Poprzęcka, Maria
Inne obrazy: oko, widzenie, sztuka ; od Albertiego do Duchampa — Gdańsk, 2008

Page: 182
DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/poprzecka2008/0186
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
Obraz niemożliwy

Może tarasy tego ogrodu wychodzą tylko na jezioro naszego umysłu?
Itało Calvino
„A regarder... - do oglądania (z drugiej strony szyby), jednym okiem,
z bliska, przez prawie godzinę” - taką instrukcję, będącą trawestacją
wskazówki Leonarda1, umieścił Marcel Duchamp na metalowym pasku
biegnącym przez wykonany na szkle obraz, który jego nabywczyni,
wieloletnia protektorka Duchampa, Katherine Dreier, uporczywie
nazywała Zachwiana równowaga2. Zachęceni, możemy spojrzeć i pró-
bować odpowiedzieć sobie na pytanie: co widać przez Duchampowskie
szyby, nie tylko przez tę „małą”, ale także przez tak zwaną Wielką szybę,
której twórca dał tytuł Panna młoda rozebrana przez swych kawalerów,
jednak?
Niedająca się ogarnąć literatura dotycząca i Duchampa, i jego najwięk-
szego dzieła, jakim jest Le Grand Verre, może wywołać odruch buntu
i sprowokować odpowiedź: przez Szybę widać głównie „wtórne miasto”.
„Wtórne miasto” - tak druzgocąco opisane przez George’a Steinera -
jako świat „interpretacyjnego i krytycznego dyskursu”, w którym
„książka [...] rodzi książkę, esej płodzi esej, artykuł klonuje artykuł.
[...] Monografia żywi się monografią, wizja karmi się re-wizją. [...] Esej
przemawia do eseju, artykuł świergocze do artykułu w bezdennej stud-
ni gderliwego echa”. A „ontologicznie językowa i dyskursywna zawar-
tość interpretacji i osądów wartościujących w estetyce uniemożliwia
zarówno logiczną, jak i pragmatyczną weryfikację i falsyfikację”3.
Piotr Juszkiewicz, podejmując pracę poświęconą Duchampowi, pisał
z kolei o „zasłonie utkanej z interpretacji, domysłów, mitów i przyzwy-
czajeń, właśnie dlatego nieprzenikliwej, bo nie pozwalającej uchwycić
wyraźnego kształtu”4. W odniesieniu zaś do Wielkiej szyby zwracał
uwagę, że przybliżanie się do Duchampa jest oddalaniem się od artysty,
loading ...