Rocznik Historii Sztuki — 28.2003

Seite: 197
DOI Artikel: DOI Seite: Zitierlink: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/rhs2003/0198
Lizenz: Creative Commons - Namensnennung - Weitergabe unter gleichen Bedingungen Nutzung / Bestellung
0.5
1 cm
facsimile
ŚWIĄTYNIE I KLASZTORY PÓŹNOBAROKOWE W ARCHIDIECEZJI LWOWSKIEJ

197

21. Lwów, klasztor sakramentek, po 1743, architekt Bernard Meretyn (atryb.). Fot. P. Jamski, 2000, neg. IS PAN

Trzyskrzydłowe, otwarte klasztory sytuowano także obok kościoła. Przykładem tego typu rozwiązania
jest gmach księży misjonarzy w Horodence, fundacji Mikołaja Potockiego, starosty kaniowskiego, dzieło
architekta Bernarda Meretyna (1743-1760)205. Kolegium z częścią prezbiterialną kościoła wiąże krótki trój-
osiowy łącznik (ił. 9). Krótsze boczne skrzydła klasztoru otrzymały od czoła staranne opracowanie architek-
toniczne ze zdwojonymi pilastrami toskańskimi wielkiego porządku. Okna górnej kondygnacji zostały
wprowadzone w strefę belkowania od dołu. Wszystkie otwory okienne i drzwiowe mają kamienne obramie-
nia z uszakami. Układ trój skrzydłowego klasztoru misjonarzy w Horodence, w relacji przestrzennej ze
świątynią, został powtórzony przez Pawła Giżyckiego w klasztorze jezuitów w Jurewiczach (1746-1755).

W ośrodkach miejskich w zabudowie przyulicznej, fasady klasztorów otrzymywały staranne opraco-
wanie architektoniczne, gdyż tworzyły jeden ciąg z fasadą świątyni. Kilka ciekawych przykładów znajdu-
jemy we Lwowie. Rozbudowywane w 1723 r. kolegium jezuitów na linii fasady świątyni otrzymało wystrój
architektoniczny godny uwagi. Pięcioosiowa część środkowa, to jakby fasada tego skrzydła (il. 19). Ujęta
została pilastrami w wielkim porządku, z okazałym boniowanym portalem pośrodku i wyższymi, półkoli-
ście zamkniętymi oknami. Nadto została zaakcentowana jednoosiową górną kondygnacją, ujętą wolutami
i zwieńczoną przerywanymi naczółkami o ekspresyjnej sylwecie206. Segment fasadowy tego skrzydła usytu-
owano na osi ulicy Szewskiej, która w głębi zamknięta jest fasadą kościoła dominikanów Bożego Ciała. To
wybitne urbanistyczne rozwiązanie pozostawało w tradycji architektury jezuickiej.

Jeszcze dwa klasztory lwowskie mają fasady o charakterze pałacowym. Jednym z nich jest klasztor
sakramentek przy niedokończonym kościele Zaślubin NMP i Świętego Józefa (1743-1785)207. Przez pierw-
sze dwa lata budowę prowadził architekt Bernard Meretyn208. Korpus główny wieloskrzydłowego klasztoru
przylegający do prezbiterium, z owalnym westybulem, otrzymał fasadę o wyrafinowanej artystycznie szacie

Wnikliwe omówienie dziejów fundacji i budowy: Krasny 1994, s. 72-90.

Skrzydło gmachu zostało podwyższone o trzecią kondygnację, gdy po kasacie jezuitów stało się siedzibą trybunału cywilnego.
Orłowicz 1925, s. 192-193.
Mańkowski 1932, s. 98.
loading ...