DOI article:
Chromy-Rościszewska, Grażyna: Konserwacja dekoracji wnętrza kaplicy wazów przy katedrze krakowskiej
DOI Page / Citation link:https://doi.org/10.11588/diglit.52664#0133
Studia Waweliana
Tom XVII, 2016
PL ISSN 1230-3275
GRAŻYNA CHROMY-ROSCISZEWSKA
KONSERWACJA DEKORACJI WNĘTRZA KAPLICY WAZÓW
PRZY KATEDRZE KRAKOWSKIEJ
W roku 2008, w związku z planowanymi komplek-
sowymi pracami konserwatorskimi we wnętrzu kaplicy
Wazów przy królewskiej katedrze na Wawelu, przepro-
wadzono interdyscyplinarne badania1. Miały one na celu
udokumentowanie stanu zachowania obiektu, ustalenie
jego budowy technologicznej oraz rozpoznanie prze-
kształceń, którym uległa dekoracja kaplicy2.
Z artystycznym wystrojem kaplicy wiąże się złożo-
na problematyka konserwatorska. Wejście do mauzo-
leum zamknięto masywną brązową kratą z motywami
eschatologicznymi, wykonaną w Gdańsku, w pracowni
Michała Weinholda. Jej wnętrze oparte jest na planie
kwadratu ze ściętymi narożnikami. Wyłożone czarnym
marmurem dębnickim ściany zostały ożywione barw-
nymi marmurami kieleckimi oraz paczółtowickimi3. Na
ścianach północnej oraz południowej w niszach znajdują
się, wyrzeźbione w drewnie, złocone figury alegoryczne
przedstawiające Męstwo (Fortitudo) i Roztropność (Pru-
dentia). Na pozostałych polach ściany południowej oraz
na ścianie zachodniej rozmieszczono w dwóch strefach
tablice epitafijne Wazów4. Wyryte w marmurze, złocone
inskrypcje zostały ujęte w bogato dekorowane, metalowe
złocone kartusze. Na ścianie wschodniej znajduje się trój-
dzielny, wczesnobarokowy ołtarz (fig. 13). Marmurowe
antepedium jest ozdobione grawerowaną i złoconą orna-
mentalną dekoracją (fig. 9, 19). Drewnianą, malowaną na
czarno nastawę zdobią złocone detale oraz postacie anio-
łów. Obraz ujęty w bogatą ramę, malowany na płótnie,
ukazuje Wniebowzięcie Marii. Powstał on w XVII wieku.
Malowidło przedstawia Matkę Najświętszą unoszoną
przez anioły w obecności grupy apostołów. Marmurowa
posadzka kaplicy została wykonana z czarno-białych
rombowych płytek (fig. 11, 21).
Górne partie wnętrza kaplicy są ozdobione malowi-
dłami oraz dekoracjami sztukatorskimi (fig. 3, 14). Na
żaglach rozmieszczono stiukowe kartusze z przedstawie-
niami Czterech Ewangelistów (fig. 5, 15). Tambur, ujęty
górą i dołem gzymsami, podzielono postaciami stoją-
cych na konsolach aniołków podtrzymujących girlandy.
Powstałe pola zostały przeprute okrągłymi oknami oraz
wypełnione wnękami. W jednej z wnęk zachowało się
malowidło przedstawiające Chrystusa w Ogrojcu.
W kopule, podzielonej na pola gurtami, znajdują się
ujęte bogato modelowanymi ramami sztukatorskimi
1 W skład zespołu weszli: Grażyna Chromy-Rościszewska,
Ryszard Ochęduszko — badania konserwatorskie wystroju rzeźbiar-
skiego, Krzysztof Czyżewski — badania z zakresu historii sztuki,
Ignacy Jakubczyk — badania konserwatorskie wystroju malar-
skiego, firma R. Bobicki — badania kraty oraz konstrukcji okien,
Wojciech Bochnak — badania kartuszy metalowych, złoconych,
Maria Rogóż — badania chemiczne, Adam Boroń — dokumentacja
fotogrametryczna.
2 Wyniki badań przedstawiono w następujących opracowaniach:
G.Chromy-Rościszewska,R. Ochęduszko, Kaplica Wazów
w katedrze na Wawelu. Ocena stanu zachowania elementów wystroju
kaplicy oraz wytyczne do programu prac konserwatorskich; K. Czy-
żewski, Kaplica p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP (zw. Nową
Królewską, Psałterzystów, Wazów) przy katedrze krakowskiej;
I. Jakubczyk, Kaplica Wazów w katedrze wawelskiej. Ocena
stanu malarskich elementów wystroju i sugestie co do kierunków
dalszych działań wobec nich; H. Bilska-Bobicka, R. Bobicki,
Katedra wawelska, kaplica Wazów. Krata, okna. Wstępny program
konserwatorski odnowy, renowacji i rekonstrukcji wyrobów i detali
metalowych; W. Bochnak, Orientacyjny program konserwatorski
epitafiów dynastii Wazów z kaplicy Wazów w katedrze wawelskiej;
M. Rogóż, Badania pigmentów i spoiw, próbek pobranych z malo-
wideł ściennych z kaplicy Wazów w katedrze wawelskiej oraz Badania
pigmentów, folii metalowych i spoiw oraz analiza chemiczno-tech-
nologiczna składu zapraw stiukowych, próbek pobranych z kaplicy
Wazów w katedrze wawelskiej. Dokumentacja złożona w Archiwum
Zamku Królewskiego na Wawelu.
3 Wykonano z nich min. narożniki kaplicy, bazy pilastrów, fryz
belkowania oraz pola wokół nisz na posągi.
4 Tablice epitafijne poświęcone pamięci: Zygmunta III, Włady-
sława IV, Jana Kazimierza, Aleksandra Karola, Karola Ferdynanda
i Jana Alberta.
131
Tom XVII, 2016
PL ISSN 1230-3275
GRAŻYNA CHROMY-ROSCISZEWSKA
KONSERWACJA DEKORACJI WNĘTRZA KAPLICY WAZÓW
PRZY KATEDRZE KRAKOWSKIEJ
W roku 2008, w związku z planowanymi komplek-
sowymi pracami konserwatorskimi we wnętrzu kaplicy
Wazów przy królewskiej katedrze na Wawelu, przepro-
wadzono interdyscyplinarne badania1. Miały one na celu
udokumentowanie stanu zachowania obiektu, ustalenie
jego budowy technologicznej oraz rozpoznanie prze-
kształceń, którym uległa dekoracja kaplicy2.
Z artystycznym wystrojem kaplicy wiąże się złożo-
na problematyka konserwatorska. Wejście do mauzo-
leum zamknięto masywną brązową kratą z motywami
eschatologicznymi, wykonaną w Gdańsku, w pracowni
Michała Weinholda. Jej wnętrze oparte jest na planie
kwadratu ze ściętymi narożnikami. Wyłożone czarnym
marmurem dębnickim ściany zostały ożywione barw-
nymi marmurami kieleckimi oraz paczółtowickimi3. Na
ścianach północnej oraz południowej w niszach znajdują
się, wyrzeźbione w drewnie, złocone figury alegoryczne
przedstawiające Męstwo (Fortitudo) i Roztropność (Pru-
dentia). Na pozostałych polach ściany południowej oraz
na ścianie zachodniej rozmieszczono w dwóch strefach
tablice epitafijne Wazów4. Wyryte w marmurze, złocone
inskrypcje zostały ujęte w bogato dekorowane, metalowe
złocone kartusze. Na ścianie wschodniej znajduje się trój-
dzielny, wczesnobarokowy ołtarz (fig. 13). Marmurowe
antepedium jest ozdobione grawerowaną i złoconą orna-
mentalną dekoracją (fig. 9, 19). Drewnianą, malowaną na
czarno nastawę zdobią złocone detale oraz postacie anio-
łów. Obraz ujęty w bogatą ramę, malowany na płótnie,
ukazuje Wniebowzięcie Marii. Powstał on w XVII wieku.
Malowidło przedstawia Matkę Najświętszą unoszoną
przez anioły w obecności grupy apostołów. Marmurowa
posadzka kaplicy została wykonana z czarno-białych
rombowych płytek (fig. 11, 21).
Górne partie wnętrza kaplicy są ozdobione malowi-
dłami oraz dekoracjami sztukatorskimi (fig. 3, 14). Na
żaglach rozmieszczono stiukowe kartusze z przedstawie-
niami Czterech Ewangelistów (fig. 5, 15). Tambur, ujęty
górą i dołem gzymsami, podzielono postaciami stoją-
cych na konsolach aniołków podtrzymujących girlandy.
Powstałe pola zostały przeprute okrągłymi oknami oraz
wypełnione wnękami. W jednej z wnęk zachowało się
malowidło przedstawiające Chrystusa w Ogrojcu.
W kopule, podzielonej na pola gurtami, znajdują się
ujęte bogato modelowanymi ramami sztukatorskimi
1 W skład zespołu weszli: Grażyna Chromy-Rościszewska,
Ryszard Ochęduszko — badania konserwatorskie wystroju rzeźbiar-
skiego, Krzysztof Czyżewski — badania z zakresu historii sztuki,
Ignacy Jakubczyk — badania konserwatorskie wystroju malar-
skiego, firma R. Bobicki — badania kraty oraz konstrukcji okien,
Wojciech Bochnak — badania kartuszy metalowych, złoconych,
Maria Rogóż — badania chemiczne, Adam Boroń — dokumentacja
fotogrametryczna.
2 Wyniki badań przedstawiono w następujących opracowaniach:
G.Chromy-Rościszewska,R. Ochęduszko, Kaplica Wazów
w katedrze na Wawelu. Ocena stanu zachowania elementów wystroju
kaplicy oraz wytyczne do programu prac konserwatorskich; K. Czy-
żewski, Kaplica p.w. Niepokalanego Poczęcia NMP (zw. Nową
Królewską, Psałterzystów, Wazów) przy katedrze krakowskiej;
I. Jakubczyk, Kaplica Wazów w katedrze wawelskiej. Ocena
stanu malarskich elementów wystroju i sugestie co do kierunków
dalszych działań wobec nich; H. Bilska-Bobicka, R. Bobicki,
Katedra wawelska, kaplica Wazów. Krata, okna. Wstępny program
konserwatorski odnowy, renowacji i rekonstrukcji wyrobów i detali
metalowych; W. Bochnak, Orientacyjny program konserwatorski
epitafiów dynastii Wazów z kaplicy Wazów w katedrze wawelskiej;
M. Rogóż, Badania pigmentów i spoiw, próbek pobranych z malo-
wideł ściennych z kaplicy Wazów w katedrze wawelskiej oraz Badania
pigmentów, folii metalowych i spoiw oraz analiza chemiczno-tech-
nologiczna składu zapraw stiukowych, próbek pobranych z kaplicy
Wazów w katedrze wawelskiej. Dokumentacja złożona w Archiwum
Zamku Królewskiego na Wawelu.
3 Wykonano z nich min. narożniki kaplicy, bazy pilastrów, fryz
belkowania oraz pola wokół nisz na posągi.
4 Tablice epitafijne poświęcone pamięci: Zygmunta III, Włady-
sława IV, Jana Kazimierza, Aleksandra Karola, Karola Ferdynanda
i Jana Alberta.
131