DOI Page / Citation link:
https://doi.org/10.11588/diglit.17649#0060
ROZDZIAŁ III
Środki propagandy wizualnej
Władza bolszewicka przywiązywała wielką wagę do spraw propagandy.
Swiad czy o tym m.in. fakt, że w wynędzniałej i wygłodzonej Rosji lat rewolu-
cji poświęcano na ten cel tyle czasu i wysiłku oraz tak wielkie środki material-
ne. Dla nie zawsze najlepszej realizacji oficjalnych postanowień i dekretów znaj-
dowano w ogołoconym ze wszystkiego kraju potrzebne materiały: papier, gips,
farby, tkaniny itd. Zadziwia pomysłowość twórców propagandy w wykorzysty-
waniu różnych rodzajów sztuk plastycznych do celów agitacyjnych. Rolę pro-
pagandową spełniało malarstwo zarówno sztalugowe, jak i np. akwarele oraz
rzeźba i grafika. Rzeźbiono nie tylko posągi i pomniki, ale też wykonywano pła-
skorzeźby, monety, medale, pieczęcie. Stosowano różne techniki graficzne w pla-
katach, ilustracjach i okładkach książek, winietach i karykaturach prasowych,
a także w projektach banknotów, znaczków pocztowych i pocztówek. Do
celów agitacji wykorzystywano pociągi, statki, wozy konne, scenografie teatral-
ne i świąteczne dekoracje miast. Propagandzie służyły tez najrozmaitsze roz-
wiązania architektoniczne (które nierzadko pozostawały tylko na papierze) oraz
meble, tkaniny i ubiory z ornamentami rewolucyjnymi. Produkowano porce-
lanę agitacyjną, nierzadko według projektów znanych artystów.
Warto, jak się wydaje, przyjrzeć się bliżej tym środkom propagandy wizual-
nej, które odegrały szczególną rolę w Rosji bolszewickiej. Należą do nich: pla-
kat agitacyjny, świąteczne dekoracje miast oraz pojazdy agitacyjne.
Analiza materiału ikonograficznego, a także dokumentów oficjalnych oraz
wspomień pozwala stwierdzić, że największe znaczenie propagandowe miał pla-
kat. Przede wszystkim ze względu na ilość. Plakaty powielano w wielu egzem-
plarzach, zależnie od techniki, w kilku lub dziesiątkach tysięcy; czasami nakład
przekraczał 100 tys. Wykonywano je zarówno w dużych miastach, jak i na bar-
dzo odległej prowincji: od Archangielska po Odessę i od Kijowa po Czytę.
Wszędzie tam, gdzie choćby czasowo istniała władza radziecka; również w od-
działach Armii Czerwonej na zmieniających położenie frontach. W najobszer-
58
Środki propagandy wizualnej
Władza bolszewicka przywiązywała wielką wagę do spraw propagandy.
Swiad czy o tym m.in. fakt, że w wynędzniałej i wygłodzonej Rosji lat rewolu-
cji poświęcano na ten cel tyle czasu i wysiłku oraz tak wielkie środki material-
ne. Dla nie zawsze najlepszej realizacji oficjalnych postanowień i dekretów znaj-
dowano w ogołoconym ze wszystkiego kraju potrzebne materiały: papier, gips,
farby, tkaniny itd. Zadziwia pomysłowość twórców propagandy w wykorzysty-
waniu różnych rodzajów sztuk plastycznych do celów agitacyjnych. Rolę pro-
pagandową spełniało malarstwo zarówno sztalugowe, jak i np. akwarele oraz
rzeźba i grafika. Rzeźbiono nie tylko posągi i pomniki, ale też wykonywano pła-
skorzeźby, monety, medale, pieczęcie. Stosowano różne techniki graficzne w pla-
katach, ilustracjach i okładkach książek, winietach i karykaturach prasowych,
a także w projektach banknotów, znaczków pocztowych i pocztówek. Do
celów agitacji wykorzystywano pociągi, statki, wozy konne, scenografie teatral-
ne i świąteczne dekoracje miast. Propagandzie służyły tez najrozmaitsze roz-
wiązania architektoniczne (które nierzadko pozostawały tylko na papierze) oraz
meble, tkaniny i ubiory z ornamentami rewolucyjnymi. Produkowano porce-
lanę agitacyjną, nierzadko według projektów znanych artystów.
Warto, jak się wydaje, przyjrzeć się bliżej tym środkom propagandy wizual-
nej, które odegrały szczególną rolę w Rosji bolszewickiej. Należą do nich: pla-
kat agitacyjny, świąteczne dekoracje miast oraz pojazdy agitacyjne.
Analiza materiału ikonograficznego, a także dokumentów oficjalnych oraz
wspomień pozwala stwierdzić, że największe znaczenie propagandowe miał pla-
kat. Przede wszystkim ze względu na ilość. Plakaty powielano w wielu egzem-
plarzach, zależnie od techniki, w kilku lub dziesiątkach tysięcy; czasami nakład
przekraczał 100 tys. Wykonywano je zarówno w dużych miastach, jak i na bar-
dzo odległej prowincji: od Archangielska po Odessę i od Kijowa po Czytę.
Wszędzie tam, gdzie choćby czasowo istniała władza radziecka; również w od-
działach Armii Czerwonej na zmieniających położenie frontach. W najobszer-
58