Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 11.2000

Page: 156
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2000a/0158
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
156

PIOTR BERNATOWICZ

Picasso - nie Bonnard czy Vlamnick, profesorowie akademiccy za kola-
boracyjnego rządu — był bohaterem Salon de la Liberation. Niektórzy
wręcz nazwali tę wystawę Salonem Picassa.
Picassowska fala popularności dotarła także do Polski. Już pobieżny
przegląd prasy z lat powojennych ukazuje wzmożone zainteresowanie
tym artystą - i dotyczy to nie tylko prasy artystycznej niejako z urzędu
rejestrującej światowe trendy. Nazwisko artysty często pojawiało się na
łamach tygodników społeczno-kulturalnych, jego dzieła są reprodukowa-
ne w największym ówczesnym tygodniku ilustrowanym - „Przekroju”.
I tutaj, podobnie jak we Francji, na popularności twórcy ważyły pozaarty-
styczne względy. Niewątpliwym atutem, jaki Picasso zyskiwał w powo-
jennej Polsce i innych krajach tzw. bloku sowieckiego, było jego członko-
stwo w Komunistycznej Partii Francji, do której wstąpił w 1944 roku.
Właśnie jako członek komunistycznej partii artysta wystąpił na wrocła-
wskim Kongresie Intelektualistów w Obronie Pokoju w 1948 roku3. Bez
wątpienia - recepcja Picassa w tych latach miała podłoże ideologiczne.
W jaki sposób został on włączony w strategię propagandową nowej wła-
dzy? Jaki był jej właściwy cel i przebieg? Oto pytania, które stanowią
punkt wyjścia dla rozważań zawartych w pierwszej części tekstu.
Prócz wzmożonego zainteresowania Picassem zarejestrowanego w sfe-
rze druku, także liczne obrazy polskich artystów wykazują silne inspira-
cje malarskim stylem Picassa. Dotyczy to przede wszystkim twórczości
Tadeusza Kantora i artystów skupionych wokół niego, tworzących Grupę
Młodych Plastyków. Mimo że głównym miejscem działania Grupy był
Kraków - nie była ona tylko lokalnym stowarzyszeniem artystycznym.
W artystycznych przedsięwzięciach GMP - największym z nich była Wy-
stawa Sztuki Nowoczesnej w 1948 - uczestniczyli artyści z Warszawy,
Poznania czy Lodzi. Anna Markowska, monografistka powojennej Grupy
Krakowskiej4, charakteryzuje GMP jako szeroki, ogólnopolski ruch mo-
dernistów. Kraków, jak sądzę, pełnił w dwójnasób funkcję stolicy tego ru-
chu. W przeciwieństwie do zrujnowanej Warszawy, w praktycznie nie-
tkniętych wojenną pożogą kamienicach starego Krakowa istniały
korzystne warunki do reaktywowania życia kulturalnego. Z drugiej stro-
ny Kraków, który przed ponad dwudziestoma laty obserwował wystąpie-
nia formistów, był miejscem o znaczeniu symbolicznym - stolicą polskie-
go modernizmu5. Warto jeszcze raz zaakcentować modernistyczny
3 Więcej informacji na temat udziału Picassa w Kongresie w: Picasso w Polsce, red.
M. Bibrowski, Kraków 1971.
4 A. Markowska, Druga Grupa Krakowska, mps w Instytucie Sztuki PAN w Warszawie.
5 Terminu „modernizm” używam tu w znaczeniu ogólnym, niejako synonimicznie
względem pojęcia „nowoczesności”, jako określenia artystycznego procesu autonomizacji
płaszczyzny malarskiej i abstrakcyjnych środków jej kształtowania.
loading ...