Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 13.2002

Page: 127
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2002/0129
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
NAD MAPĄ NEOAWANGARDY EUROPY ŚRODKOWEJ LAT SIEDEMDZIESIĄTYCH XX WIEKU

127

bie wszak sprawę ze znacznych różnic zarówno ekonomicznych, jak poli-
tycznych wśród państw socjalistycznych, których niekontrolowane ujaw-
nienia w świadomości mieszkańców regionu mogłyby naruszyć stabilność
systemu jako całości.
Próby wymiany międzynarodowej, w tym wewnątrz bloku wschodnie-
go, wbrew czynionym przez komunistów przeszkodom, jednak istniały.
Jedną z nich była inicjatywa Andrzeja Kostołowskiego i Jarosława Kozłow-
skiego, historyka sztuki i artysty z Poznania, nawiązania w 1971 roku
międzynarodowej wymiany informacji pod nazwą „Net” (il. 1). Jak pisze
Briger Jesch, była to „pierwsza niekomercyjna wolna, międzynarodowa
wymiana artystyczna”5. Założona i prowadzona następnie w tym samym
mieście przez Jarosława Kozłowskiego Galeria Akumulatory 2 konkre-
tyzowała te założenia - była z istoty międzynarodowa i z istoty nie tylko
przekraczała granice, ale też starała się nie hierarchizować geografii. Po-
jawiali się tu bowiem zarówno artyści zachodni, ale też wschodnioeuro-
pejscy: Carlfriedrich Claus, Laszlo Lakner, Jiri Valoch i inni. W Pozna-
niu zresztą w początku lat siedemdziesiątych w galerii miejskiej zwanej
podówczas Biurem Wystaw Artystycznych, za sprawą osiadłego tu wę-
gierskiego historyka sztuki Janosa Brendla, zorganizowano jedną z pier-
wszych (jeżeli w ogóle nie pierwszą) zagranicznych wystaw węgierskich
twórców nowoczesnych, którzy wychodzili z alternatywnych wobec sztuki
oficjalnej pozycji6. Kolejnym, bardziej widocznym, bo w centrum kraju,
punktem na mapie Polski zainteresowanym międzynarodową sztuką
neoawangardową była wówczas Galeria Foksal. Tu również m.in. odby-
wała się wystawa węgierskich artystów neoawangardy, w tym jednego z
najciekawszych twórców tego środowiska Miklósa Erdelyego. Także war-
szawska Galeria Remont prowadziła ożywioną działalność w tym zakre-
sie, gdzie m.in. w 1976 roku zorganizowano pokaz trzech akcji czeskich
performerów: Jana Mlćocha, Karela Milera i Petra Stembery. Na polskiej
mapie międzynarodowych, środkowoeuropejskich kontaktów wymieńmy
jeszcze Wrocław z aktywnym środowiskiem artystycznym i muzealnym,
Lublin (Galeria Labirynt) oraz Łódź.
Polska była w latach siedemdziesiątych w wyjątkowej sytuacji, jeżeli
chodzi o możliwości organizacji wystaw sztuki neoawangardowej oraz
prowadzenie wymiany międzynarodowej. Jako taka właśnie była celem
wycieczek artystycznych i intelektualnych z innych państw Europy Środ-
kowej. Laszló Beke wśród czynników kształtujących edukację węgierskie-
5 B. Jesch, Mifibrauch sakraler Raume fur staatsfeindliche Zwecke, (w:) Mail Art Sze-
ne DDR, 1975-1990, red. F. Winners, L. Wohlrab, Berlin: Haude Spener, 1994, s. 96.
6 Wystawa grupy artystów węgierskich, [red. J. Brendel], Poznań: Biuro Wystaw Arty-
stycznych, 1970.
loading ...