Studia Waweliana (17.2016)

Studia Waweliana
Tom XViI, 2016
PL ISSN 1230-3275

JACEK WĘCŁAWOWICZ
DOKUMENTACJA BADAWCZA ŚCIANY ZAOŁTARZOWEJ
PROWADZONA W CZASIE KONSERWACJI WNĘTRZA
KAPLICY WAZÓW PRZY KATEDRZE KRAKOWSKIEJ

Prace konserwatorskie w roku 2011 w kaplicy
i czasowy demontaż ołtarza pozwoliły na odsłonięcie
lica ściany wschodniej. W licu znajdowały się otwo-
ry wykute dla zamocowania elementów drewnianej
nastawy ołtarzowej a na powierzchni tynku rysunki
architektoniczne wykonane najpewniej grafitem1.
We wnętrzach otworów widoczny jest wątek ce-
glany układany na zaprawie wapiennej, mocno za-
piaszczonej. Z powodu niewielkich wymiarów owych
naturalnych odkrywek (z ostrożności konserwatorskiej
nie zdecydowano się na ich powiększenie), nie można
było ustalić rodzaju wątku. Jedynie w górnej części
ściany można zauważyć cegłę układaną w łuki odcin-
kowe. Uważna analiza owych widocznych fragmentów
wątku wskazuje, iż w trakcie barokowej przebudowy
wschodnią ścianę kaplicy (a zapewne i pozostałe ścia-
ny) opłaszczowano cegłą. Jej wysokość — 5-5,5 cm —
odpowiada orientacyjnie wymiarom cegły barokowej
z drugiej połowy wieku XVII. Niejasny jest układ
i przyczyna kształtowania owych arkad odcinkowych,
a ich niewielkie fragmenty nie pozwalają na wysu-
wanie dalej idących hipotez2. W otworach dolnych,
po bokach mensy, widoczne są ciosy kamienne. Tutaj
również, ze względu na brak zgody na poszerzenie
tych naturalnych odkrywek, nie można rozstrzygnąć,
czy są to ciosy romańskie wtórnie użyte, czy też jest
to pierwotny, ciosowy cokół ściany romańskiej kaplicy
Prandocińskiej, który stał się podporą wspomnianego
barokowego opłaszczowania lica. Niespotykany ów-
cześnie, długi czas budowy niewielkiej w istocie kapli-
cy — od inicjatywy Zygmunta III zapisanej w kolejnych
testamentach, a wiec najpóźniej w roku 1623, aż do


1. Kaplica Wazów, przekrój poprzeczny z fotogrametryczną
inwentaryzacją ściany zaołtarzowej
(oprac. G. Chromy, 2008; Grupa Węcławowicz, 2011)

1 „Ołówki" grafitowe były używane w Europie Północnej już od
lat sześćdziesiątych wieku XVI.

2 Być może są to tzw. łuki odciążające nad istniejącymi poniżej
okienkami, już zamurowanymi i zatynkowanymi.

159