Universitätsbibliothek HeidelbergUniversitätsbibliothek Heidelberg
Metadaten

Notae Numismaticae - Zapiski Numizmatyczne — 7.2012

DOI issue: DOI article: DOI Page / Citation link: 
https://doi.org/10.11588/diglit.22230#0292

DWork-Logo
Overview
loading ...
Facsimile
0.5
1 cm
facsimile
Scroll
OCR fulltext
TOMASZ BYLICKI

290

został oficerem dyplomowanym, służył w kilku różnych garnizonach na terenie
Polski. Wiązało się to z częstymi przeprowadzkami całej rodziny. Jako dziecko
A. Krzyżanowska mieszkała w kilku miastach: Zambrowie, Grudziądzu, War-
szawie. Następnie od 1935 lub 1936 r. w Przemyślu, gdzie ojciec służył w do-
wództwie Okręgu Korpusu X. Tam też rozpoczęła naukę w szkole podstawowej
i ukończyła pięć klas. Po wakacjach we wrześniu 1939 r. wybuchła wojna. Przed
jej rozpoczęciem ojciec (prawdopodobnie ze względów bezpieczeństwa) zdążył
wywieźć całą rodzinę do Lwowa, gdzie zastało ich wejście wojsk radzieckich.
Ojciec, jako zawodowy wojskowy, musiał pozostawić rodzinę i po kampanii
wrześniowej przeszedł przez Zaleszczyki do Rumunii, a potem dalej na Zachód.
A. Krzyżanowska widziała go po raz ostatni, gdy jako cichociemny wrócił do
Polski i potajemnie spotkał się z rodziną na Powązkach w Warszawie. Areszto-
wany w 1943 r. przez gestapo, osadzony został w więzieniu przy ul. Montelu-
pich w Krakowie i tam w lutym 1944 r. zamordowany. Rodzina jeszcze we wrze-
śniu 1939 r. powróciła ze Lwowa do Przemyśla na Zasanie. Pozostawała zatem
w strefie okupacji radzieckiej. Dzięki dawnym c.k. austriackim papierom, a tak-
że świetnej znajomości języka niemieckiego, udało im się przekonać niemiecką
komisję decydującą o przemieszczaniu się obywateli polskich pomiędzy strefa-
mi okupacji niemieckiej i radzieckiej do wydania przepustki i przedostać się na
tereny Generalnego Gubernatorstwa. W dwa dni później NKWD, poszukujące
rodzin byłych polskich wojskowych, zjawiło się w ich domu w Przemyślu. Jak
wspominała później dr A. Krzyżanowska: „w ostatniej chwili umknęliśmy z łap
tego naszego przyjaciela, w cudzysłowie”. Po przedostaniu się do GG zamiesz-
kała wraz z matką na warszawskiej Pradze. Podczas wojny kontynuowała naukę
w Przemyślu w szkole „radziecko-ukraińskiej”, a następnie w Warszawie w pry-
watnym gimnazjum Heleny Rzeszotarskiej. Tu wstąpiła do harcerstwa. Szybko
zetknęła się z konspiracyjną działalnością Armii Krajowej i jako łączniczka jeź-
dziła po całej Warszawie, mając kontakty głównie z Żoliborzem Oficerskim. Po-
wstanie Warszawskie zastało ją na Pradze i Grochówie, gdzie po krótkich bojach
na samym początku sierpnia, wobec beznadziejnej sytuacji militarnej, AK prze-
szło ponownie do konspiracji. W sierpniu 1944 r. została aresztowana przez Niem-
ców w mieszkaniu jednego z dowódców, gdy jako łączniczka przyszła odebrać
rozkazy. Po śledztwie na Pradze została zatrzymana i przewieziona na lewy brzeg
Wisły. W niewoli niemieckiej przebywała do grudnia 1944 r. Wówczas skontak-
towała się z ciotką z Łasku, miejscowości leżącej w niemieckim „Kraju Warty”.
Dzięki interwencji krewnej udało jej się na Boże Narodzenie 1944 r. wydostać
z niewoli i zamieszkać w Łasku. Zaraz po przejściu frontu szkoły wznowiły swo-
ją działalność, dzięki czemu mogła kontynuować naukę. W 1946 r. zdała egzamin
maturalny. W tym samym roku, po przyjeździe do Warszawy, została przyjęta
 
Annotationen