Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 8.1997

Page: 193
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones1997/0195
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
DECENTRALIZACJA I MULTIKULTURALIZM

193

Tytuł pracy Barbary Kruger: Twoje ciało jest polem walki kumuluje w
sobie artystyczno-ideologiczne napięcia poruszające współczesną scenę
sztuki, na której ciało i pożądanie otrzymały status problematycznego
spektaklu w politycznej debacie. Ciało jako spektakl a tekst i przedsta-
wienie jako manifestacja pożądania to środki wykorzystywane przez
twórców z marginalizowanych grup w negocjowaniu i manifestowaniu
prawa do indywidualnej rozkoszy w systemie opartym na kontrolnych te-
chnologiach władzy obejmujących wszystkie społeczne sfery życia, od me-
diów po medycynę i prawo.
Wprowadzenie w obręb dominującego kodu alternatywnych narracji
rozciąga pojemność kulturowego systemu, doprowadzając stopniowo do
jego przemian i wyłaniając różnorodne formy twórczej aktywności oraz
umożliwiając manifestację tożsamości zdefiniowanych w terminach róż-
nicujących kategorii, przekraczających tradycyjne i restrykcyjne modele
egzystencji. Przebiegające procesy uświadamiają również, iż oficjalny ka-
non nigdy nie mógł istnieć bez wykluczania, był bowiem jego efektem,
produktem wiedzy i polityki wyznaczającej granice i hierarchie. Tym, co
powinno być przemyślane, jest zatem obowiązujący dotychczas mecha-
nizm kanonizacji i związane z nim społeczne konstrukcje akceptacji.
Alternatywne kulturowe kody prezentowane przez twórców odmien-
nych pod względem seksualności, rasy, pochodzenia etnicznego, wydają
się być ciągle jednym z tych obszarów, które oferują potencjalne możliwo-
ści pozytywnej dekonstrukcji monolitycznego modelu kultury i dominują-
cego patriarchalnego centrum.
Celem tego procesu transformacji byłoby nie zniesienie różnicy, ale
uprawomocnienie różnorodnych i równoległych kulturowych kanonów,
podważenie jednego, głównego procesu kanonizacji na rzecz współistnie-
jących kanonów sztuki, tworzonych przez ludzi zróżnicowanych poprzez
swą: płeć, seksualność lub rasę.
W procesie tym wymianie podlega również intelektualny imperatyw
myślenia binarnego i wyłonienie się na jego miejsce nowego rodzaju wie-
dzy wyznaczającej RÓŻNICĘ bez opozycji i hierarchii. Ten sposób walo-
ryzacji RÓŻNICY powołuje kondycję współczesnej kultury pozostawiają-
cą w przeszłości wyalienowane modele „inności” i zamkniętego
indywidualizmu oraz uniformizujące mechanizmy kultury masowej, pro-
mując nowy antytotalitarny rodzaj totalizacji i decentralizującą formę
centralizmu15. Sztuki wizualne, w których zmiany przebiegają ze szcze-
gólną intensyfikacją, prowokują do krytycznego ustosunkowania się wo-
bec tradycyjnych pojęć historii sztuki, podkreślających i akcentujących
tzw. uniwersalizm języka artystycznego i form ludzkiej ekspresji.

15

L. Hutcheon, A Poetics of Postmodernism. History, Theory, Fiction, s. 58.
loading ...