Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 7.1995

Page: 125
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1995/0127
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
WARSZTAT BAROKOWEGO RZEŹBIARZA

125

runków kładzionych na kilku transparentnych warstwach. Dzięki tak
wykonanej polichromii rzeźby ołtarzowe, połyskliwe i barwne, wzbogaca-
ły na kształt drogocennych klejnotów - surowe, czarno-złote struktury oł-
tarzy.
W drugiej połowie XVII stulecia stosowano także i inne systemy barw-
ne: jednolite złocenie całych figur, bez różnicowania partii stroju, z wyjąt-
kiem partii ciała utrzymanych w naturalnych kolorach karnacji. Stoso-
wano także pełne złocenie figury, przy czym specjalne polerowanie
powierzchni nadawało im charakter dzieł wykonanych w metalu i miało
imitować drogie odlewy brązowe.
Od początku XVIII stulecia obserwujemy zmiany systemu kolorystyki
ołtarzy związane z rozpowszechnieniem marmoryzacji i to zarówno kon-
strukcji ołtarzy drewnianych, jak i stiukowych, a także dekoracji stiuko-
wej ścian. Dobór kolorów odpowiadał barwom popularnych materiałów
kamiennych: kolorystyka utrzymywana bywała więc w jasnych tonacjach
różu, czerwieni, brązu, błękitu (naśladownictwo drogiego lapis lazzuri),
ciemnej zieleni. Liczba wariantów była w zasadzie nieograniczona i zale-
żała jedynie od inwencji twórcy i życzenia zleceniodawcy. Detale archi-
tektoniczne: kapitele, bazy i profile w dalszym ciągu złocono. Wraz z
wprowadzeniem barwnej marmoryzacji, nastąpiła także zmiana w syste-
mie kolorystyki rzeźb. Miejsce wielobarwnej polichromii lub pełnego zło-
cenia - zajęła biel. Całe figury, bez wyróżnienia karnacji, były malowane
w różnych odcieniach bieli; złocono jedynie atrybuty, niekiedy brzegi
szat. Stosowanie bieli, podobnie jak wcześniej pełnego złocenia, stymulo-
wane było potrzebą materiałowej imitacji - białego marmuru lub alaba-
stru. Efekty podobieństwa materiałowego uzyskiwano przez zróżnicowa-
nie polichromii - polerowanej lub matowej, a także przez gradację
odcieni bieli.
W tym czasie, niezależnie od ogólnie obowiązujących reguł, mamy do
czynienia także ze specyficznymi odmianami polichromii. W latach dwu-
dziestych XVIII w., pod wpływem prężnego ośrodka rzeźbiarskiego w
Pradze, spopularyzowała się na obszarze środkowej Europy polichromia
naturalistyczna, wykonywana bez laserunków i metalizacji podłoża, od-
znaczająca się żywością ostrych kolorów i wykorzystaniem szerokiej skali
barwnej45. Również w Hiszpanii przez cały XVII i XVIII wiek popularna
była polichromia naturalistyczna, wzbogacona często naturalnymi włosa-
mi, kością słoniową, kamieniami półszlachetnymi i metalem.
W południowych Niemczech, w pierwszej połowie XVIII stulecia roz-
powszechniony był system polichromii antynaturalistycznej, imitującej
kolorową porcelanę, polegający na nakładaniu pastelowych barw plama-
45 Koller, Material, Fassung..., op. cit., s.200.
loading ...