundem
ſeruum optauit l. Quœro, an id
quoque, quod legatuim eſt, eii
deberetur. Reſpondit: Non pu-
to, legatû huius ſerui nomine
ad dominuml pertinere.
XVI. TERENTIVS Clemons
libro quintodecimo ad legem
Iuliam & Papiam.
OPtione legata, placet non
poſſe ante aditam heredi-
tatem m optari, & nihil agi, ſi
optaretur.
XVII. IDE M libro ſeptimode-
cimo a legem Iuliam
& Papiam.
Dies optio-
nis olim cede-
7r
25.
A
VIANVS.
O Homine legato. ſci-
licet in genere.
p q Pamphilo. ſcilicet
in ſpecre.
q Eligi poſſe. Imô aliud
agitur, & ideo non po-
teſt eligi:vrS, de pact.l.
ſi vnus. S. ſi generaliter.
Sol. hic heres habebat
electionem per ex-
preſſam teſtatoris vo-
luntatem:vt S, eodem. l.
ſeruo. ibi verô creditor
ex pacto expreſſo: &
ſecundûm hoc eligit
eundem heres, non
obſtante repudiatione
legatarij. 2. Alij, vt
R. quod hîc non erat
tranſlata electio in le-
gatarium ab herede,
cuius heredis dicebat
ab initio fore electio-
nem: & ideo heredem
eligere eandem. Sed
hoc non placet, quia
legatarius habet ele-
ctionem: vt Seod. l. 2.
2.reſp. 3. Tertij dicunt
vtrobique creditorem
habere electionem,
ſed ibi ex pacto: & id-
eo per pactum deter-
minatur remiſſio. Sed
hîc per legem habet
legatarius electioné,
& ideo per legem de-
terminatur remiſſio,
vt nil valeat. 4. Vel
quartô ibi pacti: hic
repudiatio: vnde hoc
non valet de futuris,
vtS. de leg. 1.l. ſi ita ſcri-
ptum. S. 2. Sed pactum
ſic, vt ſuprà de pactll.& heredi.S filla & eſt ratio, quia a pactum
duorum cõſenſu, repudiatio vnius vallatur arbitrio:vt not. ſup.
de pact. l.. vere autem hoc legatum generis de futuro pendet:
quia eſt ſimile legato optionis: vt ſup-eodem, l.2. S.2. Sed illud eſt
conditionale, ſi eligat:vt infrà qui & à quibus. l. ſi optio, & ſuprà
eodeml ſi optio. & ſup eod. l fi Pamphilo, in fin. ergo & iſtud plana
eſt ergo Gloſſa eundem eligi poſſe: ſcilicet vt pro quocunque
eligendi facultas videatur conceſſa expreſſim aut tacité. q Ité
contrâ infrà de adimen. leg l. qui hominem. & l ſequenti. Solut. ibi
ademptio per teſtatorem, qua valuit: hic repudiauit legata-
rius, cum non petiit. & facit infrà de reg. iur. l. qui poteſt. 5. quod
quisACCVR.
LludJCASVS. Pone quod ego legaui Titio Stichum aut
Pamphilum, vtrum ipſe elegerit, & poſtea deceſſi: & ita ceſſit
dies legatorum: & poſtea deceſſit Titius antequam eligeret.
nunquid tranſmittit ad heredes ſuos dictam electionemEt di-
citur quõd ſic.Viv. n
r Decedente. poſt mortem teſtatoris. Accv.
Eo ſç legatario.
t Ad heredem. ſe il legataril....1111
u Placuit hodie. forſanbà cõpoſitoribus eſt hoc additumnam 6 optionis le-
olim ſecus:vt Inſtit.eo S optionis. 2. Vel illud, quando ex omni fa¬ gatu an &
milia legatur optioihle ex certis duobus Ac cvee..... rde ra len-
Pud.J CASvS. Ego habens veſtes triclinarias, i quibus vte traea.
bar in triclinioi. in loco vbi comedebam (quod ideo vo-
cabatur triclinium, quia bene erat ſcopis mandatum, & ibi tres
lecti ſtrati& habẽs multa alia genera veſtium, ita dixi in teſta-
men to meo: Titius veſtimenta qu volet triclinaria ſumito, ſi-
bique habeto, & deceſſi poſtea dixit Titius heredi meo, que ve-
ſtiméta triclinatia volebat: & poſtea antequã acciperet electa,
dixit quod volebat alia veſtimẽta triclinaria núquid poteſt vo-
luntatẽ mutare? Et dicitur, pnõ. & ratio eſt plana in litera.VIV. e Trielinaria
x Veſtimenta. duo forté paria vel tria: vel ſic dixit, cum plura veſtinenta i.
haberet teſtator. cuntur qua &
y Triclinaria. i. quibus vrebatur in camera, aliàs aljqua parte recilipna, ve-
domus, quæ triclinium dicereturquia in ea tres lecti ſternutur: ſtes ſcilie. cœ-
E. ſA romm l A. acaRADa ateztuure natorie, & qui,
ſie ponitur ſup. commo l ſi vt certoS ſi de me ACCvR. bus in trieli-
CVn optio duorum ſeruo-
rum Titio data ſit, reliqui
Mœuio legati ſint: ceſſante pri-
mo n in electione, reliquorum
appellatione omnes ad Muium
pertinent .
XVIII. SCAEVOLA libro tertiode-
cimo Quaſtionum.
Omine legato o, Neratius
Ha,nnail ai repudiatoPa-
phil p: itaque eum ipſum eligi
poſſe .
Facultas eligendi, quæ competit
alicui iure ſuo, tranſmittitur ad he-
redes.BART.
XIX.PAVLVS libro tertio
Sententiarum.
Ilud aut llud, vrunm elege
rit legatarius. nullo à legata-
rio electo, decedente eoſ poſt
diem legati cedentem, ad here-
demt tranſmitti placuit u.
Quando electio trahit ſecum exe-
cutionem, non admittitur variatio.
BART.
xx. LABEO libro 2. Poſteriorum à
Iauoleno epitomatorum.
Pud Aufidium libro primo
reſcriptum * eſt, cûm ita
legatum eſt, Veſtimenta , qua vo-
let, triclinaria y ſumito, ſibique ha-
* Lib.t, regula-
rã ſcriptuim eſt.
a Repudiatio-
nis & pacti
differentia.
Triclinaria.Hecetiam cœnatoria dicûtur in l inte vestem niis vtimur.
. .
.de
herod inſtit. Et ſic in lege Iulia, de reſiduis, reſiduorum appella-
tione etiam omnis pecunia continetur. CVIAC.
Omine legato.JCASVS. Si legatarius, cui legatus eſt ſeruus
in genere, quique habet electionem, repudiet Pamphilu,
njhil valer repudiatio: & ideo poterit etiam eum eligere. Vr-
diſpoſitionem ſeruorum:vt ſuprà eo l.imo..
a q Id emptor. aliàs, id tempus. & aliàs, id emptor, ſcilicet agendo
a In bone fidei ex empto, vt cogat venditor legatarium optare:quia in bon
iudicis om- fidei iudiciis omnia veniunt, que aquum eſt venire, etiam ſi
nno ven& non ſint dictatvt Inſt, de oblig ex conſenſu in fin.
quæ quum b Non poſſit. ſcilicet
eſt venire. eum ſuo iure vt optet
tSie tede ia cogere eo ous;
veter perpera I, cumoptio) CA-
in n lleuiie. Ss v s lLegaui Tiris
iuquit Taurel. optionem ſerui, & de-
In adnot. ceſſi. poſtea heres
meus manumiſit Sti-
chum, antequam Ti-
tius optaret aliquem-
certe interim nou erit
*Factum ſuu liber Stichus heres ta-
quenque mu-mẽ eum admittit: quia
tare nõ poffe, ſi Titius eligat eum,
licet iure id cedet legato: ſi autem
non tenear, eligat alium, liber o¬
hinc colligit endit
Bart. Itenditur.VIV.
cq Non perducit. ſic j.
qui & à quibus.l. 2. niſi
de certo dato tempore
& finitorvt S. eo. lman-
cipiorẽ. & facit j.de ma.
vin l.3. & jtit.zl fun-
lum.S. minor & j. de pe-
cu leg.l. ùm domint.S.
fi.& S de leg. 1. l: ſeruo.S.
1. & Seod. l. ſi optio, in
princ. & C.de ſer pig. da,
ma. l. ſi creditoribus. &
S. de mili teſta. lſi miles.
Q I Casss
Sticho ſeruo me
legaui fundum ſine
mentione libertatis, &
poſtea optionem ſer-
uorum legaui Mœuio
& deceſſi. poſtea he-
res meus adiuit here-
ditatem, & poſtea di-
ctus Mœuius oprauit
dictum Stichum. certe
bene potuit eum op-
tare, & eum habebit.
Sed nunquid haber
bit fundum, quem legauit eidem Sticlio? Et dicitur quod non:
tempore enim adite hereditatis erãt plures ſerui in hereditate,
vt ſup.apparet, & ita non eſt cõtrà ſup.eo l. ſi optio. imô cõcordat.
& bene dixi, quôd optio fuit ſecuta aditionem hereditatis, nam
ante aditionem non valet optio. & hoc dicit cuml. ſeq. VIy.
d Seruo ſcilieet meo.
e Sine libertate. & ſic inutiliter: v C.de leg.l. ſeruus,
fq Legaui fundum quendam.
g Is ſcilicet Mœuius.
h q Seruum optauit. ſcilicet cum plures eſſent ſerui, ſecundûm
Ro, aliàs ſecus:vt ſupr. eo. l ſi optio.ADDIT10. Dic quod hic
remanſerunt plures in hereditate:ibi vnus tantum, ſecundum
BARTOLVM.
i Ei. ſcilicet ſeruo, ſcilicet cui fundus debetur optantis.
ACCVRSIVS.
le Sorui nomine. qui heredis erat adit hereditatis tempore.
ACCVRSIVS.
IAd dominum hune pouum, & poſt aditam horeditatem fa-
ctum dominum:ſed ad heredem quoniam huic ſeruo relictum
ab extraneo quarere poſſet.RoG.vt ſupr. de leg. 1l. ſi poſt mortem.
in princ. & facit ad laſuprà de leg.tl.quaſitum..t.& ſuprà eodlſi
Eros. Sed arg. contra ſup. de leg. I.l ſi à plurious S fin.
bar ae ada n OPjnn ’rerediuiee v vneel’ hoe le gatum olim non ce-
hereditate, debat à die mortis quoad tranſmiſſionem, vtpore con-
hodie à die ditionale hodie ſecus:vt Inſtit. co S optionis. Roc, & facit ſuprà de
ege de meis lega. I. I. Iulianus ADDITIO. 2. Vel die, ſecundumBAR-
Me T OLV N, quod ibi loquebatur de iure antiquo ante tempora
Titio, per eum Digeſtorum.
eligẽ dos, reli- Vm optio.JCASVS. Seius legauit Titio optionem duorum
quos verô Se-ſeruorum: & reliquose ſuos ſeruos legauit Mœuio, & de-
er ePceſſit. poſtea Titius refutauit optionem. certé omnes ſerui de-
fAeesbabit hent pertinere ad Muium.Viv1.
nõ iure adcre n t Primo ſcilicet Titio: & dic, ceſſante, id eſt, repudiante, vel
ſcédi, cum ſint tempore à pratore ſtatuto excluſorvt ſuprà eo.l. mancipiorum &
diſiuncti: ed facit Cde here inſtit l. 2. & infrà de verb. ſignificatione. l cetero-
res, oi rum AccvS DI..LAI, iC.. ...
Pertinent. Reliquorum appellatione etiam omnes continé-
adde Rom. ſing. ertiurre
e en ſieg ors atu el ; de verbs ſignifl llxoiiSvlt iscta l lexx ſup de
ptora f conſequi. Et quare non
poſſit , non video.
XIV. IAVOLENVS libro ſecundo
ex Caſſio.
I, cûm optio ſerui ex vniuerſa
Shanlia legata eſſet heres al-
quem, prius quam optaretur ma-
numiſit, ad libertatem eum in-
terim non perducit e: ſeruumf
tamen, quem ita manumiſerit, a¬
mittit:quia is aut electus, legato
cedit, aut relictus, tunc liber o¬
ſtenditur.
IV. IDEM libro ſecundo
Epiſtularum.
A
Eruo d ſine libertate t lega-
ui f: deinde optionem ſer-
uorum Muio dediis g eundem
ſeruum optauit l. Quœro, an id
quoque, quod legatuim eſt, eii
deberetur. Reſpondit: Non pu-
to, legatû huius ſerui nomine
ad dominuml pertinere.
XVI. TERENTIVS Clemons
libro quintodecimo ad legem
Iuliam & Papiam.
OPtione legata, placet non
poſſe ante aditam heredi-
tatem m optari, & nihil agi, ſi
optaretur.
XVII. IDE M libro ſeptimode-
cimo a legem Iuliam
& Papiam.
Dies optio-
nis olim cede-
7r
25.
A
VIANVS.
O Homine legato. ſci-
licet in genere.
p q Pamphilo. ſcilicet
in ſpecre.
q Eligi poſſe. Imô aliud
agitur, & ideo non po-
teſt eligi:vrS, de pact.l.
ſi vnus. S. ſi generaliter.
Sol. hic heres habebat
electionem per ex-
preſſam teſtatoris vo-
luntatem:vt S, eodem. l.
ſeruo. ibi verô creditor
ex pacto expreſſo: &
ſecundûm hoc eligit
eundem heres, non
obſtante repudiatione
legatarij. 2. Alij, vt
R. quod hîc non erat
tranſlata electio in le-
gatarium ab herede,
cuius heredis dicebat
ab initio fore electio-
nem: & ideo heredem
eligere eandem. Sed
hoc non placet, quia
legatarius habet ele-
ctionem: vt Seod. l. 2.
2.reſp. 3. Tertij dicunt
vtrobique creditorem
habere electionem,
ſed ibi ex pacto: & id-
eo per pactum deter-
minatur remiſſio. Sed
hîc per legem habet
legatarius electioné,
& ideo per legem de-
terminatur remiſſio,
vt nil valeat. 4. Vel
quartô ibi pacti: hic
repudiatio: vnde hoc
non valet de futuris,
vtS. de leg. 1.l. ſi ita ſcri-
ptum. S. 2. Sed pactum
ſic, vt ſuprà de pactll.& heredi.S filla & eſt ratio, quia a pactum
duorum cõſenſu, repudiatio vnius vallatur arbitrio:vt not. ſup.
de pact. l.. vere autem hoc legatum generis de futuro pendet:
quia eſt ſimile legato optionis: vt ſup-eodem, l.2. S.2. Sed illud eſt
conditionale, ſi eligat:vt infrà qui & à quibus. l. ſi optio, & ſuprà
eodeml ſi optio. & ſup eod. l fi Pamphilo, in fin. ergo & iſtud plana
eſt ergo Gloſſa eundem eligi poſſe: ſcilicet vt pro quocunque
eligendi facultas videatur conceſſa expreſſim aut tacité. q Ité
contrâ infrà de adimen. leg l. qui hominem. & l ſequenti. Solut. ibi
ademptio per teſtatorem, qua valuit: hic repudiauit legata-
rius, cum non petiit. & facit infrà de reg. iur. l. qui poteſt. 5. quod
quisACCVR.
LludJCASVS. Pone quod ego legaui Titio Stichum aut
Pamphilum, vtrum ipſe elegerit, & poſtea deceſſi: & ita ceſſit
dies legatorum: & poſtea deceſſit Titius antequam eligeret.
nunquid tranſmittit ad heredes ſuos dictam electionemEt di-
citur quõd ſic.Viv. n
r Decedente. poſt mortem teſtatoris. Accv.
Eo ſç legatario.
t Ad heredem. ſe il legataril....1111
u Placuit hodie. forſanbà cõpoſitoribus eſt hoc additumnam 6 optionis le-
olim ſecus:vt Inſtit.eo S optionis. 2. Vel illud, quando ex omni fa¬ gatu an &
milia legatur optioihle ex certis duobus Ac cvee..... rde ra len-
Pud.J CASvS. Ego habens veſtes triclinarias, i quibus vte traea.
bar in triclinioi. in loco vbi comedebam (quod ideo vo-
cabatur triclinium, quia bene erat ſcopis mandatum, & ibi tres
lecti ſtrati& habẽs multa alia genera veſtium, ita dixi in teſta-
men to meo: Titius veſtimenta qu volet triclinaria ſumito, ſi-
bique habeto, & deceſſi poſtea dixit Titius heredi meo, que ve-
ſtiméta triclinatia volebat: & poſtea antequã acciperet electa,
dixit quod volebat alia veſtimẽta triclinaria núquid poteſt vo-
luntatẽ mutare? Et dicitur, pnõ. & ratio eſt plana in litera.VIV. e Trielinaria
x Veſtimenta. duo forté paria vel tria: vel ſic dixit, cum plura veſtinenta i.
haberet teſtator. cuntur qua &
y Triclinaria. i. quibus vrebatur in camera, aliàs aljqua parte recilipna, ve-
domus, quæ triclinium dicereturquia in ea tres lecti ſternutur: ſtes ſcilie. cœ-
E. ſA romm l A. acaRADa ateztuure natorie, & qui,
ſie ponitur ſup. commo l ſi vt certoS ſi de me ACCvR. bus in trieli-
CVn optio duorum ſeruo-
rum Titio data ſit, reliqui
Mœuio legati ſint: ceſſante pri-
mo n in electione, reliquorum
appellatione omnes ad Muium
pertinent .
XVIII. SCAEVOLA libro tertiode-
cimo Quaſtionum.
Omine legato o, Neratius
Ha,nnail ai repudiatoPa-
phil p: itaque eum ipſum eligi
poſſe .
Facultas eligendi, quæ competit
alicui iure ſuo, tranſmittitur ad he-
redes.BART.
XIX.PAVLVS libro tertio
Sententiarum.
Ilud aut llud, vrunm elege
rit legatarius. nullo à legata-
rio electo, decedente eoſ poſt
diem legati cedentem, ad here-
demt tranſmitti placuit u.
Quando electio trahit ſecum exe-
cutionem, non admittitur variatio.
BART.
xx. LABEO libro 2. Poſteriorum à
Iauoleno epitomatorum.
Pud Aufidium libro primo
reſcriptum * eſt, cûm ita
legatum eſt, Veſtimenta , qua vo-
let, triclinaria y ſumito, ſibique ha-
* Lib.t, regula-
rã ſcriptuim eſt.
a Repudiatio-
nis & pacti
differentia.
Triclinaria.Hecetiam cœnatoria dicûtur in l inte vestem niis vtimur.
. .
.de