186
Julius Ruska
est in mundo, habens materiam et formam, compositum est ex quatuor
elementis. Unde infinitae sunt partes mundi, quas omnes philosophus
in tres partes principales dividit, scilicet in partem Mineralem, Vegetabilem
et Animalem, de quibus coniunctim vel divisim, philosophus habuit scien-
tiam veram in opere Solis. Et ideo dicit, habens tres partes philosophiae
totius mundi, quae partes continentur in unico lapide, scilicet Mercurio
philosophorum.
Quare- lapis dicatur perfectus.
Caput XIII.
Et ideo vocatur lapis iste perfe(47)ctus, quia in se habet naturam
mineralium, vegetabilium, et animalium. Est enim lapis trinus et unus,
quatuor habens naturas, scilicet quatuor elementa, et tres colores, scilicet
nigrum, album et rubrum. Vocatur etiam granum frumenti, quod nisi
mortuum fuerit, ipsum solum manet. Et si mortuum fuerit, ut dictum
est superius, cum coniungitur in coniunctione, multum fructum affert,
videlicet completis operationibus supra dictis. 0 lector chare, Si scis
operationem lapidis, tibi dixi veritatem, et si nescis, nihil tibi dixi.
Gompletum est quod dixi de operatione Solis, id est, completum est,
quod dictum est de operatione lapidis, trium colorum, et quatuor natu-
rarum existentium, ut dictum est, in unica re, scilicet in solo Mercurio
philosophico. F ■ ·
XI. Von Albertus Magnus bis Johannes Garlandius.
Soweit sich bis jetzt übersehen läßt, hat die Übersetzung des Buchs
der Ursachen durch Hugo Sanctelliensis keinen nachhaltigen Einfluß
geübt. Daß der Kommentar des Hortulanus aus einer viel späteren Zeit
stammt, wird weiter untengezeigtwerden. Albertus Magnus (1193 bis
1280) muß also seine Kenntnis des Textes aus einer arabischen Quelle
gewonnen haben, die den Zusammenhang des Tabula-Textes mit dem
Buch der Ursachen nicht mehr gekannt hat.
Die Bedeutung des großen Scholastikers für die Geschichte der
mittelalterlichen Naturwissenschaft rechtfertigt eine Erweiterung der
Untersuchung. Ich führe alle Stellen aus seinen Fünf Büchern über die
Mineralien1 an, in denen irgendwelche Schriften oder Lehren des Hermes
erwähnt werden.
1 Zitate nach A. Borgnet, B. Alberti Magni opera omnia, Vol. V, Paris 1890. Die
bei Borgnet, Vol. XXXVII, S. 545 ff. abgedruckte Schrift Libellus de Alchimia ist eine
Fälschung, auf die ich nicht eingehe.
Julius Ruska
est in mundo, habens materiam et formam, compositum est ex quatuor
elementis. Unde infinitae sunt partes mundi, quas omnes philosophus
in tres partes principales dividit, scilicet in partem Mineralem, Vegetabilem
et Animalem, de quibus coniunctim vel divisim, philosophus habuit scien-
tiam veram in opere Solis. Et ideo dicit, habens tres partes philosophiae
totius mundi, quae partes continentur in unico lapide, scilicet Mercurio
philosophorum.
Quare- lapis dicatur perfectus.
Caput XIII.
Et ideo vocatur lapis iste perfe(47)ctus, quia in se habet naturam
mineralium, vegetabilium, et animalium. Est enim lapis trinus et unus,
quatuor habens naturas, scilicet quatuor elementa, et tres colores, scilicet
nigrum, album et rubrum. Vocatur etiam granum frumenti, quod nisi
mortuum fuerit, ipsum solum manet. Et si mortuum fuerit, ut dictum
est superius, cum coniungitur in coniunctione, multum fructum affert,
videlicet completis operationibus supra dictis. 0 lector chare, Si scis
operationem lapidis, tibi dixi veritatem, et si nescis, nihil tibi dixi.
Gompletum est quod dixi de operatione Solis, id est, completum est,
quod dictum est de operatione lapidis, trium colorum, et quatuor natu-
rarum existentium, ut dictum est, in unica re, scilicet in solo Mercurio
philosophico. F ■ ·
XI. Von Albertus Magnus bis Johannes Garlandius.
Soweit sich bis jetzt übersehen läßt, hat die Übersetzung des Buchs
der Ursachen durch Hugo Sanctelliensis keinen nachhaltigen Einfluß
geübt. Daß der Kommentar des Hortulanus aus einer viel späteren Zeit
stammt, wird weiter untengezeigtwerden. Albertus Magnus (1193 bis
1280) muß also seine Kenntnis des Textes aus einer arabischen Quelle
gewonnen haben, die den Zusammenhang des Tabula-Textes mit dem
Buch der Ursachen nicht mehr gekannt hat.
Die Bedeutung des großen Scholastikers für die Geschichte der
mittelalterlichen Naturwissenschaft rechtfertigt eine Erweiterung der
Untersuchung. Ich führe alle Stellen aus seinen Fünf Büchern über die
Mineralien1 an, in denen irgendwelche Schriften oder Lehren des Hermes
erwähnt werden.
1 Zitate nach A. Borgnet, B. Alberti Magni opera omnia, Vol. V, Paris 1890. Die
bei Borgnet, Vol. XXXVII, S. 545 ff. abgedruckte Schrift Libellus de Alchimia ist eine
Fälschung, auf die ich nicht eingehe.



