Małgorzata Siennicka
Ognisko domowe -
pomieszczenia z paleniskami w architekturze
mieszkalnej okresu wczesnohelladzkiego
Wczesna epoka brązu w Grecji pozostaje w cieniu dokonań kultury mykeńskiej
z drugiej połowy II tysiąclecia p.n.e. Oglądając cytadele i pałace w Mykenach,
Tirynsie czy Pylos podziwiamy umiejętności architektoniczne i inżynieryjne ich bu-
downiczych. Poruszają nas wspaniałe freski, biżuteria, ozdoby z kości słoniowej,
gliptyka, będące wytworami ludzi żyjących w późnej epoce brązu. Od momentu
odczytania przez Michaela Ventrisa pisma linearnego B uwiecznionego na glinia-
nych tabliczkach w archiwach z Knossos i Pylos wiemy, iż mieszkańcy pałaców byli
Grekami* 1. Zanim jednak kultura mykeńska osiągnęła tak wysoki stopień rozwoju,
trzeba było wiele setek lat. Według Christosa Doumasa Grecy pojawili się na lądzie
greckim w późnej fazie wczesnej epoki brązu (około 2200 p.n.e.)2 3. Ich przybycie na
tereny objęte kulturą wczesnej epoki brązu spowodowało duże zmiany w
osadnictwie, architekturze i ceramice. Kultura okresu wczesnego brązu wraz z
przybyciem Indoeuropejczyków uległa załamaniu, a osiągnięcia jej twórców popadły
w zapomnienie. Warto jednak przypomnieć ten okres, by pokazać, że już w III
tysiącleciu p.n.e. na terenie Grecji istniała wysokorozwinięta kultura.
Wczesna faza epoki brązu w odniesieniu do Grecji nazywana jest okresem
wczesnohelladzkim. Trwał on około 1000 lat: od 3100/3000 p.n.e. do 2050/2000
p.n.e'. Bardzo mało wiadomo na temat początków epoki brązu w Grecji. Pierwsza
faza okresu wczesnohelladzkiego (kultura Eutresis, ok. 3100/3000-2650 p.n.e.) zna-
na jest głównie ze znalezisk ceramicznych. Nie odkryto grobów z tego okresu; poje-
Artykuł powstał na podstawie pracy magisterskiej napisanej pod kierunkiem dr. hab., prof UW
Kazimierza Lewartowskiego, przedstawionej w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego w
czerwcu 2000 r.
1 J. Chadwick, Odczytanie pisma linearnego B, Warszawa 1964; M. Ventris, J. Chadwick, Documents in
Mycenaean Greek, Cambridge 1973.
C. Doumas, Early Helladic III and coming of the Greeks, Cretan Studies 5, 1996, p. 51-56; cf. R.
Treuil, P. Darcque, J-C. Poursat, G. Touchais, Les Civilisations Egeennes du Neolithiąue et de l’Age
du Bronze, Paris 1989, p. 254-255; O. Dickinson, The Aegean Bronze Age, Cambridge 1994, p. 298.
3 Chronologia na podstawie: S. Manning, The Absolute Chronology ofthe Aegean Early Bronze Age: the
Evidence ofArchaeology, CulturalInterrelations andRadiocarbon, Sheffield 1993.
Ognisko domowe -
pomieszczenia z paleniskami w architekturze
mieszkalnej okresu wczesnohelladzkiego
Wczesna epoka brązu w Grecji pozostaje w cieniu dokonań kultury mykeńskiej
z drugiej połowy II tysiąclecia p.n.e. Oglądając cytadele i pałace w Mykenach,
Tirynsie czy Pylos podziwiamy umiejętności architektoniczne i inżynieryjne ich bu-
downiczych. Poruszają nas wspaniałe freski, biżuteria, ozdoby z kości słoniowej,
gliptyka, będące wytworami ludzi żyjących w późnej epoce brązu. Od momentu
odczytania przez Michaela Ventrisa pisma linearnego B uwiecznionego na glinia-
nych tabliczkach w archiwach z Knossos i Pylos wiemy, iż mieszkańcy pałaców byli
Grekami* 1. Zanim jednak kultura mykeńska osiągnęła tak wysoki stopień rozwoju,
trzeba było wiele setek lat. Według Christosa Doumasa Grecy pojawili się na lądzie
greckim w późnej fazie wczesnej epoki brązu (około 2200 p.n.e.)2 3. Ich przybycie na
tereny objęte kulturą wczesnej epoki brązu spowodowało duże zmiany w
osadnictwie, architekturze i ceramice. Kultura okresu wczesnego brązu wraz z
przybyciem Indoeuropejczyków uległa załamaniu, a osiągnięcia jej twórców popadły
w zapomnienie. Warto jednak przypomnieć ten okres, by pokazać, że już w III
tysiącleciu p.n.e. na terenie Grecji istniała wysokorozwinięta kultura.
Wczesna faza epoki brązu w odniesieniu do Grecji nazywana jest okresem
wczesnohelladzkim. Trwał on około 1000 lat: od 3100/3000 p.n.e. do 2050/2000
p.n.e'. Bardzo mało wiadomo na temat początków epoki brązu w Grecji. Pierwsza
faza okresu wczesnohelladzkiego (kultura Eutresis, ok. 3100/3000-2650 p.n.e.) zna-
na jest głównie ze znalezisk ceramicznych. Nie odkryto grobów z tego okresu; poje-
Artykuł powstał na podstawie pracy magisterskiej napisanej pod kierunkiem dr. hab., prof UW
Kazimierza Lewartowskiego, przedstawionej w Instytucie Archeologii Uniwersytetu Warszawskiego w
czerwcu 2000 r.
1 J. Chadwick, Odczytanie pisma linearnego B, Warszawa 1964; M. Ventris, J. Chadwick, Documents in
Mycenaean Greek, Cambridge 1973.
C. Doumas, Early Helladic III and coming of the Greeks, Cretan Studies 5, 1996, p. 51-56; cf. R.
Treuil, P. Darcque, J-C. Poursat, G. Touchais, Les Civilisations Egeennes du Neolithiąue et de l’Age
du Bronze, Paris 1989, p. 254-255; O. Dickinson, The Aegean Bronze Age, Cambridge 1994, p. 298.
3 Chronologia na podstawie: S. Manning, The Absolute Chronology ofthe Aegean Early Bronze Age: the
Evidence ofArchaeology, CulturalInterrelations andRadiocarbon, Sheffield 1993.


