DOI article:
Brożek-Tarnowska, Maria: Trzy romańskie rzeźby w Muzeum Narodowym w Krakowie
DOI Page / Citation link:https://doi.org/10.11588/diglit.24580#0011
Maria Brożek-Tarnowska
TRZY ROMANSIE RZEŹBY W MUZEUM NARODOWYM
W KRAKOWIE
UWAGI WSTĘPNE
W Muzeum Narodowym w Krakowie przechowywane są trzy zapom-
niane dotąd a interesujące rzeźby, przedstawiające Madonnę z Dzieciąt-
kiem na tronie (fig. 1—3, 6—7, 9, 13—15) h Pochodzą one z kolekcji
Edwarda Goldsteina, przekazanej przezeń Muzeum Narodowemu
w r. 1909 - i w tym samym jeszcze roku pokazanej publiczności w czterech
salach pałacyku Czapskich przy ulicy zwanej wówczas Wolską (dzisiaj
Manifestu Lipcowego). Sprawozdawca, ukrywający się pod pseudonimem
Lynkeus, opisując tę wystawę w 231 numerze „Czasu" z dnia 9 paź-
dziernika 1909, wymienił wśród eksponatów cztery rzeźbione Madonny,
z których „jedna pochodzi z wieku XIV, dwie z XIII, jedna z XII, kuta
w kamieniu, zabytek rzadki". Trzy pierwsze, drewniane, stanowią przed-
miot niniejszego studium. Co się stało z czwartą, ową kamienną, nie wia-
domo. Dwie spośród drewnianych rzeźb zostały raz opublikowane i krótko
opisane przez Feliksa Koperę i Józefa Kwiatkowskiego, którzy o jednej
z nich wyrazili opinię, że „na ogół przypomina Madonny francuskie
z XII wieku", o drugiej zaś, że „pierwotne kształty figury zostały zmie-
nione przez restaurację dokonaną w XV wieku, podczas której części
spróchniałe założono zaprawą kredową, posługując się przy tym płót-
nem — i przemalowano. (...) Jest to typ Madonn francuskich XII—XIII
* Praca niniejsza jest streszczeniem rozprawy magisterskiej, wykonanej w r. 1964
na Uniwersytecie Jagiellońskim pod kierunkiem prof. dra Lecha Kalinowskiego.
- Wiadomości o Edwardzie Goldsteinie podaje jego nekrolog w „Czasie" nr 212
z dnia 5 września 1920 oraz artykuł K. Stołyhwy i P. Sikory w Polskim
slomniku bioprcrficziM/m VIII, Wrocław—Kraków—Warszawa 1959—1960, s. 213. —
Materiały dotyczące kolekcji Goldsteina i przekazania jej Muzeum Narodowemu
zawiera „Teka Goldsteina", znajdująca się w archiwum Muzeum Narodowego
w Krakowie.
5
TRZY ROMANSIE RZEŹBY W MUZEUM NARODOWYM
W KRAKOWIE
UWAGI WSTĘPNE
W Muzeum Narodowym w Krakowie przechowywane są trzy zapom-
niane dotąd a interesujące rzeźby, przedstawiające Madonnę z Dzieciąt-
kiem na tronie (fig. 1—3, 6—7, 9, 13—15) h Pochodzą one z kolekcji
Edwarda Goldsteina, przekazanej przezeń Muzeum Narodowemu
w r. 1909 - i w tym samym jeszcze roku pokazanej publiczności w czterech
salach pałacyku Czapskich przy ulicy zwanej wówczas Wolską (dzisiaj
Manifestu Lipcowego). Sprawozdawca, ukrywający się pod pseudonimem
Lynkeus, opisując tę wystawę w 231 numerze „Czasu" z dnia 9 paź-
dziernika 1909, wymienił wśród eksponatów cztery rzeźbione Madonny,
z których „jedna pochodzi z wieku XIV, dwie z XIII, jedna z XII, kuta
w kamieniu, zabytek rzadki". Trzy pierwsze, drewniane, stanowią przed-
miot niniejszego studium. Co się stało z czwartą, ową kamienną, nie wia-
domo. Dwie spośród drewnianych rzeźb zostały raz opublikowane i krótko
opisane przez Feliksa Koperę i Józefa Kwiatkowskiego, którzy o jednej
z nich wyrazili opinię, że „na ogół przypomina Madonny francuskie
z XII wieku", o drugiej zaś, że „pierwotne kształty figury zostały zmie-
nione przez restaurację dokonaną w XV wieku, podczas której części
spróchniałe założono zaprawą kredową, posługując się przy tym płót-
nem — i przemalowano. (...) Jest to typ Madonn francuskich XII—XIII
* Praca niniejsza jest streszczeniem rozprawy magisterskiej, wykonanej w r. 1964
na Uniwersytecie Jagiellońskim pod kierunkiem prof. dra Lecha Kalinowskiego.
- Wiadomości o Edwardzie Goldsteinie podaje jego nekrolog w „Czasie" nr 212
z dnia 5 września 1920 oraz artykuł K. Stołyhwy i P. Sikory w Polskim
slomniku bioprcrficziM/m VIII, Wrocław—Kraków—Warszawa 1959—1960, s. 213. —
Materiały dotyczące kolekcji Goldsteina i przekazania jej Muzeum Narodowemu
zawiera „Teka Goldsteina", znajdująca się w archiwum Muzeum Narodowego
w Krakowie.
5