Instytut Historii Sztuki <Posen> [Editor]
Artium Quaestiones — 13.2002

Page: 331
DOI issue: DOI article: DOI Page: Citation link: 
https://digi.ub.uni-heidelberg.de/diglit/artium_quaestiones2002/0333
License: Free access  - all rights reserved Use / Order
0.5
1 cm
facsimile
AGORAFOBIA

331

padku przestrzeń publiczna sztuki, została utracona72. Współcześnie jed-
nakże odzyskano ją około 1968 roku. Wówczas pojawiła się grupa „dema-
terializujących” praktyk artystycznych, które wszystkie współdziałały w
przedsięwzięciu krytyki autonomii modernistycznego przedmiotu sztuki.
Według Crow’a te praktyki - konceptualizm, sztuka związana z miejscem
[site-specificity], performance, sztuka instalacji - zapowiadały wytworze-
nie „nowej publiczności sztuki, która może być istniejącym lub przyszłym
mikrokosmosem szerszej publiczności”73. Oto są „praktyki, które przywo-
łujemy opłakując utratę publicznego wymiaru sztuki i zaangażowania
dla sztuki... Gdy patrzymy w przeszłość, te praktyki wydają się konsty-
tuować spójną, wskrzeszoną sferę publiczną, która obecnie wydaje się
zredukowana i marginalna”74. Crow zauważa, iż „polityka kobiet” rów-
nież znalazła miejsce „wśród” tych praktyk. Dalej wprowadza on kolejne
feministyczne odniesienie, prawie kwestionując własną retorykę utraty,
która zdominowała jego wystąpienie: „Nieobecność została określona w
kategoriach utraty i minionej spójności zapewnianej przez modernizm, to
jest przez elitarną sztukę i krytykę zdominowane przez białych męż-
czyzn”.
W swoim wystąpieniu Crow wybrał jednak nieco inną linię argumen-
tacji. Sugerował, iż rozwój polityki kobiecej i innych nowych ruchów spo-
łecznych nie stanowił części artystycznej przestrzeni publicznej, lecz ra-
czej był odpowiedzialny za jej utratę. Według niego, nowe ruchy
doprowadziły do „bałkanizacji” odbiorców sztuki, ich rozdzielenia na róż-
ne grupy, które po 1968 roku rozbiły jednolitą publiczność artystyczną na
bezsilne, często skłócone obozy. Z punktu widzenia Crow’a nie oznacza to
jednak, że sfera publiczna została utracona, ponieważ tak zwana bałka-
nizacja stworzyła różnice pomiędzy rzeczywistą publicznością sztuki a
ideałem jednolitej artystycznej publiczności. Dla niego ta niewspółmier-
ność istniała zawsze. To ona właśnie umożliwia definiowanie publiczno-
ści jako ideału: „Taka publiczność reprezentowała standard, wedle które-
go różne niedoskonałości realnych odbiorców sztuki, mogą być rozważone
i krytykowane”. Sfera publiczna została natomiast utracona, ponieważ
nowe ruchy społeczne nie czuły się już związane z tym ujednolicającym

72 W reakcji na krytyczną recepcję swego wystąpienia, Crow zmienił tekst, który osta-
tecznie pojawił się w książce dokumentującej debaty w Dia Center. Opublikowany esej nie
wprowadza jednak zasadniczych zmian w jego koncepcji sfery publicznej, a umieszczenie
obok dyskusji toczącej się po jego wystąpieniu umożliwia rekonstrukcję referatu Crow’a.
73 Discussions in Contemporary Culture: On the Public Function of Art, (w:) H. Fos ter
(red.) Discussions in Contemporary Culture, op. cit., s. 24.
74 Th. Crow, These Collectors, They Talk about Baudrillard Now, w Foster (red.) Di-
scussions in Contemporary Culture, 1-2. (Wszystkie dalsze odniesienia do eseju Crow’a do-
tyczą niniejszej publikacji).
loading ...